🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Như thợ bạc lọc bợn nhơ: tu từng chút một, kệ Pháp Cú 239

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Chị Lan quyết tâm bỏ tính nóng. Chị nóng từ nhỏ, ai nói trái ý là chị gắt lên, có khi nói những lời làm người khác tổn thương, rồi sau đó hối hận. Đầu năm chị hứa với mình, năm nay sẽ hiền lại. Được một tuần, chị nổi nóng với con, mắng con om sòm. Chị nản, bảo thôi, tính mình vậy rồi, sửa không được đâu. Rồi chị bỏ luôn, nóng như cũ, có khi còn nóng hơn vì tự giận mình.

Nhiều người cũng như chị Lan. Muốn sửa mình mà muốn sửa ngay trong một đêm. Muốn bỏ thuốc thì bỏ ngay ngày mai. Muốn hết nóng giận thì từ mai không giận nữa. Muốn siêng năng thì từ mai dậy sớm tập thể dục. Đặt mục tiêu lớn quá, làm không được, rồi nản, rồi bỏ. Cái nản đó còn làm mình tệ hơn lúc chưa bắt đầu, vì mình tin rằng mình là người không sửa được.

Trong kinh Pháp Cú có một hình ảnh rất hay để nói về chuyện này. Từng cấp bực, mỗi lần một chút, lần hồi, người trí tuệ phải tiêu trừ uế trược của mình, như thợ bạc lọc bợn nhơ của bạc. Thợ bạc không làm sạch bạc trong một lần nung. Ông bỏ bạc vào lò, nung chảy, gạn đi một lớp bợn. Rồi nung lần nữa, gạn tiếp một lớp nữa. Cứ như vậy nhiều lần, bạc mới sáng lên. Người tu sửa mình cũng vậy, từng chút một, không vội được.

Uế trược ở đây là những thứ làm tâm mình đục đi. Tham lam, giận dữ, si mê, ganh tị, kiêu căng. Những thứ đó không phải là bản chất của mình, mà là bợn nhơ bám vào mình qua năm tháng. Như bạc vốn sáng, chỉ vì lẫn bợn nên mờ đi. Mình vốn cũng có thể hiền, có thể bình tĩnh, có thể rộng lượng, chỉ vì quen giận, quen tham nên mờ đi. Sửa mình không phải là biến thành người khác, mà là gạn dần những lớp bợn để cái sáng vốn có lộ ra.

Mỗi lần một chút nghĩa là sao. Nghĩa là đừng đặt mục tiêu sửa hết trong một ngày. Hôm nay, chỉ cần một lần giận mà mình nhịn được, không nói ra lời nặng, đó đã là một lần lọc bợn. Hôm nay, chỉ cần một lần tham mà mình dừng lại được, không lấy thứ không phải của mình, đó đã là một lần lọc bợn. Hôm nay, chỉ cần một lần mình nói lời tử tế thay vì lời cay nghiệt, đó đã là một lần lọc bợn. Nhỏ như vậy thôi, nhưng tích lại thì thành lớn.

Thợ bạc làm việc có một điều rất quan trọng, đó là ông không bỏ lò giữa chừng. Bạc đang nung mà bỏ dở thì bợn vẫn còn nguyên. Sửa mình cũng vậy, cần bền. Có ngày mình làm được, có ngày mình lại nổi nóng như cũ. Đó là chuyện thường. Quan trọng là ngày hôm sau mình quay lại làm tiếp, không bỏ cuộc vì một lần thất bại. Người ta không đánh giá thợ bạc bằng một lần nung, mà bằng cả quá trình ông kiên nhẫn nung đi nung lại.

Muốn sửa được, hãy chọn một thứ nhỏ nhất để bắt đầu. Đừng chọn sửa hết mọi thứ cùng lúc. Nếu mình hay nóng, hãy chọn một tình huống hay làm mình nóng nhất, ví dụ như lúc con làm đổ đồ, lúc kẹt xe, lúc ai đó nói trái ý. Hẹn với mình, trong tình huống đó, mình sẽ dừng lại ba giây trước khi nói. Ba giây thôi, đủ để hít một hơi, đủ để nhớ ra mình đang sửa. Làm được một tuần, sẽ thấy khác. Làm được một tháng, người nhà sẽ thấy khác. Làm được một năm, chính mình cũng ngạc nhiên.

Cũng đừng so mình với người khác. Người ta hiền sẵn, mình nóng sẵn, xuất phát điểm khác nhau. So sánh chỉ làm mình nản. Hãy so mình hôm nay với mình hôm qua. Hôm qua nổi nóng ba lần, hôm nay chỉ hai lần, đó là tiến bộ. Hôm qua mắng con, hôm nay kìm lại được, đó là tiến bộ. Tiến bộ nhỏ mà thật thì quý hơn tiến bộ lớn mà chỉ nói suông.

Lời dạy về người thợ bạc là lời dạy về sự kiên nhẫn. Đời người không đổi trong một đêm, nhưng đổi được trong từng ngày, từng chút một. Chỉ cần mình không bỏ lò, cứ nung, cứ gạn, thì bạc trong mình sẽ sáng dần lên. Từ hôm nay, đừng hứa sửa hết mọi thứ. Hãy chọn một bợn nhơ nhỏ nhất, và bắt đầu lọc nó. Một chút hôm nay, một chút ngày mai, rồi một ngày mình nhìn lại sẽ thấy, mình đã khác đi rất nhiều.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Phạm Kim Khánh dịch, BudSas) — kệ 239: "Từng cấp bực, mỗi lần một chút, lần hồi, người trí tuệ phải tiêu trừ uế trược của mình, như thợ bạc lọc bợn nhơ của bạc"
Bài liên quanNăm điều nên nhớ mỗi ngày: già, bệnh, chết, xa lìa và nghiệpBà-la-môn nữ cứu mẹ: hiếu trong kinh Địa TạngMọi thứ hợp lại rồi tan: kệ Pháp Cú 277 cho người vừa mất mát