🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Pháp Cú kệ 252: dễ thấy lỗi người, khó thấy lỗi mình

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có một buổi họp gia đình. Chuyện bắt đầu từ một việc nhỏ: ai quên khóa cửa. Chưa đầy mười phút, cả nhà đã kể ra lỗi của nhau từ đầu năm đến giờ. Người này nói người kia vô tâm. Người kia nói người này cẩu thả. Ai cũng có bằng chứng. Ai cũng nhớ rất rõ người khác đã sai chỗ nào, sai mấy lần, sai vào ngày nào. Đến khi có người hỏi: vậy còn lỗi của mình thì sao? Cả nhà im lặng. Không phải vì không có lỗi. Mà vì không ai quen nhìn về phía mình.

Kinh Pháp Cú có một câu nói đúng y như buổi họp đó. Dễ thay thấy lỗi người, lỗi mình thấy mới khó. Lỗi người ta phanh tìm, như sàng trấu trong gạo. Còn lỗi mình, che đậy, như kẻ gian giấu bài.

Hình ảnh kinh dùng rất đời thường. Sàng trấu trong gạo là việc người ta làm rất kỹ. Đổ gạo ra sàng, lắc qua lắc lại, nhặt từng hạt trấu nhỏ. Con mắt lúc đó tinh lắm. Hạt sạn nhỏ xíu cũng thấy. Còn với lỗi của mình, kinh ví như kẻ gian giấu bài. Đánh bài mà giấu con bài xấu dưới tay, sợ người khác thấy. Mình cũng vậy. Lỗi của mình, mình giấu kỹ. Giấu người khác, rồi giấu luôn chính mình.

Tại sao mình thấy lỗi người dễ thế? Vì lỗi người ở ngay trước mắt mình. Người ta nói một câu khó nghe, mình nghe rõ. Người ta làm một việc sai, mình thấy rõ. Còn lỗi mình thì ở sau lưng mình. Mắt mình không nhìn thấy lưng mình. Muốn thấy, phải có gương, hoặc phải có người khác nói cho mình nghe. Mà khi người khác nói, mình lại khó chịu. Mình cho là người ta soi mói. Mình cho là người ta không hiểu mình.

Kệ ngay sau đó nói thêm: ai thấy lỗi của người, thường sanh lòng chỉ trích, người ấy lậu hoặc tăng, rất xa lậu hoặc diệt. Nói theo lời thường: người suốt ngày chỉ trích lỗi người khác thì lòng mình càng lúc càng nhiều phiền não, càng xa sự an lạc. Chỉ trích không làm mình tốt lên. Nó chỉ làm mình quen với việc nhìn ra ngoài. Nhìn ra ngoài hoài, thì trong nhà mình bừa bộn đến đâu cũng không thấy.

Có một cách thực tập rất đơn giản mà nhiều người xưa vẫn làm. Mỗi tối, trước khi ngủ, tự hỏi mình ba câu. Hôm nay mình đã nói câu nào làm người khác buồn không? Hôm nay mình đã làm việc gì mà lòng mình không yên không? Hôm nay mình đã trách ai, mà thật ra lỗi đó cũng có phần của mình không? Không cần trả lời cho ai nghe. Chỉ cần trả lời thật với chính mình. Làm đều như vậy một thời gian, con mắt nhìn vào trong sẽ sáng dần lên.

Khi mình bắt đầu thấy lỗi của mình, một điều lạ xảy ra. Mình bớt giận người khác. Không phải vì người khác hết sai. Mà vì mình hiểu: ai cũng có lúc sai, kể cả mình. Người vợ quên khóa cửa, mình cũng từng quên tắt bếp. Người con nói năng cộc cằn, mình cũng từng nói với cha mẹ những câu làm cha mẹ buồn. Thấy được phần của mình trong đó, lòng mình mềm lại. Lời nói cũng nhẹ lại.

Khi người khác chỉ lỗi của mình, phản ứng đầu tiên thường là khó chịu. Mình muốn cãi lại ngay. Mình muốn kể ra lỗi của người ta để gỡ lại. Nhưng nếu mình dừng lại một chút, nghe cho hết câu, rồi tự hỏi: trong lời đó có phần nào đúng không? Chỉ cần một phần đúng thôi, mình đã học được một điều. Người dám nói thật với mình là người quý. Người chỉ khen mình thì dễ gặp. Người dám chỉ lỗi mình thì hiếm. Đừng đuổi họ đi bằng cơn giận của mình.

Kinh không dạy mình đừng thấy lỗi người. Kinh chỉ nhắc: thấy lỗi người thì dễ, thấy lỗi mình mới khó, mà cái khó đó mới là cái cần làm. Người tu không phải là người không có lỗi. Người tu là người chịu nhìn lỗi của mình, rồi sửa từng chút một. Sàng gạo thì sàng kỹ. Nhưng trước khi sàng gạo nhà người ta, hãy sàng gạo nhà mình trước. Gạo nhà mình cũng còn nhiều trấu lắm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 252
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 252 (dhp_ev18.htm)
Bài liên quanKinh Pháp Cú kệ 354: pháp thí thắng mọi thí, một lời đúng lúc cứu được cả đời ngườiKinh Pháp Cú kệ 85: ít người đến được bờ bên kia, phần đông xuôi ngược chạy bờ nàyKinh Pháp Cú kệ 125: hại người không ác tâm, như ngược gió tung bụi