Có một câu kinh mình đọc từ hồi mới biết đến đạo. Hồi đó đọc, mình hiểu theo một nghĩa. Mười năm sau, đọc lại đúng câu đó, mình hiểu ra một nghĩa khác, sâu hơn. Câu kinh không đổi một chữ. Người đổi là mình.
Kinh Phật vô lượng nghĩa, không có cao thấp, tùy theo công phu tu học đến đâu, con người hiểu kinh Phật đến đó. Lời dạy này nghe qua tưởng đơn giản, nhưng nó giải đáp rất nhiều thắc mắc của người học đạo.
Thắc mắc thứ nhất, sao cùng một câu kinh mà người này hiểu thế này, người kia hiểu thế khác, ai đúng ai sai? Câu trả lời là, cả hai đều đúng, mỗi người đúng ở tầng của mình. Kinh như một cái giếng sâu. Người có cái gàu ngắn thì múc được nước cạn. Người có cái gàu dài thì múc được nước sâu. Nước trong giếng vẫn là một thứ nước. Khác nhau chỉ là cái gàu của mỗi người dài ngắn khác nhau. Cho nên đừng cãi nhau vì ai hiểu đúng hơn. Hãy xem cái gàu của mình đã dài thêm được chút nào chưa.
Thắc mắc thứ hai, sao mình đọc kinh mãi mà không hiểu? Có khi không phải vì kinh khó, mà vì mình chưa sống đến chỗ đó. Kinh nói về vô thường, mình đọc thì gật đầu, nhưng phải đến khi mất đi một người thân, mình mới thật sự hiểu vô thường là gì. Kinh nói về buông bỏ, mình đọc thì thấy hay, nhưng phải đến khi chính mình bị mất mát, bị phản bội, mình mới biết buông khó đến mức nào. Có những nghĩa trong kinh chỉ mở ra khi mình đã trải qua. Đọc kinh mà không sống, thì kinh chỉ là chữ. Sống rồi đọc lại kinh, chữ bỗng có hồn.
Thắc mắc thứ ba, sao có người nghe một câu kinh mà khóc, có người nghe mà dửng dưng? Vì câu kinh đó chạm đúng chỗ đau của người này, mà chưa chạm tới người kia. Người đang khổ vì mất con, nghe câu về vô thường thì khóc. Người chưa từng mất mát, nghe câu đó thì thấy bình thường. Không phải người khóc là yếu đuối, cũng không phải người dửng dưng là vô tâm. Chỉ là mỗi người đang ở một đoạn đường khác nhau.
Hiểu như vậy, mình sẽ bớt nóng vội trong việc học đạo. Nhiều người mới đọc kinh, thấy khó hiểu, liền nản, bỏ luôn. Họ tưởng mình không có căn cơ, không hợp với đạo. Thật ra không phải vậy. Hiểu ít không có nghĩa là không hiểu. Hiểu một tầng cũng là hiểu. Cứ giữ câu kinh đó trong lòng, sống với nó, một ngày nào đó nghĩa sâu sẽ tự mở ra. Như hạt giống gieo xuống đất, không thể hôm nay gieo mai đòi hái quả. Phải chờ mưa, chờ nắng, chờ thời gian.
Hiểu như vậy, mình cũng bớt chấp vào cái hiểu của mình. Hôm nay mình hiểu câu kinh theo nghĩa này, mình cho rằng đó là nghĩa duy nhất, rồi đi cãi nhau với người hiểu khác. Năm sau, mình hiểu thêm một tầng nữa, mới thấy cái hiểu năm xưa còn nông. Nếu lúc đó mình đã cãi nhau dữ dội vì cái hiểu nông đó, thì thật đáng tiếc. Cho nên, hiểu được bao nhiêu thì cứ vui bấy nhiêu, đừng vội cho rằng mình đã hiểu hết.
Vậy thì đọc kinh như thế nào cho đúng? Thứ nhất, đọc chậm. Đừng đọc như chạy đua, đọc cho hết quyển. Một câu đọc kỹ còn hơn mười trang đọc lướt. Thứ hai, đọc lại. Kinh hay là kinh đọc đi đọc lại vẫn thấy mới. Mỗi lần đọc lại, mình đã là một con người khác, nên câu kinh cũng mới theo. Thứ ba, đọc xong thì sống thử. Nghe câu đừng sân, thì hôm nay gặp chuyện bực mình, thử đừng sân xem sao. Làm được một lần, nghĩa của câu kinh sâu thêm một tầng.
Kinh Phật có rất nhiều nghĩa, cao thấp tùy trình độ tu học, hiểu biết của mỗi cá nhân. Lời dạy đó không làm cho kinh trở nên mơ hồ, mà làm cho kinh trở nên sống động. Một câu kinh mà chỉ có một nghĩa duy nhất, thì đọc một lần là hết. Một câu kinh mà có vô lượng nghĩa, thì đọc cả đời vẫn còn mới. Đó chính là chỗ quý của kinh Phật.
Cho nên, đừng sợ mình hiểu ít. Hãy sợ mình không chịu đọc lại. Một câu kinh, mỗi người hiểu một tầng. Tầng của mình hôm nay là tầng của mình, cứ đứng vững ở đó, rồi bước tiếp. Đi chậm cũng được, miễn là đừng dừng lại. Rồi sẽ có ngày, đọc lại câu kinh cũ, mình mỉm cười, hóa ra nó vẫn ở đó chờ mình, sâu hơn mình tưởng rất nhiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư