🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Chim một thân hai đầu: giận nhau là tự hại mình

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Ngày xưa, dưới chân núi Tuyết có một con chim lạ. Chim chỉ có một thân, mà có tới hai cái đầu. Một đầu tên là Ca-lâu-trà, một đầu tên là Ưu-ba-ca-lâu-trà. Hai đầu chung một thân, một đầu ngủ thì đầu kia thức, thay phiên nhau canh giữ.

Một hôm, đầu Ca-lâu-trà đang thức, gió thổi làm một bông hoa thơm của cây Ma-đầu-ca rơi xuống ngay bên đầu nó. Đầu chim nghĩ, nếu một mình ta ăn hoa này, khi nuốt vào bụng thì cả hai đầu đều được sắc đẹp và sức lực, đều hết đói khát. Nghĩ vậy, nó không đánh thức đầu kia dậy, cũng không nói cho biết, im lặng ăn một mình.

Đầu kia thức dậy, thấy trong bụng no nê, hơi thở thơm tho, liền hỏi, anh ăn thức gì ngon mà thân tôi cũng được no, tiếng tôi cũng trong trẻo vậy? Đầu Ca-lâu-trà kể thật. Nghe xong, đầu kia nổi giận. Người được thức ăn không nói ta hay, không gọi ta dậy, tự ăn một mình. Từ nay về sau, nếu được thức ăn, ta cũng không gọi, không cho biết.

Ít lâu sau, hai đầu bay đi đó đây, bỗng gặp một bông hoa độc. Đầu Ưu-ba-ca-lâu-trà nghĩ, ta ăn hoa này để cả hai đầu đều chết. Nó dỗ đầu kia ngủ đi, rồi vội ăn hoa độc. Đầu Ca-lâu-trà thức dậy, thấy hơi độc xông lên, cổ họng nghẹt cứng, mới biết bạn mình đã ăn hoa độc. Cả hai cùng chết.

Đức Phật kể xong câu chuyện, bảo các thầy Tỳ-kheo, chim Ca-lâu-trà ăn hoa thơm thuở ấy chính là thân Ta. Chim Ưu-ba-ca-lâu-trà ăn hoa độc thuở ấy chính là Đề-bà-đạt-đa. Thuở ấy Ta làm việc lợi ích, Đề-bà-đạt-đa ngược lại sinh sân hận. Ngày nay cũng vậy, Ta dạy điều lợi ích, ngược lại ông ấy oán thù Ta.

Câu chuyện này buồn, mà cũng rất thật. Hai cái đầu chung một thân mà còn hại nhau đến chết. Huống gì con người với nhau, chung một nhà, chung một công ty, chung một làng xóm, mà giận nhau thì hại nhau đến mức nào.

Hãy nhìn vào chỗ bắt đầu của bi kịch. Đầu Ca-lâu-trà ăn hoa thơm, nghĩ cho cả hai, nhưng không nói cho bạn biết. Ý thì tốt, cách thì dở. Không nói, người kia tưởng mình bị bỏ rơi, bị coi thường. Trong đời sống, có bao nhiêu chuyện rạn nứt cũng bắt đầu như vậy. Mình làm một việc tốt, nhưng không nói, người kia không biết, tưởng mình ích kỷ. Mình giúp người ta âm thầm, người ta không hay, tưởng mình vô tâm. Ý tốt mà không nói ra, đôi khi lại thành mầm của hiểu lầm.

Rồi đến cơn giận của đầu chim thứ hai. Giận vì tưởng mình bị ăn gian. Giận rồi thì thề, từ nay có gì ngon cũng ăn một mình. Giận rồi thì chờ cơ hội trả thù. Và khi cơ hội đến, nó ăn hoa độc, tưởng rằng hại được đầu kia, mà không biết rằng hại đầu kia cũng là hại chính mình. Vì hai đầu chung một thân. Thân chết thì cả hai cùng chết.

Đó chính là bản chất của sân hận. Giận ai, mình tưởng mình đang hại người đó. Thật ra mình đang uống thuốc độc trước. Người ta có khổ hay không chưa biết, nhưng mình thì mất ăn mất ngủ trước rồi. Mình ôm cục giận trong lòng, đi đâu cũng mang theo, gặp ai cũng khó chịu. Người kia có khi chẳng hay biết gì, vẫn sống bình thường. Mình giận mà người ta không biết, thì chỉ có mình khổ.

Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng chung một mái nhà, giận nhau rồi im lặng, ai cũng chờ người kia xin lỗi trước. Im lặng một ngày, hai ngày, rồi thành một tuần. Nhà thì vẫn đó, cơm thì vẫn nấu, nhưng không khí nặng nề như có đá đè. Hai người chung một thân là gia đình, mà cứa vào nhau từng ngày, thì gia đình đó chết dần lúc nào không hay.

Anh em chung một cha mẹ, giận nhau vì chia đất, chia tiền, rồi từ mặt nhau. Cha mẹ già ngồi giữa, nhìn hai con không nói chuyện, lòng đau như cắt. Hai đầu chung một thân là dòng họ, một đầu ăn hoa độc, cả thân cùng chết.

Kinh kết lại bằng một bài kệ rất đáng nhớ. Sống chung với người ngu thì không có lợi ích. Người ngu tự hại, hại người khác. Ngu ở đây không phải là dốt chữ, mà là không thấy được rằng mình và người kia chung một thân. Không thấy được rằng hại người chính là hại mình.

Cho nên, khi giận ai, hãy nhớ tới con chim hai đầu. Hãy tự hỏi, mình giận người này, có phải mình đang ăn hoa độc không? Mình trả thù người này, có phải mình đang giết chính mình không? Nếu câu trả lời là có, thì dừng lại. Dừng lại không phải vì mình thua, mà vì mình không muốn chết chung.

Muốn tránh bi kịch của chim hai đầu, chỉ cần hai điều. Một là làm gì tốt thì nói cho nhau biết, đừng im lặng mà làm, rồi trách người ta không hiểu. Hai là khi giận, đừng vội trả thù, hãy nhớ rằng mình với người kia đang chung một thân. Thân này là gia đình, là tình bạn, là công việc chung. Giữ được thân thì cả hai cùng sống. Hại thân thì cả hai cùng chết.

Chim một thân hai đầu, giận nhau là tự hại mình. Câu chuyện xưa mà như chuyện của ngày hôm nay. Nghe xong, ai cũng có thể tự hỏi, trong đời mình, mình đang là đầu chim nào?

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Phật Bản Hạnh Tập, quyển 59, số 190 (Bộ Bản Duyên 4) — trang 1343–1345
Bài liên quanTứ diệu đế qua một lần đi khám bệnhDuyên khởi qua một cái cây trong sânNiệm Phật: gọi tên Phật để gọi mình về