Cháu về quê chơi, ông ngồi ở hiên kể chuyện ngày xưa. Chuyện ông đi bộ đội, chuyện bà gánh lúa qua sông, chuyện cái nhà này xây lên bằng bao nhiêu viên gạch. Ông kể lần thứ mấy rồi, cháu không nhớ nữa. Cháu vừa nghe vừa lướt điện thoại, thỉnh thoảng ừ một tiếng cho có. Ông kể chậm lại, rồi thôi, nhìn ra sân. Cháu không biết ông vừa buồn. Ông không trách, chỉ thấy cháu không còn ở đó nữa.
Người già kể chuyện xưa không phải vì họ quên rằng mình đã kể rồi. Họ kể vì chuyện xưa là cả đời họ. Trong đó có tuổi trẻ của họ, có người thương đã mất, có những ngày đói khổ mà họ vượt qua. Mỗi lần kể lại, họ sống lại một chút. Khi mình ngồi nghe, mình không chỉ nghe một câu chuyện. Mình đang giữ lại một phần đời của ông bà, trước khi nó trôi đi mất.
Trong bài giảng về thần thông và nghiệp lực, Hòa thượng Thích Thanh Từ kể chuyện Tôn giả Mục Kiền Liên. Ngài có thần thông đệ nhất, đi khắp các cõi trong chớp mắt. Nhưng khi mẹ mất, Ngài dùng thiên nhãn tìm khắp sáu đường, thấy mẹ đang mang thân ngạ quỷ, khổ vô cùng. Ngài thương xót, đi khất thực được một bát cơm, đem dâng cho mẹ. Cơm vừa tới miệng mẹ liền hóa thành lửa, mẹ ăn không được. Ngài rơi nước mắt. Thần thông lớn như vậy, mà trước nỗi khổ của mẹ, Ngài cũng chỉ là một người con thương mẹ.
Bài giảng đó còn nhắc một câu rất thấm: tu với Phật không bằng tu với cha mẹ. Vì Phật đã giải thoát mọi khổ đau, dù mình có đảnh lễ tán thán đến đâu, Ngài vẫn bình thản mặc nhiên. Còn cha mẹ chưa hết phiền não, nên mỗi khi con cháu tỏ lòng hiếu thảo, biết nghĩ tưởng đến thì cha mẹ hoan hỷ sung sướng. Lạy Phật mà quên phụng dưỡng hiếu kính cha mẹ, thì chưa đúng tinh thần đạo Phật. Câu này nói về cha mẹ, mà cũng đúng với ông bà. Người già trong nhà cần nhất không phải là tiền bạc, mà là có người nghĩ tới mình.
Kinh A-hàm dạy: người hiếu kính cha mẹ là người biết tu hạnh bố thí. Bố thí không chỉ là cho tiền. Cho thời gian cũng là bố thí. Cho sự lắng nghe cũng là bố thí. Ngồi xuống nghe ông bà kể hết một câu chuyện, đó là bố thí. Mà bố thí bằng thời gian và lòng kiên nhẫn, nhiều khi còn khó hơn bố thí bằng tiền, vì tiền thì đưa là xong, còn ngồi nghe thì phải có mặt thật sự.
Có một gia đình làm một việc rất hay. Mỗi lần về quê, người con mang theo điện thoại, nhưng không phải để lướt, mà để ghi âm. Ông kể chuyện, con ghi lại. Về nhà, con chép ra, in thành một cuốn sổ mỏng, đưa cho các cháu đọc. Ông cầm cuốn sổ, tay run run, nói: hóa ra đời ông cũng thành sách. Ông vui mấy ngày. Từ đó ông kể nhiều hơn, mà cháu cũng nghe chăm hơn, vì biết câu chuyện mình đang nghe sẽ ở lại.
Ông bà không sống mãi. Có những câu chuyện, nếu mình không nghe hôm nay, mai này sẽ không còn ai kể nữa. Có những món ăn của bà, nếu mình không học hôm nay, mai này sẽ không còn ai nấu đúng vị đó nữa. Hiếu với ông bà không phải là việc lớn lao gì. Nó nằm trong những buổi chiều ngồi ở hiên, nghe hết một câu chuyện kể lần thứ mười, mà vẫn nghe như lần đầu.
Cháu về quê lần tới, thử đặt điện thoại xuống. Ngồi cạnh ông, hỏi ông một câu: hồi đó ông gặp bà như thế nào. Rồi nghe cho hết. Ông sẽ kể chậm, có chỗ quên, có chỗ lặp. Đừng giục, đừng sửa. Chỉ nghe thôi. Nghe chuyện xưa cũng là báo hiếu. Vì khi mình nghe, ông bà biết mình vẫn còn là một phần của gia đình này, chưa bị thời gian mang đi mất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư