Có một buổi sáng, chị Mai đi chợ, bị một người chen ngang, giẫm lên chân chị. Chị đau, chị bực. Chị định quay lại mắng người ta một câu. Nhưng rồi chị nhớ ra một việc nhỏ: sáng nay, trước khi ra khỏi nhà, chị đã đọc một câu trong Kinh Từ Bi. Câu đó nói: cầu mong tất cả chúng sanh được an vui và hạnh phúc.
Chị nghĩ thầm: người chen mình cũng là một chúng sanh. Bà ta cũng đang vội đi chợ, cũng có con cháu ở nhà chờ cơm. Chị thở ra một cái, thôi không mắng nữa. Chân vẫn đau, nhưng lòng thì nhẹ. Chị đi tiếp, mua rau, về nhà nấu cơm. Cả buổi sáng bình yên.
Kinh Từ Bi là một bài kinh ngắn trong Tiểu Bộ Kinh, còn gọi là Karaniya Metta Sutta. Bài kinh dạy cách thương yêu tất cả mọi loài. Câu mở đầu của nó rất đẹp:
"Cầu mong tất cả chúng sanh được an vui và hạnh phúc."
Nghe thì đơn giản, nhưng nghĩ kỹ sẽ thấy nó rộng đến mức nào. Tất cả chúng sanh, tức là không trừ ai. Không chỉ người thân của mình. Không chỉ người tốt với mình. Cả người lạ ngoài đường. Cả người từng làm mình buồn. Cả con chó, con mèo, con chim. Tất cả đều được mong cho an vui.
Bài kinh còn ví lòng từ bi bằng một hình ảnh rất gần gũi:
"Cũng như người mẹ hiền hết lòng bảo bọc đứa con duy nhất của mình, hãy phát tâm vô lượng cùng tất cả chúng sanh."
Mẹ thương con một như thế nào, thì ta hãy thương mọi loài như thế ấy. Mẹ không thương con vì con ngoan hay con giỏi. Mẹ thương chỉ vì đó là con mình. Tình thương đó không có điều kiện. Bài kinh muốn ta mở rộng tình thương không điều kiện ấy ra cho tất cả.
Nhưng thương tất cả thì bắt đầu từ đâu? Bài kinh không bảo ta phải thương cả thế giới ngay lập tức. Hãy bắt đầu từ người gần mình nhất. Thương cha mẹ mình. Thương vợ chồng, con cái mình. Thương người hàng xóm. Rồi mới tới người xa lạ. Rồi mới tới người mình không ưa.
Nhiều người nói: thương người ghét mình thì khó lắm. Đúng, khó thật. Nhưng thương ở đây không có nghĩa là phải thân thiết với người đó, hay phải để người đó lợi dụng mình. Thương chỉ có nghĩa là trong lòng mình, mình không mong người đó khổ. Mình mong người đó cũng được an vui. Thế thôi. Mình vẫn có thể giữ khoảng cách. Mình vẫn có thể nói không khi cần. Từ bi không phải là yếu đuối.
Có một cách tập rất dễ. Mỗi sáng, trước khi ra khỏi nhà, ta thầm chúc ba người. Một người mình thương. Một người mình không quen. Một người mình đang giận. Chỉ cần một câu trong đầu: mong cho người ấy hôm nay được bình an. Không cần nói ra, không cần người ta biết. Chỉ mình mình biết.
Chị Mai kể, từ ngày chị tập như vậy, chị thấy mình bớt gắt hơn. Trước đây, ai làm gì sai ý chị là chị nổi nóng. Bây giờ, trước khi nóng, trong đầu chị tự nhiên nảy ra một câu: người này cũng đang vội, cũng đang mệt như mình. Câu đó làm chị chậm lại một nhịp. Một nhịp thôi, mà đủ để chị không nói ra những lời làm mình hối hận.
Có người hỏi: mong cho người khác an vui thì mình được gì? Mình được chính cái tâm an vui đó. Khi ta mong cho người khác vui, lòng ta đang vui. Khi ta mong cho người khác khổ, lòng ta đang khổ. Tình thương trước hết là món quà cho chính mình.
Kinh Từ Bi không phải là bài kinh để đọc cho hay. Nó là bài kinh để sống. Mỗi lần ta không mắng người chen hàng, mỗi lần ta nhường một chỗ ngồi trên xe buýt, mỗi lần ta chúc thầm cho người đang giận mình, là mỗi lần ta đang đọc bài kinh đó bằng chính đời mình.
Cho nên, nếu hôm nay ta thấy lòng mình chật hẹp, chỉ thương được vài người, thì đừng buồn. Hãy bắt đầu bằng một câu chúc nhỏ. Cầu mong tất cả chúng sanh được an vui và hạnh phúc. Nói một lần, rồi nói thêm một lần nữa. Lâu dần, câu đó sẽ từ miệng đi vào lòng. Và lòng ta sẽ rộng ra, như lòng của một người mẹ hiền.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư