🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Dụ ngôn người con cùng tử trong Kinh Pháp Hoa

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một người con nhà giàu, bỏ nhà đi lang thang từ nhỏ. Lớn lên, anh ta quên mất mình là con ai, nhà ở đâu. Ngày ngày làm thuê làm mướn, ăn bữa nay lo bữa mai, sống trong cảnh nghèo khổ mà không biết rằng cha mình là một trưởng giả giàu có nhất vùng, ngày đêm mong con trở về.

Một hôm, anh ta lang thang tới trước cửa một ngôi nhà lớn. Thấy nhà cao cửa rộng, người hầu kẻ hạ, anh ta sợ hãi định bỏ đi. Nhưng ông trưởng giả nhìn thấy anh ta, nhận ra ngay đó là con mình thất lạc bao năm. Ông mừng lắm, nhưng không dám gọi thẳng, vì sợ con hoảng sợ mà chạy mất. Ông bèn sai người tới thuê anh ta làm việc quét dọn, trả công hậu hĩnh. Anh ta vui vẻ nhận việc, ngày ngày quét sân, dọn nhà, mà không hề biết mình đang ở trong nhà của cha mình.

Dần dần, ông trưởng giả giao cho anh ta những việc lớn hơn, cho ở gần mình hơn, cho mặc đồ đẹp hơn. Anh ta vẫn nghĩ mình chỉ là người làm thuê được chủ thương. Cho tới một ngày, khi thấy con đã quen với nếp sống trong nhà, đã đủ vững vàng, ông trưởng giả mới gọi mọi người lại và nói: đây là con trai ta, thất lạc bao năm, nay đã trở về. Tất cả gia sản này là của nó.

Đó là dụ ngôn người con cùng tử trong Kinh Pháp Hoa, phẩm Tín Giải. Câu chuyện kể về một người con quên mất gốc gác của mình, sống nghèo khổ trong khi gia tài của cha vẫn đang chờ. Kinh dùng hình ảnh này để nói một điều rất gần với chúng ta: mỗi người đều có Phật tánh trong mình, mà mình quên mất. Mình cứ tưởng mình là kẻ nghèo hèn, phải chạy đôn chạy đáo kiếm tìm hạnh phúc ở bên ngoài, mà không biết hạnh phúc vốn ở sẵn trong nhà mình.

Người con trong truyện nghèo không phải vì cha không cho. Cha vẫn đó, nhà vẫn đó, gia sản vẫn đó. Chỉ vì người con quên mất, rồi sợ hãi, rồi không dám bước vào. Chúng ta cũng vậy. Mình khổ không phải vì không có gì để nương tựa. Mình khổ vì mình quên mất mình có gì. Quên mất lòng mình vốn có thể yên, quên mất mình vốn có thể thương người, quên mất mình vốn có thể buông được. Cứ chạy đi tìm ở bên ngoài, tìm càng nhiều càng thấy thiếu.

Ông trưởng giả trong truyện rất khéo. Ông không gọi con về ngay, không ép con nhận mình là con nhà giàu. Ông cho con làm việc quét dọn trước, việc vừa sức, để con quen dần. Đó là cách Phật dạy chúng ta. Phật không bắt ai phải hiểu ngay những điều cao siêu. Phật cho mình những việc vừa sức trước: giữ giới, làm lành, niệm Phật, ngồi yên một chút mỗi ngày. Làm quen dần, rồi tự nhiên mình sẽ thấy mình không còn là kẻ nghèo nữa.

Có người nghe tới đây sẽ hỏi: vậy Phật tánh là gì, nói sao cho dễ hiểu. Phật tánh, nói bằng lời thường, là cái khả năng trở nên tốt đẹp vốn có trong mỗi người. Khả năng biết thương, biết dừng lại khi sân giận, biết buông khi cần buông. Ai cũng có, chỉ là bị bụi bặm phủ lên lâu ngày nên không thấy. Người con cùng tử cũng vậy, anh ta vẫn là con trưởng giả, dù mặc áo rách, dù đi làm thuê. Cái gốc không mất, chỉ là anh ta quên.

Điều hay nhất của dụ ngôn này là nó không trách người con. Kinh không nói anh ta ngu, không nói anh ta đáng bị nghèo. Kinh chỉ kể: anh ta quên, rồi anh ta về, rồi anh ta nhận lại gia sản. Phật nhìn chúng ta cũng vậy. Phật không trách mình đã quên, chỉ chờ mình quay về. Quay về không phải là đi đâu xa, mà là nhớ lại mình là ai, mình có gì. Nhớ lại rồi thì nghèo cũng thành giàu, vì giàu ở đây không phải là tiền bạc, mà là lòng mình đã biết mình đủ.

Người con trong truyện phải làm việc quét dọn một thời gian mới dám nhận mình là con. Chúng ta cũng vậy. Muốn nhận lại cái gốc của mình, phải bắt đầu từ những việc nhỏ, việc vừa sức. Hôm nay bớt nói một lời nặng, hôm nay giúp ai đó một việc nhỏ, hôm nay ngồi yên năm phút. Những việc đó giống như quét sân trong nhà cha. Quét dần, sân sạch, rồi tự nhiên mình thấy nhà này quen thuộc, mình thuộc về nơi này.

Cuối truyện, người con được hưởng gia sản của cha. Nhưng cái quý không phải là gia sản, mà là anh ta không còn phải lang thang nữa. Anh ta đã về nhà. Chúng ta nghe Kinh Pháp Hoa, nghe dụ ngôn người con cùng tử, cũng là để nhớ ra mình có một ngôi nhà để về. Nhà đó không ở đâu xa. Nó ở ngay trong lòng mình, nơi Phật tánh vẫn đang chờ mình nhớ lại. Về nhà thôi, đừng lang thang nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đại thừa Phật giáo Tư Tưởng Luận (Thích Quảng Độ dịch) — trang 81
Bài liên quanKinh Kim Cang: mọi pháp như mộng huyễn bọt bóngKinh Hoa Nghiêm: lý và sự không ngăn nhauKinh Địa Tạng: địa ngục chưa trống, nguyện chưa thành Phật