Có một vị Bồ Tát phát một lời nguyện rất lạ: Địa ngục chưa trống, thề không thành Phật. Chúng sinh độ tận, mới chứng Bồ Đề. Nghĩa là: chừng nào địa ngục còn người chịu khổ, chừng nào chúng sinh còn chưa được độ hết, thì Ngài chưa thành Phật. Ngài không đi trước, Ngài ở lại sau cùng, đợi tất cả mọi người cùng đi.
Vị Bồ Tát đó là Địa Tạng. Kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện kể về Ngài, về lời nguyện lớn đó, và về cách Ngài cứu giúp những người đang khổ, nhất là những người đã mất, những người đang chịu quả báo nặng nề. Nghe qua, có người sẽ thấy lời nguyện này quá sức. Làm sao độ hết được chúng sinh? Làm sao địa ngục trống được? Nhưng chính cái không thể đó mới làm nên sự vĩ đại của lời nguyện.
Nói bằng lời thường, lời nguyện của Địa Tạng là: tôi không hạnh phúc một mình. Tôi không đi trước khi mọi người còn ở lại phía sau. Trong đời thường, chúng ta cũng gặp những người như vậy. Người mẹ nhịn ăn để con được ăn no. Người anh đi làm nuôi em ăn học. Người thầy ở lại vùng xa dạy học, không về phố dù có cơ hội. Họ không nói lời nguyện lớn, nhưng họ sống đúng như vậy: mình khổ một chút cũng được, miễn là người mình thương được yên.
Địa ngục trong Kinh Địa Tạng, nói cho dễ hiểu, không chỉ là một nơi nào đó sau khi chết. Địa ngục cũng là những lúc lòng mình bị thiêu đốt bởi sân hận, tham lam, oán thù. Có người sống giữa nhà cao cửa rộng mà lòng như ở địa ngục, vì ngày nào cũng giận, cũng lo, cũng oán. Có người nghèo mà lòng yên, thì nghèo mà không khổ. Địa Tạng ở lại để cứu những người đang ở trong cảnh khổ đó, dù khổ ở đời này hay đời sau. Ngài không chê ai, không bỏ ai, kể cả người đã làm nhiều điều xấu.
Kinh Địa Tạng kể rằng Ngài đã nhiều đời nhiều kiếp làm việc này. Có kiếp Ngài là người con gái hiếu thảo, vì mẹ mà phát nguyện cứu độ. Có kiếp Ngài là người con trai, vì cha mẹ mà tu hành. Mỗi kiếp, Ngài lại phát nguyện lớn hơn. Câu chuyện đó dạy mình một điều: lòng hiếu và lòng từ không phải là chuyện một ngày. Nó là chuyện của nhiều đời, nhiều kiếp, làm đi làm lại, không chán, không bỏ. Hôm nay mình chăm cha mẹ, mai mình giúp người khổ, ngày nào cũng vậy, thì lâu ngày thành hạnh nguyện.
Có người nghe Kinh Địa Tạng chỉ để cầu cho người thân đã mất được siêu thoát. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Kinh Địa Tạng còn dạy người sống: muốn người đã mất được yên, thì người sống phải sống cho tốt. Sống tốt là cách hồi hướng lớn nhất. Mình làm lành, mình giữ giới, mình niệm Phật, rồi hồi hướng công đức đó cho người thân. Người thân ở đâu đó, dù không thấy, cũng nhận được. Và chính mình, trong lúc làm lành, cũng được yên.
Kinh còn nhắc một điều rất thực tế: đừng đợi tới khi mất rồi mới lo. Lúc còn sống, mình làm điều lành thì dễ. Lúc đã mất, nhờ người khác làm giùm thì khó hơn nhiều. Cho nên người biết nghe Kinh Địa Tạng là người tranh thủ lúc còn sống mà làm lành, mà hiếu thảo với cha mẹ, mà giúp đỡ người xung quanh. Đừng hẹn ngày mai, vì ngày mai chưa chắc đã tới. Làm hôm nay, được hôm nay.
Lời nguyện địa ngục chưa trống, thề không thành Phật, nghe thì xa vời, nhưng áp vào đời thường thì rất gần. Trong nhà mình, còn ai đang khổ không? Cha mẹ già đang cô đơn không? Vợ chồng đang giận nhau không? Con cái đang buồn không? Nếu còn, thì mình chưa thể yên được. Mình phải ở lại, phải giúp, phải làm cho người thân mình bớt khổ trước đã. Đó là hạnh Địa Tạng trong gia đình. Không cần phải đi đâu xa, không cần phải làm việc lớn. Chỉ cần người trong nhà mình còn khổ mà mình không ngoảnh mặt đi, thì mình đã sống theo lời nguyện đó rồi.
Có người sẽ hỏi: vậy bao giờ mới độ hết, bao giờ địa ngục mới trống. Câu trả lời là: không cần biết bao giờ. Địa Tạng không hỏi bao giờ, Ngài chỉ làm. Làm hôm nay, làm ngày mai, làm mãi. Chúng ta cũng vậy. Đừng hỏi bao giờ mình mới hết khổ, bao giờ đời mới công bằng. Chỉ cần hôm nay mình giúp được một người bớt khổ, thì địa ngục đã trống đi một chút rồi. Làm nhiều ngày như vậy, trống nhiều chút như vậy, thì lời nguyện lớn cũng thành từ những việc nhỏ.
Nghe Kinh Địa Tạng, điều đọng lại không phải là sợ hãi về địa ngục. Mà là ấm lòng vì có một vị Bồ Tát nguyện ở lại với mình. Mình có làm sai, mình có khổ, vẫn có người không bỏ mình. Và mình cũng học được cách không bỏ người khác. Trong nhà, ngoài đường, ai đang khổ mà mình giúp được thì giúp. Giúp được một người, là mình đã đi theo bước chân của Địa Tạng một bước. Đi nhiều bước như vậy, thì con đường của mình và con đường của Ngài, rốt cuộc cũng là một.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư