🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Thọ uẩn: cảm giác đến rồi đi như khách qua nhà

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Sáng nay tôi thức dậy với một cơn đau đầu nhẹ. Không nặng lắm, chỉ âm ỉ. Vậy mà cả buổi sáng của tôi như bị nhuộm màu xám. Uống cà phê cũng không thấy ngon. Nghe nhạc cũng không thấy vui. Có người chào, tôi cười gượng. Đến trưa, cơn đau dịu đi, tự nhiên mọi thứ sáng lại. Cà phê vẫn là cà phê đó, người vẫn là người đó, chỉ có cảm giác trong tôi đổi, mà cả ngày đổi theo.

Cảm giác có sức mạnh kỳ lạ như vậy. Vui thì thấy đời đẹp. Buồn thì thấy đời tối. Đau thì thấy mọi thứ đều khó chịu. Mà cảm giác thì đổi liên tục. Sáng vui, chiều buồn. Hôm qua còn hào hứng, hôm nay đã chán. Ta cứ ngỡ mình là cảm giác của mình. Vui thì ta là người vui. Buồn thì ta là người buồn. Nhưng thật ra, cảm giác chỉ là một phần trong ta, nó đến rồi đi như khách qua nhà.

Trong đạo Phật, con người được nhìn như năm nhóm hợp lại, gọi là ngũ uẩn. Năm nhóm ấy là sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Sắc là thân thể. Thọ là cảm giác: dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu cũng không khó chịu. Tưởng là sự nhận biết, nhớ lại, gọi tên. Hành là ý muốn, thói quen, sự suy nghĩ. Thức là sự biết. Năm nhóm này làm việc cùng nhau từng giây từng phút, tạo nên cái mà ta gọi là mình.

Riêng thọ uẩn, tức là cảm giác, rất đáng để ý. Vì cảm giác là thứ kéo ta đi nhanh nhất. Một lời khen làm ta vui, thế là ta muốn nghe thêm. Một lời chê làm ta buồn, thế là ta muốn tránh đi, hoặc muốn đáp trả. Cảm giác dễ chịu làm ta nắm giữ. Cảm giác khó chịu làm ta xua đuổi. Cả đời ta cứ chạy theo cảm giác, như con thiêu thân chạy theo ánh sáng. Mà cảm giác thì không ở yên. Nó đổi hoài. Chạy theo cái đổi hoài thì mệt hoài.

Người xưa dạy nên quán xét thọ uẩn, tức là nhìn cảm giác cho rõ. Nhìn như thế nào? Đơn giản thôi. Khi vui, biết là đang vui. Khi buồn, biết là đang buồn. Khi đau, biết là đang đau. Chỉ biết thôi, không cần làm gì thêm. Đừng vội đuổi cảm giác khó chịu đi. Đừng vội giữ cảm giác dễ chịu lại. Cứ để nó đến, rồi để nó đi. Như người ngồi trong nhà, thấy khách đến, chào khách, rồi thấy khách đi, tiễn khách. Khách không ở mãi. Cảm giác cũng vậy.

Nghe thì dễ, làm thì không dễ. Vì ta quen đồng nhất mình với cảm giác. Buồn một chút là ta nói tôi là người buồn, tôi khổ quá. Đau một chút là ta nói đời tôi toàn đau khổ. Một cơn giận nổi lên là ta nói tôi là người nóng tính. Nhưng cảm giác buồn không phải là ta. Nó chỉ là một đám mây đi qua bầu trời. Bầu trời vẫn ở đó, mây đến rồi mây đi. Nếu ta là bầu trời, thì mây nào cũng chỉ là khách.

Có một cách tập rất thực tế. Mỗi ngày, chọn một lúc, ngồi yên vài phút, hỏi mình: bây giờ trong người có cảm giác gì? Dễ chịu hay khó chịu? Ở đâu? Nóng hay lạnh? Căng hay nhẹ? Chỉ hỏi và lắng nghe, không phán xét. Dần dần, ta sẽ thấy cảm giác đổi liên tục ngay trong vài phút. Cái đau ban đầu ở vai, lát sau chuyển sang lưng, lát sau nhạt đi. Thấy được sự đổi thay ấy, ta bớt sợ cảm giác. Bớt sợ thì bớt chạy theo.

Điều này giúp ích rất nhiều trong đời sống. Khi giận, nếu ta biết mình đang giận, cơn giận đã yếu đi một nửa. Khi buồn, nếu ta biết mình đang buồn, nỗi buồn không còn nuốt chửng ta. Khi vui, nếu ta biết mình đang vui, niềm vui trở nên trong trẻo hơn, vì ta không còn sợ mất nó. Cảm giác vẫn đến, vẫn đi, nhưng ta không còn bị nó dắt đi nữa.

Thọ uẩn không phải là kẻ thù. Cảm giác là tín hiệu của thân tâm, nó báo cho ta biết điều gì đang xảy ra. Đau báo rằng thân cần nghỉ. Buồn báo rằng lòng cần được an ủi. Vui báo rằng có điều tốt đẹp đang hiện diện. Nghe tín hiệu mà không bị tín hiệu nhấn chìm, đó là trí tuệ. Người biết nghe cảm giác thì sống nhẹ nhàng hơn người chạy theo cảm giác rất nhiều.

Chiều nay, nếu có một cảm giác nào ghé qua, vui hay buồn, dễ chịu hay khó chịu, thử chào nó như chào một người khách. Tôi thấy bạn rồi. Bạn cứ ngồi đây một lát. Rồi bạn sẽ đi. Chỉ vậy thôi. Nhà vẫn là nhà của mình. Khách đến rồi khách đi. Mình vẫn ở lại, thảnh thơi, không bị cuốn theo. Đó là bài học giản dị của thọ uẩn, một trong năm nhóm làm nên con người, mà hiểu được nó, đời ta đã nhẹ đi một nửa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuyế Chi Toàn Thư — trang 24: Tâm ta cũng sớm gồm đủ Ngũ Uẩn (Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn).
• Thư Viện Phật Học (BudSas) — 3dt03: Sắc-uẩn, Thọ-uẩn, Tưởng-uẩn, Hành-uẩn và Thức-uẩn.
• Thư Viện Phật Học (BudSas) — u-9anducphat/02: Chấp thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn cũng như thế ấy, nên các sự khổ não mới phát sinh.
Bài liên quanVô minh: mắt xích đầu tiên của vòng luân hồiGiữ giới giữa đời thường: năm điều nhỏ mà khóVô ngã qua món đồ mình quý nhất