🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Giữ giới giữa đời thường: năm điều nhỏ mà khó

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Chị bán hàng ở chợ kể với tôi một chuyện. Có hôm khách trả thừa tiền, chị phát hiện ra khi khách đã đi xa. Trả lại thì phải chạy theo mấy chục mét. Giữ lại thì được thêm mấy chục ngàn, chẳng ai biết. Chị chạy theo trả. Khách cảm ơn rối rít. Chị về kể, cười hiền: tiền đó cầm không yên, trả rồi mới nhẹ lòng. Tôi nghe mà nghĩ: giữ giới, hóa ra là chuyện như vậy, chuyện rất nhỏ, xảy ra ngay ở sạp hàng, ở bữa cơm, ở chỗ làm.

Giữ giới nghe qua tưởng là chuyện của người tu trong chùa. Nhưng thật ra, giới là hàng rào bảo vệ đời sống của chính ta. Trong đạo Phật, có ba môn học lớn là giới, định, tuệ. Giới đi đầu. Vì sao? Vì muốn tâm yên thì trước hết việc làm phải yên. Việc làm còn lộn xộn, tâm khó mà yên được. Giới không phải là luật phạt. Giới là lời nhắc: làm thế này thì mình và người đều an ổn, làm thế kia thì trước sau gì cũng sinh rắc rối.

Với người tại gia, có năm điều căn bản, gọi là ngũ giới. Nói cho dễ nhớ: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu say sưa. Nghe thì đơn giản. Sống thử mới thấy không dễ chút nào. Không sát sinh không chỉ là không giết người. Con muỗi, con kiến, con cá, mình có thương được không? Không trộm cắp không chỉ là không ăn cắp. Lấy đồ của công ty về dùng riêng, đi làm trễ giờ mà vẫn chấm công đủ, có tính là lấy cái không phải của mình không? Không nói dối thì khỏi nói, một lời nói dối trắng cho qua chuyện, ai mà chưa từng.

Chính vì khó nên mới cần tập. Và tập thì bắt đầu từ điều nhỏ nhất, dễ nhất. Sáng nay, có cơ hội nói dối cho qua chuyện, thử nói thật xem. Nói thật có thể hơi khó xử một lúc, nhưng sau đó lòng nhẹ. Nói dối thì qua được lúc đó, nhưng phải nhớ mà giữ, phải bịa thêm để lấp, càng lúc càng mệt. Người giữ giới không phải là người hoàn hảo. Là người chọn cái nhẹ lòng về lâu dài, thay vì cái tiện lợi trước mắt.

Giới thứ tư, không uống rượu say sưa, nhiều người hay xem nhẹ. Uống một chút cho vui thì có sao? Vấn đề không nằm ở chén rượu, mà nằm ở chỗ rượu làm mất tỉnh táo. Mất tỉnh táo thì bốn giới kia cũng lung lay theo. Say rồi thì lời nói không giữ được, tay chân không giữ được, bao nhiêu điều đã giữ cả tuần có thể đổ trong một buổi tối. Cho nên người xưa xếp giới này cuối cùng, như người gác cổng. Gác được cổng này, bốn cổng kia mới yên.

Giữ giới cũng không phải là chuyện riêng của mình. Một người giữ giới, cả nhà được nhờ. Chồng không nói dối, vợ tin chồng. Vợ không nói dối, chồng tin vợ. Cha mẹ sống ngay thẳng, con cái học theo mà không cần dạy nhiều. Có nhà, cha mẹ dạy con đừng nói dối, nhưng chính mình thì nói dối điện thoại trước mặt con. Đứa trẻ học bằng mắt, không học bằng tai. Giữ giới là dạy con bằng chính đời sống của mình.

Nhiều người hỏi: giữ giới có làm đời mình thiệt thòi không? Chị bán hàng trả lại tiền thừa, thiệt mấy chục ngàn. Nhưng chị được cái khác: khách tin chị, quay lại mua hoài. Người giữ giới lâu ngày được một thứ quý hơn tiền: sự tin cậy. Người ta tin mình, mình tin mình. Tối ngủ ngon, sáng dậy nhẹ lòng. Cái giá của sự ngay thẳng, tính ra lại rẻ hơn cái giá của sự gian dối rất nhiều.

Giới, định, tuệ là ba nấc đi lên. Giữ giới thì tâm bớt lo, tâm bớt lo thì dễ định, tâm định thì trí sáng ra. Giống như nước đục, để yên thì trong. Giới là cái để yên đó. Không cần làm gì cao siêu. Chỉ cần mỗi ngày, trong từng việc nhỏ, chọn làm điều ngay thẳng. Lâu ngày, nước trong, trí sáng, đời tự nhiên khác.

Tối nay, thử nhìn lại một ngày của mình. Hôm nay có việc gì mình làm mà lòng không yên không? Có lời nào nói ra rồi thấy áy náy không? Không cần tự trách. Chỉ cần thấy. Ngày mai, gặp việc tương tự, làm khác đi một chút. Năm điều nhỏ mà khó, nhưng mỗi ngày làm được một chút, một năm sau nhìn lại, mình đã khác rất nhiều. Giữ giới giữa đời thường, hóa ra không phải là chuyện xa xôi. Nó ở ngay sạp hàng, bữa cơm, chỗ làm, và trong từng lựa chọn nhỏ của mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — trang 127: Đạo Phật là đạo của chân lý, cần phải học nhiều, suy nghĩ kỹ, trước sau dùng ba môn học chính là giới, định, tuệ.
• Lịch sử Việt Nam tập 02 — trang 548: Giáo lý đạo Phật với từ bi hỷ xả và sự tu thân về thập thiện và ngũ giới.
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — trang 20: Phật pháp gồm Tứ diệu đế, Bát chánh đạo, Thập nhị nhân duyên, cùng những giới luật được ghi chép đầy đủ.
Bài liên quanVô ngã qua món đồ mình quý nhấtNghiệp gieo hôm nay, quả trổ ngày maiMừng cho người khác: niềm vui không mất đi khi chia