🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Đi đúng đường: tám điều Phật dạy

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Lần đầu tới một thành phố lạ, không có bản đồ thì mình đi lòng vòng cả ngày mà vẫn lạc. Có bản đồ trong tay thì khác: biết mình đang ở đâu, cần rẽ chỗ nào, bao xa thì tới. Con đường tu học cũng cần một tấm bản đồ như vậy. Trong kinh, tấm bản đồ đó gọi là bát chánh đạo: con đường có tám nhánh. Đức Phật sau khi giác ngộ đã truyền bá con đường này để giúp mọi người cũng giác ngộ và thoát khổ.

Tám nhánh nghe thì nhiều, nhưng nhớ cũng dễ, vì nó ôm trọn một đời sống: thấy, nghĩ, nói, làm, sống, siêng, nhớ, định. Đi hết tám nhánh thì tới nơi. Đi thiếu một nhánh thì đường lệch.

Nhánh thứ nhất là chánh kiến: thấy đúng. Thấy đúng là thấy đời như nó là: mọi thứ vô thường, khổ vì bám víu, không có cái tôi cứng nhắc. Thấy sai là tưởng tiền ở mãi, tưởng người thương không đổi, tưởng mình đúng hết. Thấy đúng không phải là học thuộc câu nào. Thấy đúng là khi mất một món đồ mà lòng nói: ồ, nó đi rồi, chứ không gào lên sao lại mất của tôi.

Nhánh thứ hai là chánh tư duy: nghĩ đúng. Nghĩ đúng là nghĩ theo hướng buông xả, thương người, không hại người. Sáng dậy, nghĩ hôm nay mình sẽ làm một việc lành. Gặp người ghét mình, nghĩ thôi kệ, mình không hại lại. Ý nghĩ là hạt giống. Gieo nghĩ lành thì gặt việc lành.

Nhánh thứ ba là chánh ngữ: nói đúng. Nói đúng là nói thật, nói lời hòa hợp, nói lời hiền, nói lời có ích. Một câu nói có thể làm người ta vui cả ngày, cũng có thể làm người ta đau cả năm. Trước khi nói, hỏi mình ba điều: có thật không, có cần không, có lành không. Thiếu một trong ba thì nên im.

Nhánh thứ tư là chánh nghiệp: làm đúng. Làm đúng là không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm. Tay mình làm việc lành thì tâm mình yên. Tay làm việc ác thì đêm nằm cũng không yên.

Nhánh thứ năm là chánh mạng: sống đúng, nuôi thân bằng nghề lành. Nghề nào làm khổ người khác, lừa người khác, thì dù kiếm nhiều tiền cũng là nghề không lành. Sống bằng nghề lành thì ăn cơm cũng ngon hơn.

Nhánh thứ sáu là chánh tinh tấn: siêng đúng. Siêng đúng là siêng bỏ điều ác chưa bỏ, siêng ngăn điều ác chưa sinh, siêng làm điều lành chưa làm, siêng giữ điều lành đã có. Siêng mà siêng sai thì càng siêng càng xa. Có người siêng kiếm tiền đến mức quên cả nhà. Đó là siêng lệch đường.

Nhánh thứ bảy là chánh niệm: nhớ đúng, biết rõ việc đang làm. Đang ăn thì biết đang ăn. Đang giận thì biết đang giận. Nhớ đúng là cái phanh của tâm. Không có phanh thì xe lao xuống dốc.

Nhánh thứ tám là chánh định: tâm đứng yên, gom lại một chỗ. Tâm định thì trí mới thấy rõ. Như nước ao đục, để yên thì lắng, lắng thì thấy đáy. Tâm cũng vậy, để yên thì thấy rõ.

Tám nhánh này không đi riêng lẻ. Thấy đúng thì nghĩ đúng. Nghĩ đúng thì nói đúng. Nói đúng thì làm đúng. Cứ vậy mà nối nhau thành một con đường. Người đi đường này không cần phải giỏi giang gì. Chỉ cần mỗi ngày chọn một nhánh mà tập. Tuần này tập chánh ngữ: nói lời lành. Tuần sau tập chánh niệm: ăn biết ăn, đi biết đi. Từng nhánh vững lên, cả con đường sáng lên.

Có người nghe xong nói: tám điều nhiều quá, làm sao nhớ hết? Không cần nhớ hết. Chỉ cần nhớ một câu: sống ngay thẳng, tâm đứng yên, trí thấy rõ. Câu đó là cả con đường gói lại. Mỗi sáng tự nhắc mình câu đó một lần, rồi sống theo nó trong ngày. Lâu ngày, tám nhánh tự nhiên thành thói quen. Thói quen thành tính nết. Tính nết thành đời sống. Và đời sống đó, kinh gọi là con đường đưa tới hết khổ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trường Bộ – Phần Mở Đầu — khi giác ngộ, Ngài truyền bá Bát chánh đạo, giúp mọi người giác ngộ và chứng Niết-bàn (trang 36)
• Khái quát Lịch sử Truyền bá Kinh Điển và những Đặc Điểm của Kinh Tạng Nikaya (Thích Viên Giác) — Tứ thánh đế, Bát chánh đạo, Duyên khởi là giáo lý căn bản (trang 3)
Bài liên quanMười việc lành làm mỗi ngàyCái tôi chỉ là cái tên mình gọi tạmĐang ăn thì biết mình đang ăn