🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Thắng ngàn người chưa bằng thắng chính mình

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một người đàn ông cả đời thích thi thố. Đi học thì thi với bạn cùng lớp. Đi làm thì thi với đồng nghiệp. Chơi thể thao thì thi với đối thủ. Anh ta thắng rất nhiều. Nhưng càng thắng, anh ta càng mệt. Vì thắng người này rồi lại có người khác giỏi hơn xuất hiện. Cuộc đua không bao giờ hết.

Đến một ngày, anh ta nhận ra mình chưa bao giờ thắng được một đối thủ: chính mình. Mỗi sáng, anh ta hứa sẽ dậy sớm tập thể dục, rồi lại tắt báo thức ngủ tiếp. Hứa sẽ bớt nóng tính, rồi lại nổi giận với con vì một chuyện nhỏ. Hứa sẽ bỏ thuốc, rồi lại châm một điếu khi stress.

Kinh Pháp Cú có một câu kệ nói đúng chuyện này: Dầu tại bãi chiến trường, thắng ngàn ngàn quân địch, tự thắng mình tốt hơn, thật chiến thắng tối thượng.

Nghĩa là gì? Nghĩa là đánh thắng một ngàn người trên chiến trường vẫn chưa bằng thắng được chính mình. Vì chiến thắng bên ngoài thì nay thắng mai thua, còn thắng được chính mình thì không ai lấy mất được.

Nghe qua, nhiều người sẽ nghĩ đây là chuyện của người tu, không liên quan tới mình. Nhưng thử nghĩ lại xem. Trong đời thường, đối thủ khó nhất của mình có phải là người ngoài không? Hay là cái tính trì hoãn, cái miệng hay nói lời làm tổn thương người thân, cái tay hay cầm điện thoại lướt tới nửa đêm?

Thắng người khác thì dễ thấy, dễ khoe. Thắng chính mình thì âm thầm, không ai vỗ tay. Nhưng chính những chiến thắng âm thầm đó mới làm đời mình đổi khác.

Người thắng được cơn giận của mình một lần, lần sau sẽ thắng dễ hơn. Người thắng được thói quen trì hoãn một lần, lần sau sẽ ngồi vào bàn làm việc nhanh hơn. Mỗi lần như vậy, mình mạnh thêm một chút. Không phải mạnh kiểu cơ bắp, mà mạnh kiểu làm chủ được mình.

Ngược lại, người cứ thua chính mình hoài sẽ dần mất niềm tin vào bản thân. Hứa với mình mười lần mà nuốt lời mười lần, thì đến lần thứ mười một, chính mình cũng không còn tin mình nữa. Đó mới là thua thiệt lớn nhất.

Vậy thắng mình là thắng cái gì? Không phải là đánh nhau với bản thân. Không phải là ép mình khổ sở. Thắng mình là thấy rõ cái gì đang kéo mình đi, rồi không để nó kéo nữa.

Khi cơn thèm thuốc nổi lên, mình thấy nó. Mình biết nó chỉ là một cơn sóng, lên rồi sẽ xuống. Mình không cần vật lộn với nó, chỉ cần không làm theo nó trong mười phút. Qua được mười phút đó, cơn sóng đã yếu đi một nửa.

Khi cơn giận nổi lên, mình thấy nó. Mình biết mình đang giận, và mình biết giận mà nói thì chỉ làm mọi chuyện tệ hơn. Mình dừng lại. Uống một ly nước. Đi ra ngoài hít thở. Đó là thắng.

Khi sự lười biếng rủ mình nằm thêm năm phút nữa, mình thấy nó. Mình biết nằm thêm thì cả buổi sáng sẽ trôi đi. Mình ngồi dậy, dù chỉ ngồi dậy thôi, chưa làm gì cả. Đó cũng là thắng.

Thắng mình không cần phải làm chuyện lớn lao. Nó bắt đầu từ những chiến thắng rất nhỏ, lặp đi lặp lại mỗi ngày. Nhỏ tới mức người ngoài nhìn vào không thấy gì khác. Nhưng người trong cuộc thì biết rõ: hôm nay mình đã khác hôm qua một chút.

Có một điều rất hay trong câu kệ này: chữ tự thắng mình. Tự thắng, không phải thắng nhờ ai ép, không phải thắng nhờ hoàn cảnh thuận lợi. Mà là tự mình thắng mình. Cái này không ai làm thay được. Thầy giỏi mấy cũng chỉ chỉ đường. Người đi vẫn phải là mình.

Và cũng đừng hiểu lầm rằng thắng mình là phải cứng rắn, lạnh lùng với bản thân. Người biết thắng mình thật sự là người hiểu mình. Hiểu rằng mình yếu ở đâu, mạnh ở đâu. Hiểu rằng hôm nay mình mệt thì nên nghỉ, chứ không phải cố quá rồi gục. Hiểu rằng mình hay nóng tính thì nên tránh những tình huống dễ làm mình bùng nổ, chứ không phải cứ lao vào rồi tự trách.

Thắng mình, nói cho cùng, là sống có chủ. Không để cơn giận làm chủ. Không để thói quen xấu làm chủ. Không để lời khen chê của người khác làm chủ. Mình làm chủ mình.

Trong đời, ai cũng muốn thắng. Thắng trong công việc, thắng trong thi cử, thắng trong tranh luận. Những cái thắng đó không xấu. Nhưng nếu thắng hết thiên hạ mà thua chính mình, thì cái thắng đó mong manh lắm. Chỉ cần một cơn giận, một thói quen xấu, một đêm mất ngủ, là đủ làm sụp đổ bao nhiêu thứ mình xây.

Ngược lại, người thắng được mình thì đi đâu cũng vững. Vì đối thủ lớn nhất đã nằm dưới chân mình rồi. Những đối thủ khác, dù mạnh tới đâu, cũng chỉ là chuyện nhỏ.

Hôm nay, bạn không cần ra chiến trường thắng ngàn người. Chỉ cần chọn một việc nhỏ mà mình hay thua chính mình: dậy đúng giờ, hay bớt một điếu thuốc, hay im lặng thay vì cãi lại một câu. Thắng được một việc nhỏ đó thôi, bạn đã bắt đầu một chiến thắng tối thượng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 103
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 103–104 (dhp_ev08.htm)
• Kinh Pháp Cú — Phẩm Ngàn, HT Thích Minh Châu dịch (dhp_ev08.htm)
Bài liên quanHận thù không dập được hận thù — chỉ có buông mới hếtChớ kết bạn với kẻ ác — bạn bè quyết định mình thành aiSống tỉnh thức giữa đời say — đặt điện thoại xuống, đời ấm lên