🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Vô minh: không thấy rõ nên cứ đi lạc

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Anh Ba lái xe ôm công nghệ. Có lần anh nhận một cuốc xe tới một con hẻm lạ. Anh không biết đường. Điện thoại hết pin. Anh cứ chạy theo cảm giác. Thấy đường nào rộng thì rẽ. Thấy bảng hiệu quen quen thì đi theo. Chạy một hồi, anh lạc. Xăng gần hết. Khách ngồi sau bắt đầu sốt ruột. Anh càng vội thì càng lạc thêm. Cuối cùng anh phải dừng lại hỏi đường. Người ta chỉ, hóa ra anh chỉ cách chỗ cần tới có năm trăm mét. Anh đã chạy vòng quanh nó cả buổi.

Kinh dạy, đời mình nhiều khi cũng giống như vậy. Cái làm mình lạc đường gọi là vô minh. Vô minh không phải là ngu dốt. Không phải là không học hành. Có người học rất cao mà vẫn vô minh. Vô minh là không thấy rõ sự thật. Không thấy rõ cái gì đang xảy ra với mình. Không thấy rõ khổ từ đâu tới. Không thấy rõ đường nào mới hết khổ.

Từ vô minh mà sinh ra đủ thứ. Kinh dạy một chuỗi dài gọi là mười hai nhân duyên. Vô minh sinh ra hành. Hành sinh ra thức. Thức sinh ra danh sắc. Danh sắc sinh ra sáu căn. Sáu căn sinh ra tiếp xúc. Tiếp xúc sinh ra cảm giác. Cảm giác sinh ra ưa thích. Ưa thích sinh ra bám víu. Bám víu sinh ra trở thành. Trở thành sinh ra sinh ra và chết đi. Nghe thì dài. Nhưng nói ngắn gọn là thế này. Không thấy rõ, mình làm theo thói quen. Làm theo thói quen, mình tạo ra khổ. Khổ chồng lên khổ.

Ví dụ rất gần. Mình không thấy rõ cơn giận của mình. Thế là mình nói một câu nặng lời. Câu nặng lời làm người khác đau. Người khác đau thì đáp lại bằng câu nặng hơn. Hai bên cứ thế mà leo thang. Cuối cùng thành chuyện lớn. Tất cả bắt đầu từ chỗ không thấy rõ. Nếu lúc đầu mình thấy rõ tâm mình đang giận, mình đã dừng lại. Nhưng mình không thấy. Mình cứ đi theo cơn giận như anh Ba cứ đi theo con đường lạ.

Vô minh còn ở chỗ mình tưởng mình thấy rõ mà thật ra không thấy. Mình tưởng tiền sẽ làm mình hạnh phúc mãi. Mình tưởng người kia sẽ không bao giờ đổi thay. Mình tưởng thân này sẽ khỏe mãi. Mình tưởng những thứ vô thường là thường còn. Những cái tưởng đó dắt mình đi. Mình chạy theo chúng cả đời. Tới khi mất mát xảy ra, mình mới ngỡ ngàng. Sao mọi thứ không như mình nghĩ.

Có người hỏi, vậy làm sao hết vô minh. Kinh không dạy một phép lạ nào. Kinh dạy nhìn cho rõ. Nhìn rõ thân mình. Nhìn rõ tâm mình. Nhìn rõ mọi thứ đổi thay. Nhìn rõ khổ từ đâu tới. Nhìn nhiều lần, thấy nhiều lần. Thấy rõ rồi thì vô minh tự mòn đi. Giống như đi đường lạ nhiều lần thì quen đường. Quen rồi thì không lạc nữa.

Thực tập bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ. Trước khi nói một câu, hỏi mình một chút. Mình có đang thấy rõ không. Hay mình đang nói theo thói quen. Trước khi quyết định một việc, hỏi mình một chút. Mình có biết rõ hậu quả không. Hay mình chỉ đang làm theo cảm xúc lúc này. Những câu hỏi nhỏ đó giống như bật đèn pin trong đêm tối. Đèn pin không sáng cả con đường. Nhưng nó đủ sáng để mình thấy bước chân tiếp theo.

Anh Ba kể, từ hôm lạc đường đó, anh luôn mang theo sạc dự phòng. Và mỗi khi không biết đường, anh dừng lại hỏi ngay. Anh không chạy bừa nữa. Anh bảo, lạc đường ngoài phố thì mất xăng mất giờ. Lạc đường trong đời thì mất nhiều hơn. Mất tình cảm. Mất sức khỏe. Mất cả những năm tháng không lấy lại được. Biết dừng lại hỏi đường là khôn. Biết dừng lại nhìn rõ mình là khôn hơn nữa.

Vô minh không phải là tội. Ai cũng có vô minh. Người tu cũng có. Chỉ khác nhau ở chỗ có chịu nhìn hay không. Người chịu nhìn thì mỗi ngày bớt lạc một chút. Người không chịu nhìn thì cứ chạy vòng quanh. Cùng một quãng đường. Cùng một đích đến. Chỉ khác nhau ở chỗ có thấy rõ hay không.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — trang 60
• Kinh Đa Giới, Trung Bộ 115 (BudSas, trung115.htm) — trang 1
Bài liên quanÁi: thích rồi dính, dính rồi khổChánh ngữ: nói sao cho nhẹ mà thậtChánh mạng: kiếm sống sạch, ngủ mới yên