🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Quán pháp trong Tứ Niệm Xứ: thấy mọi thứ đều đổi thay

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Chiều mưa, hai người ngồi cùng một hiên nhà. Người thứ nhất buồn: mưa thế này thì mai phơi đồ sao khô, hàng quán sao bán được. Người thứ hai lại thấy nhẹ: mưa mát quá, cây cối được uống nước, mình được ngồi yên một buổi. Cùng một cơn mưa, mà lòng người khác nhau. Mưa không đổi. Cái đổi là cách mình nhìn mưa. Trong đời, nhiều chuyện cũng vậy. Việc thì vẫn vậy, mà lòng mình lúc thế này, lúc thế khác. Thấy được chỗ đó, là bắt đầu hiểu quán pháp.

Tứ niệm xứ là bốn chỗ để mình đặt sự chú tâm: quán thân, quán thọ, quán tâm, quán pháp. Thân là thân này, thọ là cảm giác vui buồn, tâm là tâm mình đang nghĩ gì, pháp là mọi thứ đang diễn ra quanh mình và trong mình. Ba chỗ đầu, nhiều người đã nghe qua. Còn quán pháp là chỗ thứ tư, ít người để ý. Sách Về bài kinh Quán Niệm của Bình Anson nhắc lại câu tóm tắt mà người Việt mình hay nghe: quán tứ niệm xứ là quán thân bất tịnh, quán thọ thị khổ, quán pháp vô thường, quán tâm vô ngã. Trong bốn vế đó, quán pháp vô thường chính là phần mình đang nói tới.

Quán pháp vô thường nghĩa là gì? Nghĩa là nhìn mọi thứ mà thấy nó đổi thay. Không phải học thuộc câu mọi thứ đều vô thường, mà là tự mình thấy. Cơn giận lên rồi xuống. Niềm vui tới rồi đi. Một ý nghĩ xấu vừa hiện ra, mình chưa kịp làm gì, nó đã đổi thành ý khác. Một cơn đau đầu buổi sáng, tới trưa đã nhẹ. Thấy được như vậy, mình không còn tin rằng cảm xúc của mình là cố định. Buồn thì biết buồn đang có mặt, nhưng cũng biết buồn sẽ đổi. Giận thì biết giận đang có mặt, nhưng cũng biết giận sẽ qua.

Nhưng cần nói rõ một điều. Quán pháp không phải là ngồi đó mà mặc kệ mọi thứ. Thấy mọi thứ đổi thay không có nghĩa là không làm gì cả. Trái lại, vì thấy nó đổi, mình mới biết lúc nào nên làm, lúc nào nên buông. Con đang khóc, mình biết cơn khóc rồi sẽ qua, nhưng mình vẫn ôm con ngay bây giờ. Vợ chồng đang giận, mình biết cơn giận rồi sẽ hết, nhưng mình vẫn xin lỗi ngay hôm nay. Thấy vô thường không làm mình lạnh lùng. Nó làm mình biết quý lúc này, vì lúc này sẽ không trở lại.

Có một thực tập rất đơn giản cho quán pháp. Khi một cảm xúc mạnh nổi lên, đừng vội tin nó, cũng đừng vội đuổi nó. Chỉ cần đặt tên cho nó, rồi nhìn nó đổi. Đang giận, mình thầm nói: đây là giận. Rồi nhìn xem cơn giận đó ra sao sau một phút, sau năm phút. Lúc đầu nó nóng, rồi nó nguội dần, rồi nó thành một cái gì khác: có khi thành buồn, có khi thành mệt, có khi thành mắc cười. Nhìn được sự đổi thay đó một lần, mình sẽ nhớ mãi. Lần sau giận, mình sẽ đỡ bị nó kéo đi hơn.

Quán pháp cũng giúp mình nhìn người khác nhẹ hơn. Có người hôm nay nói một câu làm mình buồn. Nếu mình chỉ nhìn câu nói đó, mình sẽ giận người đó mãi. Nhưng nếu mình quán pháp, mình sẽ thấy câu nói đó cũng do nhiều thứ hợp lại: người đó đang mệt, đang lo, đang bị áp lực. Câu nói sinh ra từ những duyên đó, rồi cũng sẽ qua. Mình không cần tha thứ bằng lý trí. Chỉ cần thấy rõ như vậy, lòng tự mềm ra.

Cuối cùng, quán pháp là nhìn đời như nhìn một dòng sông. Nước lúc nào cũng chảy, không có giọt nước nào đứng yên. Mình không thể nắm một giọt nước rồi bảo nó ở lại mãi. Nhưng mình có thể ngồi bên bờ, nhìn dòng sông trôi, và uống nước khi khát. Đời sống cũng vậy. Mọi thứ đến rồi đi, không giữ được, nhưng mình vẫn sống được với nó, vẫn thương được, vẫn làm được việc cần làm. Chỉ cần đừng đòi nó đứng yên. Thấy được như vậy, là đã quán pháp rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Về bài kinh Quán Niệm (Bình Anson) — trang 1
• Kinh Trường A Hàm, kinh 12 — trang 1
Bài liên quanTập đế: khổ bắt đầu từ chỗ dính mắcTâm Kinh: không có khổ, tập, diệt, đạo — nghe lạ mà hiểu đượcTụng nhiều kinh mà không làm thì được gì