🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Kinh Dịch dạy cách làm hòa sau một lần cãi nhau

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Hai anh em ruột giận nhau ba năm không nói chuyện. Chuyện bắt đầu từ miếng đất cha mẹ để lại. Người anh nói chia theo lời cha dặn. Người em nói cha dặn khác. Ai cũng có người làm chứng. Ai cũng tin mình đúng. Tết đến, hai nhà ở cách nhau một con hẻm, vậy mà không ai bước qua nhà ai. Mẹ già ngồi giữa, thương con mà không biết nói sao. Bà chỉ nói một câu: "Tụi bay cãi nhau, người đau nhất là má."

Cãi nhau thì dễ. Làm hòa thì khó. Khó không phải vì không biết cách. Khó vì ai cũng chờ người kia bước trước. Người anh nghĩ: "Nó sai, nó phải xin lỗi trước." Người em nghĩ: "Anh lớn, anh phải nhường em trước." Hai người cùng chờ, thế là ba năm trôi qua. Trong ba năm ấy, cả hai đều khổ, nhưng không ai chịu nhận mình khổ. Ai cũng giữ cái lý của mình như giữ một bức tường.

Kinh Dịch có quẻ Đồng Nhân, quẻ của sự hòa đồng. Lời quẻ viết: "Đồng nhân vu dã, hanh, lợi thiệp đại xuyên." Cùng người ở nơi đồng rộng, hanh thông, lợi về sự sang sông lớn. Câu này có hai chữ đáng nhớ. Chữ "đồng" là cùng nhau. Chữ "dã" là đồng rộng, nơi trống trải. Muốn hòa với người, trước hết phải mở lòng mình cho rộng rãi, như một cánh đồng, chứ không phải như một cái ngõ hẹp chỉ vừa một người đi.

Sách giải quẻ Đồng Nhân còn nói rõ hơn: muốn hòa mình với người, cần phải mở lòng mình cho rộng rãi. Hòa đồng, hợp nhất với người sẽ đem lại hanh thông, và lướt thắng được mọi trở lực. Chỉ khi lòng mình rộng ra, mình mới thấy được cái lý của người kia. Còn khi lòng mình hẹp lại, mình chỉ thấy cái lý của mình. Mà cái lý của mình, lúc đang giận, thường chỉ là một nửa sự thật.

Làm hòa bắt đầu từ đâu? Không phải bắt đầu từ việc phân xử ai đúng ai sai. Ai đúng ai sai, cãi ba năm chưa xong, cãi thêm ba năm nữa cũng chưa xong. Làm hòa bắt đầu từ một việc nhỏ hơn nhiều: gặp nhau. Một cuộc gặp không có người làm chứng, không có giấy tờ, không có ai đứng giữa phân xử. Chỉ hai người, một ấm trà, và câu đầu tiên không phải là "hôm đó anh sai ở chỗ..." mà là "dạo này anh sống sao?" Người ta làm hòa không phải bằng lý lẽ. Người ta làm hòa bằng sự gần gũi trở lại.

Có một ông cụ trong xóm tôi, hai cha con giận nhau vì chuyện cưới xin. Ông cụ không giảng đạo lý. Ông chỉ nấu một nồi cháo, sai đứa cháu mang qua nhà con trai, nói: "Ba nấu dư, con ăn cho nóng." Thằng con trai ăn hết nồi cháo, rồi tự nó qua nhà cha. Không ai xin lỗi ai. Nhưng từ hôm đó, hai cha con lại nói chuyện. Làm hòa nhiều khi chỉ cần một nồi cháo. Cái khó không phải là nồi cháo. Cái khó là người nấu có chịu bắc nồi lên bếp không.

Sau cuộc gặp đầu tiên, mới tới chuyện nói. Nói thì có mấy điều cần giữ. Thứ nhất, nói về mình, không nói về người kia. "Em buồn vì em thấy mình không được tôn trọng" khác hẳn "Anh không tôn trọng em". Một câu mở cửa, một câu đóng cửa. Thứ hai, nghe cho hết câu người ta nói, đừng nghe nửa câu đã cãi. Người đang giận hay có thói nghe một chữ đã nhảy vào miệng người khác. Thứ ba, đừng đào chuyện cũ. Chuyện miếng đất đã đủ rối, đừng lôi thêm chuyện hai mươi năm trước ra. Chuyện cũ chỉ làm cho cuộc làm hòa thành một cuộc cãi nhau mới.

Còn nếu mình là người sai thì sao? Thì nhận. Nhận sai không làm mình nhỏ đi. Nhận sai đúng lúc làm mình lớn lên trong mắt người kia. Một câu "hôm đó anh nóng quá, anh sai" có sức mạnh hơn mười trang giải thích. Người ta tha thứ cho người nhận sai dễ hơn tha thứ cho người cãi tới cùng, dù người cãi tới cùng có lý hơn.

Hai anh em trong câu chuyện đầu bài, cuối cùng cũng làm hòa. Không phải vì ai thắng. Mà vì người em sang nhà anh, đặt lên bàn một hộp bánh, nói: "Em mua dư, anh ăn thử." Người anh cười, pha trà. Hai người ngồi nói chuyện tới khuya, chuyện đất đai vẫn chưa giải quyết xong, nhưng từ hôm đó, Tết nào hai nhà cũng ăn chung. Có những việc, làm hòa xong rồi mới giải quyết được. Cứ chờ giải quyết xong mới làm hòa, thì không bao giờ làm hòa được.

Kinh Dịch dạy: cùng người ở nơi đồng rộng thì hanh thông. Đồng rộng không phải là nơi không có khác biệt. Đồng rộng là nơi đủ chỗ cho khác biệt cùng đứng. Hai anh em khác nhau về cách nhớ lời cha, nhưng vẫn có thể cùng ngồi uống trà. Vợ chồng khác nhau về cách tiêu tiền, nhưng vẫn có thể cùng nuôi con. Làm hòa không phải là bắt người kia giống mình. Làm hòa là dọn cho lòng mình rộng ra, đủ chỗ cho cả hai người cùng ở.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Dịch Trọn Bộ — trang 284
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập (Thượng Kinh) — trang 202
Bài liên quanÂm dương trong hôn nhân: khác nhau mà vẫn hòa đượcKinh Dịch và tuổi già: sống chậm mà vẫn sángCùng tắc biến: người làm ăn nhỏ đổi cách mà vẫn giữ nghề