🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Tiết: biết chừng mực, đời mới lâu bền

Kinh Dịch trong đời sống · 8 phút đọc

Cô Thảo bán hàng online, tháng nào cũng kiếm được khá.

Nhưng cô Thảo có một tật. Kiếm được bao nhiêu, tiêu bấy nhiêu. Thấy quần áo đẹp thì mua. Thấy điện thoại mới thì đổi. Thấy bạn bè đi du lịch thì đi theo. Cuối tháng, tài khoản về không. Có tháng, cô còn vay thêm để tiêu.

Một lần, cô Thảo bị ốm, nằm viện một tuần. Tiền viện phí hết gần hai chục triệu. Cô không có tiền để dành. Phải vay người thân. Lúc đó, cô mới ngồi nghĩ lại. Mình kiếm tiền giỏi, mà sao lúc cần tiền, mình không có một đồng?

Cô Thảo không biết gì về Kinh Dịch. Nhưng cái bài học cô vừa học, người xưa đã ghi lại trong một quẻ. Quẻ Tiết.

Quẻ Tiết nói về sự tiết chế, chừng mực. Thoán từ của quẻ viết: Tiết thì hanh thông. Tiết mà khổ sở, thì không thể giữ lâu. Dịch ra lời thường, là: biết chừng mực thì đời mới êm. Còn gò bó mình một cách khổ sở, thì không giữ được lâu.

Sách giảng rất rõ. Tiết tức là biết tiết chế, biết điều khiển, chỉ huy cuộc đời mình. Như vậy, cuộc đời mình sẽ được hanh thông. Còn như không hiểu chữ Tiết cho phải, lại tưởng Tiết là chịu khổ, chịu cực, rồi cứ thế gò bó mình vào những khuôn khổ chật hẹp, những kỷ luật khắt khe, như thế làm sao mà chịu cho lâu được.

Nghe kỹ, sẽ thấy quẻ Tiết không dạy mình sống khổ. Nó dạy mình sống có chừng mực. Hai thứ đó khác nhau hoàn toàn. Sống khổ là ép mình nhịn đói, nhịn khát, chịu nóng, chịu lạnh, coi thân xác như kẻ thù. Sách nói, những sự vi phạm định luật của trời đất ấy đã làm cho nhiều người trở thành những tội nhân, sống một cuộc đời khổ sai chung thân, mua chuốc bệnh hoạn cho thể chất, điên loạn cho tâm trí. Chính vì vậy, Dịch chê khổ tiết.

Còn sống có chừng mực là gì? Là biết lúc nào nên tiêu, lúc nào nên để dành. Là biết ăn đến no bảy phần thì dừng. Là biết lướt điện thoại một tiếng thì thôi. Là biết làm việc đến giờ thì nghỉ. Không ép mình quá. Cũng không thả mình quá.

Thoán Truyện của quẻ Tiết còn nói một câu rất đẹp. Trời đất có tiết, có chừng, thì bốn mùa mới thành. Nói bằng lời thường, là: ngay cả trời đất cũng có chừng mực. Mùa hè thì nóng, nhưng nóng có chừng. Mùa đông thì lạnh, nhưng lạnh có chừng. Nhờ có chừng mực, mà bốn mùa mới nối tiếp nhau, năm này qua năm khác, không rối loạn.

Con người cũng vậy. Cơ thể mình có chừng mực. Ăn quá no thì mệt. Thức quá khuya thì ốm. Làm quá sức thì kiệt. Tiền bạc cũng có chừng mực. Tiêu quá tay thì hết. Vay quá nhiều thì nặng. Lời nói cũng có chừng mực. Nói quá nhiều thì mất hay. Nói quá lời thì mất lòng.

Cô Thảo kể, sau lần nằm viện, cô đặt ra một quy tắc cho mình. Mỗi tháng, kiếm được bao nhiêu, cô để dành một phần trước, rồi mới tiêu phần còn lại. Cô bảo, trước đây, cô tiêu trước, còn bao nhiêu mới để dành. Mà tiêu thì không bao giờ còn. Bây giờ, cô để dành trước, tiêu sau. Cô bảo, lạ lắm. Để dành trước, mà cô vẫn sống đủ. Vẫn ăn ngon, vẫn mặc đẹp. Chỉ là bớt mua những thứ không cần.

Đó chính là quẻ Tiết. Không phải là khổ tiết. Mà là tiết chế. Là có độ, có chừng. Là biết mình cần bao nhiêu, và dừng ở đó.

Sách còn giảng, tiết chế mà đúng, thì không làm hại dân, không làm hao phí của cải. Nói bằng lời thường, là: người biết tiết chế, không chỉ tốt cho mình, mà còn tốt cho người xung quanh. Người tiêu xài có chừng mực, thì không vay mượn lung tung, không làm khổ người thân. Người ăn uống có chừng mực, thì không bệnh tật, không làm khổ gia đình. Người nói năng có chừng mực, thì không làm mất lòng ai.

Trong thời nay, chữ Tiết càng quan trọng. Vì thời nay, cái gì cũng mời gọi mình tiêu quá chừng. Điện thoại mời mình lướt thêm một chút nữa. Quảng cáo mời mình mua thêm một món nữa. Công việc mời mình làm thêm một giờ nữa. Nếu mình không có chữ Tiết trong lòng, thì mình sẽ bị cuốn đi, lúc nào không hay.

Quẻ Tiết dạy mình một cách rất đơn giản để bắt đầu. Đừng ép mình khổ. Chỉ cần đặt một cái chừng. Ăn đến bảy phần no thì dừng. Lướt điện thoại một tiếng thì đặt xuống. Làm việc đến mười giờ tối thì tắt máy. Tiêu tiền thì để dành một phần trước. Chừng mực nhỏ như vậy, mà giữ được lâu dài, thì đời mình sẽ khác.

Cô Thảo bây giờ đã có một khoản để dành. Không nhiều. Nhưng đủ để cô yên tâm. Cô bảo, giờ cô mới hiểu. Tiết chế không phải là sống khổ. Tiết chế là sống cho lâu bền. Là để khi ốm đau, khi khó khăn, mình còn có cái mà dùng. Là để đời mình, như bốn mùa của trời đất, cứ nối tiếp nhau, êm đềm, không đứt đoạn.

Cho nên, nếu hôm nay bạn thấy mình đang tiêu quá tay, ăn quá no, làm quá sức, hay nói quá lời, hãy nhớ quẻ Tiết. Đừng ép mình khổ. Chỉ cần biết chừng mực. Có độ, có chừng, thì đời mới hanh thông, mới lâu bền.

Những điều vừa nghe là cách người xưa đọc đời qua quẻ Dịch, để tham khảo và suy ngẫm. Không phải là lời đoán vận mệnh cho bất cứ ai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập (Kim Định) — tập 3 (Hạ Kinh), chương quẻ Tiết, trang 392–393
Bài liên quanQuẻ Trung Phu: chữ tín từ trong lòng, không phải lời hứa miệngQuẻ Vị Tế: việc chưa xong cũng là một quẻQuẻ Nhu: chờ đợi không phải là đứng yên