🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Sân âm ỉ không nói ra: lửa cháy trong lòng, nhà vẫn lạnh

Nhân quả – nghiệp báo · 8 phút đọc

Hai vợ chồng cãi nhau một trận to. Từ hôm đó, không ai nói với ai câu nào. Sáng dậy, mỗi người ăn một góc. Tối về, mỗi người ôm một cái điện thoại. Con cái trong nhà thấy vậy thì sợ, không dám hỏi, không dám đùa giỡn như trước. Nhà vẫn là nhà đó, cơm vẫn nấu, đèn vẫn sáng. Nhưng nhà lạnh tanh. Không phải lạnh vì thời tiết. Mà lạnh vì hai người đang giận nhau, nhưng không ai chịu nói ra.

Có hai loại giận. Một loại là giận bộc phát: la hét, đập bàn, nói cho hả giận rồi thôi. Loại đó ồn ào, đáng sợ, nhưng mau qua. Loại thứ hai nguy hiểm hơn nhiều: giận âm ỉ. Không la hét, không đập phá, chỉ im lặng. Im lặng mà trong lòng cứ sôi lên. Mỗi lần nhìn thấy mặt người kia là nhớ lại chuyện cũ. Mỗi lần nhớ lại chuyện cũ là giận thêm một chút. Giận mà không nói, thì giận cứ lớn dần trong lòng, như lửa cháy âm ỉ dưới đống tro. Bên ngoài nhìn vào thì tưởng đã tắt. Bên trong thì vẫn cháy.

Trong kinh dạy, sân là hiềm khích trong sự vô lý, thái độ phẫn nộ, phản kháng, chống đối, giận dữ, giận hờn, nóng nảy, hãm hại, sự hiềm hận, thái độ hiềm hận, sự đối lập, phản đối, hung hăng, lỗ mãng, sự bất bình của tâm. Định nghĩa này dài, nhưng nói lên một điều: sân không chỉ là cơn giận bộc phát. Sân còn là hiềm hận, là giận hờn kéo dài, là bất bình âm ỉ trong tâm. Người ôm hiềm hận trong lòng, miệng không nói ra, nhưng tâm thì ngày nào cũng bất bình. Đó cũng là sân. Và sân đó, độc không kém gì cơn giận la hét.

Kinh còn dạy, bậc A-la-hán là người đã diệt trừ tận gốc mười phiền não, trong đó có phẫn nộ và hiềm hận. Phẫn nộ là giận bộc phát. Hiềm hận là giận âm ỉ. Hai thứ đó đứng cạnh nhau, vì chúng là hai mặt của một đồng tiền. Người chỉ diệt được phẫn nộ mà chưa diệt được hiềm hận thì vẫn chưa an lạc. Vì lửa âm ỉ tuy không thấy khói, nhưng vẫn đốt cháy người ôm nó mỗi ngày.

Nhân quả của sân âm ỉ trong gia đình hiện ra rất rõ. Quả đầu tiên là nhà lạnh. Vợ chồng không nói chuyện, con cái không dám cười đùa. Bữa cơm trở thành một nghi lễ nặng nề, ai cũng mong ăn cho nhanh để về phòng mình. Quả thứ hai là bệnh. Người ôm giận âm ỉ lâu ngày thường mất ngủ, đau dạ dày, huyết áp cao. Bác sĩ khám không ra bệnh gì cụ thể, nhưng người thì cứ mệt mỏi, uể oải. Vì lửa trong lòng đốt mãi thì thân cũng kiệt sức. Quả thứ ba là mất nhau. Giận âm ỉ lâu ngày thành xa cách. Xa cách lâu ngày thành người dưng. Đến khi một trong hai người nói: "Thôi, mình chia tay đi." Người kia mới giật mình: hóa ra mọi chuyện bắt đầu từ một lần giận không chịu nói ra.

Nguyên nhân dẫn khởi sân hận được kinh mô tả là sự chấp ngã và nặng về ngã ái. Nghĩa là giận vì cái tôi của mình bị chạm vào. "Sao anh dám nói với tôi như vậy?" "Sao cô dám coi thường tôi?" Cái tôi càng lớn thì giận càng nhiều. Cái tôi càng lớn thì càng khó nói ra, vì nói ra thì sợ mình thua, sợ mình mất mặt. Cho nên người ta chọn im lặng. Im lặng mà ôm giận. Ôm giận mà tưởng mình đang thắng. Nhưng thực ra, người ôm giận là người thua đầu tiên. Vì người kia có khi đã quên chuyện đó từ lâu, chỉ có mình là còn nhớ, còn giận, còn khổ.

Muốn chữa sân âm ỉ, phải bắt đầu bằng một việc rất khó: nói ra. Không phải nói ra để cãi nhau tiếp. Mà nói ra để người kia biết mình đang giận vì điều gì. "Em giận vì hôm đó anh nói câu đó trước mặt bạn bè, em thấy mất mặt." Một câu nói thật lòng như vậy có sức mạnh rất lớn. Vì khi nói ra, lửa trong lòng bắt đầu có chỗ thoát. Người kia nghe xong, có khi sẽ xin lỗi. Có khi sẽ giải thích. Dù thế nào, hai người cũng bắt đầu nói chuyện lại với nhau. Nói chuyện là bước đầu tiên để nhà ấm lại.

Cũng cần học cách buông. Buông không phải là quên ngay. Buông là không để chuyện cũ điều khiển mình mãi. Hôm nay chồng làm mình giận, thì giận hôm nay thôi, đừng mang chuyện của năm ngoái ra giận tiếp. Mỗi chuyện giận chỉ giận một lần, giận xong thì cho qua. Người biết cho qua thì lòng nhẹ. Người không biết cho qua thì lòng nặng. Nặng mãi thì sinh bệnh, sinh khổ.

Có một gia đình tôi biết, vợ chồng họ có giao hẹn với nhau: giận nhau thì giận, nhưng không được im lặng quá một ngày. Tối đến, dù còn giận, hai người cũng phải ngồi lại nói chuyện mười phút. Nói không được thì viết ra giấy. Viết xong thì đọc cho nhau nghe. Họ làm vậy nhiều năm, nhà lúc nào cũng ấm. Không phải vì họ không bao giờ giận nhau. Mà vì họ không để cơn giận âm ỉ quá lâu. Lửa mới nhen thì dập ngay, đừng đợi nó cháy thành đám cháy lớn.

Nếu hôm nay trong nhà bạn đang có một cơn giận âm ỉ chưa nói ra, hãy nói ra ngay tối nay. Đừng đợi đến mai. Mai lại thành tuần, tuần lại thành tháng, tháng lại thành năm. Nói ra một câu thật lòng, có thể sẽ khó xử trong năm phút. Nhưng im lặng thì sẽ khổ trong nhiều năm. Một mái nhà ấm không phải là mái nhà không có giận hờn. Mà là mái nhà mà người ta biết nói ra, biết xin lỗi, biết cho qua. Lửa sân chỉ tắt khi có người chịu mở miệng trước. Người mở miệng trước không phải là người thua. Mà là người thương nhà hơn cái tôi của mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tìm hiểu Kinh Bốn Mươi Hai Chương (TT Thích Nhật Từ) — trang 130
• Tìm hiểu Kinh Bốn Mươi Hai Chương (TT Thích Nhật Từ) — trang 77
Bài liên quanCon nói dối cha mẹ một lần: cả nhà cùng trả giáTrễ hẹn năm phút mỗi ngày: thói quen nhỏ cũng gieo nhânKeo kiệt với chính mình: giữ được tiền, mất cả niềm vui sống