Có một người phụ nữ tôi quen, bị bạn thân lừa một số tiền lớn. Chuyện xảy ra đã năm năm, nhưng mỗi lần nhắc đến tên người bạn đó, mắt chị vẫn đỏ lên, giọng vẫn run. Chị bảo: "Tôi không tha thứ được. Tha thứ là để nó thoát, còn tôi thì thiệt". Tôi nghe, tôi hiểu, nhưng tôi cũng thấy thương chị. Vì năm năm qua, người bạn đó thì vẫn sống cuộc đời của họ, còn chị thì vẫn sống trong cơn giận của mình. Ai mới là người đang chịu đựng?
Kinh Pháp Cú có một câu rất nổi tiếng: "Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có, từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu". Nghĩa là lấy hận thù để đáp lại hận thù thì không bao giờ hết hận thù. Chỉ có lòng từ bi mới diệt được hận thù. Câu đó nghe thì đơn giản, mà làm thì khó vô cùng. Vì khi bị tổn thương, bản năng đầu tiên của ta là muốn trả đũa, muốn người kia cũng đau như mình. Nhưng trả đũa có làm cho mình hết đau không? Thường là không. Nó chỉ làm cho vết thương sâu thêm.
Trong kho sách cổ cũng có câu: "Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan". Oán mà đáp bằng oán thì oán chồng lên oán, như hai người cùng cầm dao, cứ chém qua chém lại, đến cuối cùng cả hai cùng bị thương. Còn lấy đức báo oán, tức là đáp lại bằng lòng tốt, bằng sự tha thứ, thì oán mới tiêu tan. Không phải vì người kia xứng đáng được tha thứ, mà vì chính mình xứng đáng được bình yên.
Tha thứ không có nghĩa là quên. Tha thứ không có nghĩa là nói rằng chuyện đó không sao, hay người kia làm đúng. Tha thứ có nghĩa là: tôi không để chuyện đó trói buộc mình nữa. Tôi không mang nó theo mỗi ngày, không để nó quyết định tâm trạng của mình, không để nó làm hỏng những ngày còn lại của đời mình. Người kia có thể không xứng đáng được tha thứ, nhưng mình thì xứng đáng được nhẹ lòng.
Nhân quả của sự tha thứ vận hành như thế này. Khi ta ôm hận, ta đang gieo một hạt độc vào lòng mình. Hạt đó lớn lên thành sự cay đắng, thành mất ngủ, thành bệnh tật, thành những cơn giận vô cớ trút lên người thân. Người ta làm tổn thương mình một lần, nhưng mình tự làm tổn thương mình mỗi ngày bằng cách ôm giữ hận thù đó. Còn khi ta tha thứ, ta đang gieo một hạt lành. Hạt đó lớn lên thành sự nhẹ nhõm, thành giấc ngủ ngon, thành khả năng thương yêu trở lại. Quả của sự tha thứ trổ ra ngay trong chính lòng mình, không cần đợi ai công nhận.
Có người hỏi: "Tha thứ rồi, người kia có thay đổi không?" Có thể có, có thể không. Nhưng đó không phải là việc của mình. Việc của mình là buông xuống để mình được tự do. Người kia thay đổi hay không là nhân quả của họ. Mình buông xuống hay không là nhân quả của mình. Hai việc đó không liên quan với nhau. Đừng đợi người kia xin lỗi mới tha thứ, vì có khi họ không bao giờ xin lỗi. Đừng đợi người kia thay đổi mới buông xuống, vì có khi họ không bao giờ thay đổi. Buông xuống là việc mình làm cho mình, không phải làm cho họ.
Tôi nhớ chị phụ nữ bị bạn lừa tiền. Sau này, có lần chị nói với tôi: "Tôi quyết định không nhắc đến chuyện đó nữa. Không phải vì tôi tha cho nó, mà vì tôi mệt rồi. Tôi muốn sống cho mình". Từ hôm đó, chị nhẹ hẳn đi. Chị vẫn không quên chuyện đã xảy ra, nhưng chị không để nó chi phối mình nữa. Đó chính là tha thứ. Không ồn ào, không tuyên bố, chỉ là một quyết định âm thầm: từ nay, tôi không mang nó nữa.
Một lần tha thứ, là một lần buông xuống. Buông xuống một oán hận, là gieo một hạt bình yên. Hạt đó sẽ trổ quả thành những ngày tháng nhẹ nhàng hơn, những giấc ngủ sâu hơn, những mối quan hệ mới tốt đẹp hơn. Đừng để một người đã làm mình đau một lần, được quyền làm mình đau cả đời. Tha thứ không phải là yếu đuối. Tha thứ là sức mạnh lớn nhất của người hiểu nhân quả.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư