🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Của rơi ngoài đường: nhặt hay không nhặt, nhân quả ở chỗ nào

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Trên đường đi làm về, chị Hoa thấy một chiếc ví nằm bên lề đường. Chị dừng xe, nhặt lên, mở ra xem: bên trong có mấy triệu đồng, một tấm chứng minh nhân dân, vài tấm thẻ. Chị đứng đó, phân vân. Đem nộp cho công an thì mất thời gian. Cất vào túi thì không ai biết. Mà nhà chị tháng này cũng đang túng. Mấy triệu ấy, đúng lúc quá.

Chị Hoa không phải là người xấu. Chị cũng không phải là người tham. Chị chỉ là một người bình thường, đang đứng trước một thử thách bình thường mà ai cũng có thể gặp. Của rơi ngoài đường, nhặt hay không nhặt, giữ hay trả, là một câu hỏi nhân quả rất thật. Vì nó hỏi đúng vào lúc không ai nhìn thấy mình. Không camera, không nhân chứng, không ai biết. Chỉ có mình và cái ví. Lúc ấy, mình là ai, mình sẽ biết.

Sách Cổ Học Tinh Hoa kể chuyện Nhạc Dương Tử. Một hôm ông đi đường, nhặt được một lọ vàng người ta đánh rơi, mừng rỡ đem về nhà đưa cho vợ. Vợ ông nói: người chí sĩ không uống nước suối Đạo Toàn, người liêm khiết không nhận của ăn Ta Lai. Chàng nay nhặt được của rơi ngoài đường đem về cầu lợi để ô uế phẩm hạnh, thử nghĩ có nên không? Dương Tử nghe nói, thẹn quá, liền đem lọ vàng bỏ ra ngoài đồng. Rồi đi xa, tìm thầy để học. Câu chuyện ấy, người xưa ghi lại không phải vì lọ vàng lớn, mà vì cái lý rất rõ: của không phải của mình, lấy về là ô uế phẩm hạnh. Phẩm hạnh một khi đã ô uế, rửa lại khó hơn nhiều so với việc trả lại lọ vàng.

Trong giới luật nhà Phật cũng có dạy: nhặt được của rơi, nên đem đến cho vị tri sự. Tức là nhặt được thì trả lại, gửi lại cho người có trách nhiệm, để của về với chủ của nó. Luật ấy không phải để làm khó người nhặt. Mà để bảo vệ người nhặt. Vì của rơi là một cái bẫy ngọt. Cầm lên thì dễ, đặt xuống thì khó. Cầm lên một lần, lần sau gặp của rơi nữa, tay mình sẽ tự động cầm. Thói quen ấy, tích lại, thành tính cách. Tính cách ấy, theo mình đi khắp nơi, vào cả những việc lớn hơn.

Kinh Pháp Cú có câu kệ: không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, tâm ý giữ trong sạch, chính lời chư Phật dạy. Giữ của rơi không trả, có phải là điều ác không? Nói thẳng ra thì phải. Vì của ấy có chủ. Chủ của nó đang lo lắng, đang đi tìm, có khi đang khóc vì mất tiền chữa bệnh, tiền học cho con. Mình giữ lại, mình vui một lúc, người ta khổ cả tháng. Nhân quả tính ở đó: niềm vui của mình, mua bằng nỗi khổ của người khác, thì niềm vui ấy không bền. Nó sẽ thành một nỗi bất an. Tối về, mở ví ra xem, lòng không yên. Càng không yên, càng cố quên. Càng cố quên, càng nhớ. Đó là quả đến ngay, không cần đợi kiếp sau.

Ngược lại, trả lại của rơi gieo nhân gì? Gieo nhân của sự tin cậy. Người mất của tìm lại được, họ mừng. Họ kể cho người khác nghe: xã hội này còn người tốt. Câu chuyện ấy lan đi, người nghe thấy ấm lòng, lần sau họ gặp của rơi, họ cũng trả lại. Một việc tốt nhỏ, lan ra như vậy, thành một vòng tròn lành. Và người trả lại, trong lòng nhẹ nhõm. Nhẹ nhõm là một loại phước. Người nhẹ nhõm thì ngủ ngon, làm việc tập trung, gặp người khác thì tươi cười. Tất cả bắt đầu từ việc đặt chiếc ví xuống đúng chỗ của nó.

Có người nói: của rơi ngoài đường, không ai nhận thì cũng mất, mình lấy cũng không hại ai. Nói vậy là tự dối mình. Của rơi có chủ. Chủ của nó có thể quay lại tìm. Nếu mình lấy, chủ mất. Nếu mình để đó, chủ có cơ hội tìm lại. Nếu mình nhặt lên và gửi cho công an, hoặc đăng lên nhóm khu phố, chủ càng có cơ hội tìm lại. Việc đúng không khó. Chỉ cần một chút thời gian, một chút công sức. Mà công sức ấy, chính là hạt giống mình gieo.

Chị Hoa cuối cùng đã làm gì? Chị gọi cho số điện thoại trong ví, không được. Chị mang ví đến đồn công an gần đó, gửi lại, ghi số điện thoại của mình. Hai hôm sau, người mất ví gọi lại, cảm ơn rối rít. Hóa ra đó là tiền viện phí của mẹ anh ta. Anh ta bảo: "Em tưởng mất rồi, mẹ em đang nằm viện, em không biết xoay đâu ra." Chị Hoa nghe xong, thấy lòng mình nhẹ hẳn. Mấy triệu ấy, nếu chị giữ, chị tiêu hết trong một tuần. Nhưng niềm vui vì đã trả lại, chị nhớ mãi.

Của rơi ngoài đường là một bài kiểm tra nhân quả mà đời đưa ra bất ngờ. Không ai báo trước. Không ai chấm điểm. Nhưng mình tự biết mình đã làm gì. Và cái biết ấy, theo mình suốt đời. Nhặt lên thì nhặt, nhưng nhặt để trả. Đó mới là nhân lành. Của không phải của mình, đừng lấy. Lấy rồi, trả lại. Đơn giản vậy thôi, mà làm được, thì phẩm hạnh của mình sạch. Phẩm hạnh sạch, đi đâu cũng ngẩng cao đầu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cổ Học Tinh Hoa (Ôn Như), truyện 194 "Người vợ hiền minh" — Nhạc Dương Tử nhặt được lọ vàng, vợ khuyên trả lại, tr. 268
• Bước tới Thảnh Thơi - Giới Luật và Uy nghi của các vị Sa di (HT Thích Nhất Hạnh) — "Nhặt được của rơi, nên đem đến cho vị tri sự", tr. 45
• Kinh Pháp Cú, kệ 183 — "Không làm mọi điều ác, Thành tựu các hạnh lành, Tâm ý giữ trong sạch, Chính lời chư Phật dạy", phap016.htm
• Khổng Minh Thần Số — "ngoài đường thấy của rơi không ai thèm lượm", tr. 112
Bài liên quanChạy trốn quả báo: đi đâu nghiệp cũng theo tớiTự mình làm chỗ nương: đừng đợi ai gánh nghiệp thay mìnhTự mình hại mình: người làm ác như cây bị dây leo siết