🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Chỉ biết mình: nhân quả của lòng ích kỷ

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Anh Hùng làm gì cũng tính cho mình trước. Ăn cơm thì gắp miếng ngon về phần mình. Làm việc chung thì chọn việc nhẹ, đẩy việc nặng cho người khác. Đi chơi chung thì bắt mọi người theo ý mình. Vay tiền thì nhớ, cho vay thì quên. Ai nhờ gì cũng tìm cách từ chối. Lâu dần, đồng nghiệp xa anh. Bạn bè ít rủ anh. Người nhà cũng lạnh nhạt. Anh thì thắc mắc: sao mọi người đối xử với mình như vậy.

Ích kỷ thường không tự thấy mình ích kỷ. Người ích kỷ hay nghĩ mình khôn, mình biết lo cho mình. Họ tính toán từng đồng, từng miếng, từng chút lợi. Họ sợ thiệt. Sợ cho đi thì mất. Sợ giúp người thì mình khổ. Nhưng họ không thấy rằng cái sợ thiệt đó làm họ mất nhiều hơn được. Mất bạn, mất lòng tin, mất sự giúp đỡ khi mình khó khăn. Lúc thuận lợi thì không sao. Lúc hoạn nạn thì nhìn quanh không thấy ai.

Sách dạy rằng tất cả các loại hoạn khổ trên đời đều bắt nguồn từ lòng tham thủ, và các tham muốn ích kỷ đều bắt nguồn từ si mê, vô minh. Vì không biết rõ bản chất thật sự của mọi đối tượng trên đời nên con người tham muốn chiếm đoạt và giữ chặt cho riêng mình. Nói cho dễ hiểu: người ích kỷ tưởng rằng giữ chặt thì được nhiều. Nhưng càng giữ chặt thì tay càng mỏi, lòng càng hẹp. Của cải giữ chặt thì thành gánh nặng. Tình cảm giữ chặt thì thành ngột ngạt.

Sách cũng dạy: không ích kỷ, vì biết mình và người tương quan nhau, người khổ tức là mình khổ. Câu này nghe đơn giản mà sâu. Mình và người không tách rời nhau. Đồng nghiệp khổ thì việc chung cũng khổ. Hàng xóm khổ thì xóm cũng không yên. Vợ con khổ thì nhà mình cũng không ấm. Người biết điều này thì tự nhiên muốn giúp người khác. Không phải vì cao thượng, mà vì giúp người cũng là giúp mình.

Lại có đoạn dạy rằng vị kỷ hay ích kỷ được thay thế bằng tấm lòng vị tha vô ngã. Vị tha là nghĩ cho người khác. Vô ngã là không bám chặt vào cái tôi của mình. Người sống vị tha thì nhẹ nhàng. Họ cho đi mà không tính toán. Họ giúp người mà không kể công. Người như vậy đi đâu cũng được quý mến. Gặp khó khăn thì có người đưa tay. Đó là quả của lòng vị tha.

Nhân quả của lòng ích kỷ thấy rõ trong đời thường. Người ích kỷ trong nhà thì vợ con xa lánh. Vợ chồng sống chung mà mỗi người chỉ lo phần mình thì nhà lạnh. Người ích kỷ ở công ty thì đồng nghiệp không muốn làm chung. Việc cần hợp tác thì không ai hợp tác. Người ích kỷ với bạn bè thì lúc cần không ai giúp. Vì lúc người khác cần, mình đã quay lưng. Nhân mình gieo là quay lưng, quả mình gặt là cô đơn.

Có người nói, thời buổi này không lo cho mình thì ai lo. Cũng đúng một phần. Lo cho mình là cần thiết. Ăn uống, sức khỏe, công việc của mình thì mình phải lo. Nhưng lo cho mình và chỉ biết mình là hai chuyện khác nhau. Lo cho mình là trách nhiệm. Chỉ biết mình là hẹp hòi. Người khôn thì lo cho mình đủ, rồi còn chừa một phần để lo cho người khác. Phần chừa đó không làm mình nghèo đi, mà làm mình giàu lên về tình cảm, về uy tín, về bạn bè.

Muốn bớt ích kỷ thì tập từ việc nhỏ. Ăn cơm thì gắp cho người khác trước một miếng. Làm việc chung thì nhận phần nặng hơn một chút. Ai nhờ thì giúp nếu giúp được. Cho đi một chút mỗi ngày. Ban đầu có thể thấy tiếc. Nhưng làm vài lần sẽ thấy lòng nhẹ ra. Người được giúp sẽ cảm ơn. Cảm ơn đó làm mình vui. Vui đó làm mình muốn giúp tiếp. Cứ vậy mà lòng rộng dần ra.

Ích kỷ giống như nắm chặt tay. Nắm chặt thì không lấy thêm được gì, mà tay thì mỏi. Mở tay ra thì mới nhận được, mới cho được. Người mở lòng thì đời mở ra. Người khép lòng thì đời khép lại. Nhân quả ở đây không đợi kiếp sau. Gieo ích kỷ hôm nay thì gặt cô đơn hôm nay. Gieo vị tha hôm nay thì gặt bạn bè, gặt sự giúp đỡ, gặt một đời sống rộng rãi ngay hôm nay. Chọn gieo cái nào, là ở mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giới thiệu đạo Phật — Tỳ kheo Bodhicitto, tr. 1
• Trách Vụ Phật Tử Tại Gia — Thích Thanh Từ, tr. 1
Bài liên quanThấy người ngã mà bước qua: nhân quả của sự vô cảmGọi về cho mẹ mỗi tối: nhân quả gieo từ cuộc gọi nhỏGiữ kín một bí mật: nhân quả của lời không nói