Bữa cơm tối, cả nhà quây quần. Mâm cơm chỉ có cá kho, rau luộc, bát canh chua. Người mẹ gắp cho con miếng cá ngon nhất, rồi ăn phần rau. Đứa con hỏi: "Sao mẹ không ăn cá?" Mẹ cười: "Mẹ ăn rồi, con ăn đi." Đứa con tin thật. Mãi nhiều năm sau, nó mới hiểu: mẹ chưa ăn gì cả. Mẹ nhường phần ngon cho con, như bao người mẹ khác vẫn làm.
Lòng biết ơn thường bắt đầu từ những điều nhỏ như vậy. Một bát cơm có người nấu. Một cái áo có người giặt. Một mái nhà có người giữ. Những điều mình coi là hiển nhiên, thực ra không hiển nhiên chút nào. Phía sau mỗi điều hiển nhiên là công sức của một ai đó. Người nấu cơm dậy sớm hơn mình. Người giặt áo thức khuya hơn mình. Người giữ nhà lo nhiều hơn mình. Mình hưởng, mà ít khi nhớ ơn.
Có người cả đời không biết ơn ai. Không phải vì họ xấu. Mà vì họ quen được nhận. Nhận riết thành quen, quen rồi thành quyền. Cha mẹ cho là đương nhiên. Vợ chồng lo cho nhau là đương nhiên. Bạn bè giúp đỡ là đương nhiên. Khi mọi thứ đều đương nhiên, thì không còn gì để biết ơn nữa. Lòng như một cái bình không đáy. Đổ vào bao nhiêu cũng không đầy. Người như vậy, dù có nhiều đến mấy, vẫn thấy thiếu. Vì cái thiếu không nằm ở bên ngoài. Cái thiếu nằm ở trong lòng.
Biết ơn là một hạt giống lành, mà gieo xuống thì quả đến rất nhanh. Người biết ơn thì lòng nhẹ. Ăn một bữa cơm, thấy ngon. Mặc một cái áo, thấy ấm. Được ai giúp một việc nhỏ, thấy vui cả ngày. Không phải vì đời họ tốt hơn người khác. Mà vì họ biết nhìn thấy cái tốt trong đời mình. Cùng một mâm cơm, người vô ơn thấy đạm bạc, người biết ơn thấy đủ đầy. Cùng một mái nhà, người vô ơn thấy chật, người biết ơn thấy ấm. Đời sống không đổi. Chỉ có cách nhìn đổi.
Trong kinh có câu dạy rằng chớ chê khinh điều thiện, cho rằng chưa đến mình. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần. Lòng biết ơn cũng vậy. Nó không đến trong một ngày. Nó đến từ những lần mình dừng lại, nhìn một việc nhỏ và nói trong lòng: "Cảm ơn." Cảm ơn mẹ đã nấu cơm. Cảm ơn vợ đã lo cho nhà. Cảm ơn người bán hàng đã cân đủ. Cảm ơn người đi đường đã nhường mình. Mỗi lời cảm ơn là một giọt nước lành nhỏ vào bình. Lâu ngày, bình đầy, lòng mình cũng đầy theo.
Trong bài kinh về hạnh phúc, lòng biết ơn được nhắc tới như một điều làm nên hạnh phúc của con người. Không phải ngẫu nhiên. Người biết ơn thì ít oán trách. Ít oán trách thì ít khổ. Người vô ơn thì ngược lại. Được nhiều mà vẫn oán. Có nhiều mà vẫn trách. Trách cha mẹ không cho đủ. Trách vợ chồng không hiểu mình. Trách đời không công bằng. Oán trách càng nhiều, lòng càng nặng. Biết ơn càng nhiều, lòng càng nhẹ. Đơn giản vậy thôi.
Biết ơn cũng là cách giữ phước. Người ta giúp mình một lần, mình nhớ ơn, mình đối xử tốt lại, thì lần sau người ta còn muốn giúp nữa. Người ta giúp mình một lần, mình coi là đương nhiên, mình quay lưng đi, thì lần sau không còn ai muốn giúp. Nhân quả ở đây không xa xôi. Nó nằm ngay trong cách người khác đối xử với mình. Mình nhớ ơn ai, người đó nhớ mình. Mình quên ơn ai, người đó cũng quên mình. Gieo gì, gặt nấy.
Có người hỏi: biết ơn thì nói ra hay giữ trong lòng là đủ? Nói ra thì tốt hơn. Một câu cảm ơn nói thành lời, người nghe ấm lòng. Một câu cảm ơn giữ trong lòng, chỉ mình mình biết. Nói "cảm ơn mẹ" khi mẹ nấu cơm ngon. Nói "cảm ơn anh" khi chồng chở mình đi làm. Nói "cảm ơn con" khi con dọn nhà giúp mình. Những câu đó ngắn lắm, nói không tốn một giây, mà hiệu quả thì dài lâu. Người được cảm ơn sẽ muốn làm thêm. Người nói cảm ơn cũng thấy lòng mình mềm lại.
Nhưng biết ơn không chỉ là lời nói. Biết ơn thật sự là hành động. Nhớ ơn cha mẹ thì về thăm cha mẹ, chăm sóc cha mẹ khi già yếu. Nhớ ơn người đã giúp mình thì giúp lại người khác khi có dịp. Nhớ ơn đời đã cho mình một bữa cơm no thì đừng phí phạm thức ăn. Nhớ ơn người nông dân làm ra hạt gạo thì ăn hết bát cơm, đừng bỏ thừa. Biết ơn mà không làm gì, thì cũng chỉ là một ý nghĩ đẹp nằm yên trong đầu.
Tối nay, trước khi đi ngủ, thử nhớ lại một ngày vừa qua. Có ai đã làm gì cho mình không? Có việc gì tốt đã đến với mình không? Một bữa cơm ngon. Một câu hỏi thăm. Một lần được nhường đường. Một ngày bình yên không ốm đau. Chỉ cần nhớ được một điều, và thấy lòng mình ấm lên một chút, thì hạt giống biết ơn hôm nay đã được gieo. Ngày mai, gieo thêm một hạt. Ngày kia, thêm một hạt nữa. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Đến một lúc, mình sẽ thấy đời mình không thiếu gì cả. Vì mình đã biết ơn đủ đầy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư