🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Ngủ thêm một giấc, lỡ một việc lành: nhân quả của thói lười

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Sáng thứ hai, chuông báo thức reo. Một người tắt chuông, lẩm bẩm: "Ngủ thêm mười phút nữa thôi." Mười phút thành nửa tiếng. Nửa tiếng thành một tiếng. Đến lúc dậy, đã trễ giờ làm. Vội vàng, quên bữa sáng, kẹt xe, đến cơ quan muộn, cả ngày rối tung. Tối về, tự hứa: "Ngày mai nhất định dậy sớm." Sáng hôm sau, chuông reo, tay lại tắt chuông. "Ngủ thêm mười phút nữa thôi."

Lười biếng hiếm khi đến ầm ầm. Nó đến nhẹ nhàng, như một cơn buồn ngủ. Nó không bảo mình bỏ hết mọi việc. Nó chỉ bảo: "Để mai làm cũng được." Hôm nay chưa làm, mai làm. Mai chưa làm, mốt làm. Việc nhỏ để mai, việc lớn cũng để mai. Đến lúc nhìn lại, cả một năm trôi qua, việc vẫn nằm đó, còn mình thì già thêm một tuổi.

Người lười hay có một ảo tưởng: mình còn nhiều thời gian. Còn trẻ mà, còn khỏe mà, còn mai mà. Nhưng thời gian không chờ ai. Mỗi ngày trôi qua là một ngày không lấy lại được. Hôm nay lười một chút, ngày mai phải làm gấp đôi. Ngày mai lười thêm chút nữa, thì việc dồn lại thành núi. Đến lúc núi việc đè xuống, người ta mới hoảng. Nhưng lúc đó, muốn làm cũng không kịp nữa.

Trong kinh Pháp Cú có câu: "Không phóng dật, đường sống, phóng dật là đường chết." Phóng dật ở đây là buông lung, là sống mà không giữ mình, không tinh tấn, để ngày trôi qua trong uể oải. Câu này nghe nặng, nhưng ngẫm kỹ thì đúng. Người sống buông lung thì thân cũng như đã chết một nửa. Vì thân còn đó, mà chí đã mất. Tay chân còn khỏe, mà không làm được việc gì ra hồn. Ngày nào cũng trôi qua giống ngày nào. Sống mà như không sống.

Lười biếng còn có một cái quả rất tinh vi: nó làm mình mất niềm tin vào chính mình. Hôm nay mình hẹn dậy sớm mà không dậy được, mình thất vọng một chút. Ngày mai lại hẹn, lại không làm được, thất vọng thêm chút nữa. Hẹn nhiều lần, thất hứa với chính mình nhiều lần, đến lúc mình không còn tin mình nữa. "Tôi là người như vậy rồi, không thay đổi được." Câu nói đó nghe như chấp nhận, nhưng thực ra là đầu hàng. Mình đã gieo nhân lười, và gặt quả là một con người không còn tin mình có thể khác đi.

Nhưng nhân quả cũng có mặt tốt: gieo nhân mới, quả mới sẽ đến. Không cần đợi đến lúc thay đổi lớn lao. Chỉ cần bắt đầu từ một việc nhỏ, làm ngay hôm nay. Dậy đúng giờ một ngày. Dọn cái bàn làm việc trong mười phút. Đọc vài trang sách. Đi bộ một vòng quanh nhà. Việc nhỏ làm xong sẽ cho mình một cảm giác: "À, mình làm được." Cảm giác đó là hạt giống của niềm tin. Làm thêm một việc nhỏ nữa, hạt giống lớn thêm một chút.

Trong kinh cũng có câu: "Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần." Câu này thường được hiểu về việc thiện. Nhưng nó cũng đúng với thói quen. Thói quen tốt cũng tích từng giọt như vậy. Mỗi ngày dậy sớm hơn mười phút, một tháng sau là một con người khác. Mỗi ngày làm xong một việc nhỏ, một năm sau là một đời sống khác. Ngược lại, mỗi ngày lười thêm một chút, một năm sau cũng là một con người khác, theo chiều ngược lại. Giọt nước nhỏ vào bình nào thì bình đó đầy. Mình chọn bình nào, là quyền của mình.

Có người hỏi: lười thì có tội gì đâu, tôi không hại ai. Đúng là lười không hại ai trực tiếp. Nhưng lười hại chính mình. Và khi mình hại chính mình, người thân của mình cũng khổ theo. Cha mẹ già chờ con thành đạt, con cứ lười, cha mẹ lo. Vợ chồng chờ nhau cùng gánh vác, một người lười, người kia gánh nặng gấp đôi. Con cái nhìn cha mẹ lười, con cũng học theo. Nhân quả của sự lười không dừng ở mình. Nó lan ra cả nhà, như nước đục lan ra cả bình.

Chữa lười không cần ý chí thép. Chỉ cần bắt đầu nhỏ và bắt đầu ngay. Đừng hẹn ngày mai. Ngày mai là cái bẫy của người lười. Việc gì làm được trong năm phút, làm ngay bây giờ. Việc gì làm được hôm nay, đừng để qua đêm. Đừng nghĩ đến cả ngọn núi việc. Chỉ nghĩ đến bước chân đầu tiên. Đi được một bước, bước thứ hai sẽ dễ hơn. Làm được một việc, việc thứ hai sẽ nhẹ hơn.

Sáng mai, chuông báo thức reo, đừng tắt. Ngồi dậy, uống một ly nước, mở cửa sổ. Chỉ vậy thôi. Một ngày bắt đầu bằng một chiến thắng nhỏ với chính mình, cả ngày hôm đó sẽ khác. Và một đời bắt đầu bằng nhiều chiến thắng nhỏ như vậy, sẽ là một đời khác. Lười một ngày thì dễ. Nhưng siêng một ngày cũng không khó. Chọn cái nào, mình tự biết. Chỉ nhớ rằng thời gian không chờ mình chọn lâu đâu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch, BudSas — u-kinh-phapcu-ev) — kệ 21 (dhp_ev02.htm)
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch, BudSas — u-kinh-phapcu-ev) — kệ 122 (dhp_ev09.htm)
Bài liên quanGiúp người âm thầm: phước lặng mà sâuGiận cha mẹ già một câu, hối hận cả đêm dàiBuôn bán thật thà: lời ít một chút, khách ở lại lâu dài