🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Buôn bán thật thà: lời ít một chút, khách ở lại lâu dài

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Chợ sáng, một bà bán rau cân cho khách một ký rau muống. Khách trả tiền, đi về. Một lúc sau, khách quay lại: "Bà ơi, hình như bà cân thiếu." Bà bán rau cười: "Để bà cân lại cho." Cân lại, quả nhiên thiếu một lạng. Bà bù thêm, còn cho thêm một nắm rau thơm. "Bà xin lỗi, cái cân cũ nó lệch." Khách gật đầu, từ hôm đó trở thành khách quen. Mười năm sau, khách vẫn mua rau của bà, dù chợ có bao nhiêu hàng rau khác rẻ hơn.

Buôn bán thật thà nghe thì đơn giản, làm thì không dễ. Vì buôn bán là nơi đồng tiền cám dỗ mạnh nhất. Cân thiếu một chút, lời thêm một chút. Nói quá lên một chút, bán nhanh hơn một chút. Hàng kém chất lượng, nói thành hàng tốt, lãi cao hơn một chút. Mỗi cái "một chút" đó cộng lại thành một món lời không nhỏ. Nhiều người nghĩ: ai cũng làm vậy, mình không làm thì thiệt. Nhưng thiệt hay lời, phải nhìn đường dài mới biết.

Trong kinh Pháp Cú có câu: "Lấy không giận thắng giận, lấy thiện thắng không thiện, lấy thí thắng xan tham, lấy chơn thắng hư ngụy." Câu cuối cùng nói về sự chân thật. Lấy chân thật mà thắng điều hư ngụy. Trong buôn bán, điều hư ngụy là nói dối về hàng hóa, là cân non, là trộn hàng xấu vào hàng tốt. Lấy chân thật thắng nó, nghĩa là hàng sao nói vậy, cân đủ, giá đúng. Nghe thì thiệt trước mắt, nhưng thắng về lâu dài.

Cái thắng của người buôn bán thật thà nằm ở chữ tín. Chữ tín không mua được bằng tiền. Nó xây bằng từng lần cân đủ, từng lần nói thật, từng lần chịu thiệt một chút để khách được lợi. Xây lâu lắm, có khi mất cả năm, cả chục năm. Nhưng phá thì nhanh lắm. Chỉ cần một lần khách phát hiện mình gian dối, chữ tín sụp đổ. Khách đi, không quay lại. Khách còn kể cho người khác nghe. Một lần gian dối, mất mười khách. Mười lần thật thà, chưa chắc lấy lại được một khách đã mất. Nhân quả trong buôn bán công bằng như vậy.

Có người nói: "Thật thà thì thua thiệt, người ta gian mà giàu." Nhìn quanh, đúng là có những người gian dối mà giàu lên nhanh. Nhưng giàu nhanh không có nghĩa là giàu bền. Tiền kiếm bằng gian dối giống như nước đổ vào bình thủng. Vào nhanh, ra cũng nhanh. Hôm nay lãi lớn, mai gặp chuyện, tiền đi lúc nào không hay. Bệnh tật, kiện tụng, con cái hư hỏng, gia đình lục đục. Không phải trời phạt. Mà vì đồng tiền không sạch mang theo cái lo trong lòng. Người gian dối lúc nào cũng sợ bị phát hiện. Sợ khách biết. Sợ đối tác biết. Sợ người nhà biết. Sống trong sợ hãi, giàu cũng không vui.

Ngược lại, người buôn bán thật thà ngủ ngon. Tối về, không lo ai đến đòi, không sợ ai bóc mẽ. Tiền lời ít hơn, nhưng lòng nhẹ hơn. Khách quay lại, vì họ tin. Tin rồi thì không cần mặc cả nhiều. Tin rồi thì giới thiệu thêm bạn bè đến mua. Lời ít một chút mỗi lần, nhưng khách đông, khách bền, cộng lại thành một cái nghề sống được cả đời. Đó là quả của nhân thật thà. Quả đến chậm, nhưng đến chắc.

Trong bài kinh về hạnh phúc có dạy rằng người nói lời chân thật là người đang sống trong hạnh phúc. Người buôn bán nói thật với khách, chính là người đang sống trong hạnh phúc đó. Nói hàng tốt là tốt, hàng xấu là xấu. Nói giá này là vì sao giá này. Nói rõ, nói thật, khách tin. Mà khách tin thì mình cũng tin mình. Không phải diễn, không phải giấu. Buôn bán như vậy, mệt thì mệt, nhưng lòng yên.

Thật thà trong buôn bán không có nghĩa là khờ. Không có nghĩa là ai nói gì cũng nghe, ai trả giá nào cũng chịu. Thật thà là nói đúng về hàng của mình, cân đủ, không lừa ai. Còn việc giữ giá, việc tính toán lời lỗ, việc từ chối khách trả giá quá thấp, đó là chuyện làm ăn bình thường. Thật thà không phải là chịu thiệt vô lý. Thật thà là không lấy cái thiệt của người khác làm cái lợi của mình.

Có một bà bán chè ở đầu ngõ, bán hai mươi năm. Chè của bà không rẻ nhất chợ, nhưng lúc nào cũng đông khách. Hỏi bí quyết, bà cười: "Bí quyết gì đâu. Nấu sao, bán vậy. Đường bao nhiêu, đậu bao nhiêu, bà nói thật hết. Khách ăn thấy ngon thì quay lại, không ngon thì thôi. Bà không nói quá." Hai mươi năm, một nồi chè, một chữ tín. Bà không giàu. Nhưng bà sống yên. Con cái bà lớn lên, học theo cái thật thà đó, đứa nào cũng nên người. Đó là quả của buôn bán thật thà, không chỉ đến với mình, mà còn đến với cả nhà.

Ngày mai, khi cân hàng, khi báo giá, khi nói về món hàng của mình, hãy dừng lại một giây. Hỏi mình: mình nói vậy có đúng không? Cân vậy có đủ không? Nếu chưa đúng, sửa lại. Nếu chưa đủ, bù thêm. Một lạng bù thêm hôm nay, có thể là mười năm khách quen ngày mai. Một lời nói thật hôm nay, có thể là cả một đời sống yên ngày sau. Buôn bán thật thà: lời ít một chút, khách ở lại lâu dài. Đó không phải là khẩu hiệu. Đó là nhân quả.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch, BudSas — u-kinh-phapcu-ev) — kệ 223 (dhp_ev17.htm)
• Giảng giải Kinh Hạnh Phúc (u-38hanhphuc/03.htm) — nói lời chân thật
Bài liên quanThan vãn mỗi ngày: miệng than, lòng càng nặngTha thứ cho mình không phải là quên lỗiNói một lời lành, gieo một hạt giống lành