Có một bà cụ bán rau ở đầu chợ, ai trong xóm cũng thương. Bà không giàu, ngày bán được vài chục nghìn, vậy mà gặp ai khó khăn bà cũng giúp. Có hôm bà dúi cho một đứa trẻ ăn xin năm nghìn, có hôm bà cho người bán hàng rong bên cạnh mượn cái ô lúc trời mưa. Người ta hỏi bà: giúp mấy chuyện nhỏ xíu vậy thì được gì? Bà cười: được cái lòng mình vui. Bà đâu biết, mấy chuyện nhỏ xíu đó, nhà Phật gọi là phước, và phước thì cứ góp dần như nước nhỏ từng giọt rồi cũng đầy bình.
Nhiều người nghĩ làm phước phải là chuyện lớn. Phải xây chùa, phải cúng dường nhiều, phải giúp đỡ ai đó một số tiền to. Mình nghèo, mình bận, mình không làm được chuyện lớn, thì thôi khỏi làm. Nghĩ vậy, rồi cả năm không làm được việc lành nào. Nhưng Đức Phật dạy ngược lại. Việc lành nhỏ mà làm đều tay, cũng đầy như nước nhỏ từng giọt.
Kinh Pháp Cú có câu kệ nói rõ chuyện này: chớ chê khinh điều thiện, cho rằng chưa đến mình. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần. Câu kệ này đứng ngay sau câu kệ nói về điều ác. Ác nhỏ góp dần thành ác lớn, thì thiện nhỏ góp dần cũng thành thiện lớn. Cái bình của mình, mỗi ngày mình nhỏ vào đó một giọt, thì giọt đó là đục hay trong, là do mình chọn.
Bà cụ bán rau là ví dụ sống động nhất. Năm nghìn cho đứa trẻ ăn xin, có ai gọi đó là bố thí lớn đâu. Cái ô cho mượn lúc mưa, có ai ghi vào sổ công đức đâu. Nhưng bà làm hoài, ngày nào cũng làm. Mười năm như vậy, thì cái bình thiện của bà đã đầy từ lúc nào. Người trong xóm thương bà, con cháu bà hiếu thảo, bà sống tới già vẫn khỏe mạnh, tối ngủ ngon giấc. Đó không phải là chuyện ngẫu nhiên. Đó là quả của những giọt nước trong nhỏ đều tay.
Kinh Tăng Nhất A Hàm cũng dạy một câu rất gọn, là lời chư Phật dạy: chớ làm các điều ác, vâng làm các điều thiện, tự thanh tịnh tâm ý. Ba việc đó gói gọn cả đạo Phật. Không cần làm gì to tát. Chỉ cần không làm ác, siêng làm thiện, giữ tâm mình trong sạch. Mà làm thiện thì bắt đầu từ việc nhỏ nhất, gần nhất, dễ nhất.
Việc lành nhỏ trong đời sống thì nhiều vô kể. Nhường đường cho một người đang vội. Nói một lời cảm ơn với người phục vụ. Nhặt một cọng rác dưới chân. Nghe một người đang buồn nói hết câu chuyện của họ mà không ngắt lời. Tha cho người ta một lỗi nhỏ. Mỗi việc như vậy chỉ tốn của mình vài giây, vài nghìn đồng, một chút kiên nhẫn. Nhưng mỗi việc như vậy là một giọt nước trong nhỏ vào bình.
Có người sẽ hỏi: làm mấy việc nhỏ vậy, bao giờ mới thấy phước? Câu trả lời là: đừng chờ thấy phước mới làm. Người gieo hạt đâu có ngồi nhìn đất mỗi ngày để xem hạt nảy mầm chưa. Hạt cứ nằm đó, tới mùa thì tự nảy. Việc lành cũng vậy. Mình cứ làm đều tay, rồi một ngày mình sẽ thấy đời mình khác đi lúc nào không hay. Tâm mình nhẹ hơn, người xung quanh thương mình hơn, chuyện khó khăn đến thì cũng có người giúp.
Điều quan trọng là đừng chê việc lành nhỏ. Có người giúp người ta một lần rồi khoe khắp nơi, còn việc nhỏ mỗi ngày thì không thèm làm. Như vậy là ngược. Việc lớn một lần thì giống như đổ một gáo nước vào bình, ào một cái rồi thôi. Việc nhỏ mỗi ngày thì giống như nước nhỏ từng giọt, đều đặn, bền bỉ, tới lúc bình đầy mới thấy sức mạnh của nó.
Bà cụ bán rau vẫn ngồi đó mỗi sáng, vẫn dúi năm nghìn cho đứa trẻ ăn xin, vẫn cho mượn cái ô khi trời mưa. Bà không tính toán gì hết. Bà chỉ làm vì lòng bà vui. Mà có lẽ chính vì không tính toán, nên phước của bà mới đầy. Người làm lành mà cứ cân đong xem được bao nhiêu, thì lòng đã không còn trong nữa rồi.
Cho nên, nếu hôm nay mình chưa làm được việc lớn, thì cứ bắt đầu từ việc nhỏ. Một lời lành, một việc tốt, một lần nhường nhịn. Nhỏ từng giọt, đều tay mỗi ngày, rồi bình của mình sẽ đầy nước trong. Tới lúc đó, mình không cần đi tìm phước nữa. Phước sẽ tự tìm tới mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư