🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lấy của không cho: nhân quả của bàn tay trộm cắp

Nhân quả – nghiệp báo · 8 phút đọc

Hồi nhỏ, thằng Tí nhà hàng xóm hay sang vườn nhà tôi hái trộm ổi. Cây ổi nhà tôi sai quả. Quả nào cũng to, cũng ngọt. Tí canh lúc không có ai thì trèo lên hái. Có hôm nó hái được hai quả. Có hôm ba quả. Nó mang về ăn. Có hôm chia cho mấy đứa bạn. Cả bọn ăn ổi mà cười khúc khích. Tí nghĩ: có mấy quả ổi thì có gì to tát. Chủ nhà cũng không biết. Mà biết thì chắc cũng không la.

Một hôm, Tí bị bắt quả tang. Mẹ tôi thấy nó đang trèo trên cây. Bà không la. Bà gọi nó xuống, đưa cho nó một cái túi, bảo: cháu hái đi, hái bao nhiêu cũng được. Nhưng lần sau muốn ăn thì cứ gõ cửa mà xin. Đừng trèo trộm như vậy. Ngã thì sao. Tí đỏ mặt. Nó cầm túi ổi về. Từ hôm đó, nó không hái trộm nữa. Mỗi lần muốn ăn, nó gõ cửa xin. Mẹ tôi lần nào cũng cho. Có khi còn cho thêm mang về cho em nó.

Câu chuyện của Tí nghe thì nhỏ. Mấy quả ổi thì có gì. Nhưng nếu ngẫm kỹ, trong đó có cả một bài học lớn về nhân quả. Lấy của không cho, dù là thứ nhỏ, cũng là gieo một hạt giống. Hạt giống ấy nói rằng: mình có thể lấy thứ không phải của mình mà không sao. Gieo một lần thì thành quen. Quen rồi thì lấy thứ lớn hơn. Hôm nay lấy quả ổi. Mai lấy cái bút của bạn. Mốt lấy tiền trong ví của mẹ. Lớn lên thì lấy thứ lớn hơn nữa. Mỗi lần lấy, người ta lại tự nhủ: có chút xíu thì có sao. Nhưng cái chút xíu ấy tích lại thì thành một cách sống. Một cách sống lấy của người khác làm của mình.

Trong kinh có câu nói về người sống như vậy. Ai ở đời sát sinh, nói láo không chân thật, ở đời lấy không cho, qua lại với vợ người. Uống rượu men rượu nấu. Người sống đam mê vậy, chính ngay tại đời này, tự đào bới gốc mình. Tự đào bới gốc mình là một hình ảnh rất mạnh. Cây mà tự đào gốc mình thì còn đứng được bao lâu? Người mà tự đào gốc mình thì còn vững được bao lâu? Lấy của không cho chính là một nhát cuốc đào vào gốc của mình. Đào mãi thì gốc lỏng. Gốc lỏng thì cây đổ. Không cần ai xô. Tự mình làm mình đổ.

Nhân quả của bàn tay trộm cắp trổ ra rất rõ. Quả đầu tiên là mất niềm tin. Người ta có thể không biết mình lấy trộm. Nhưng một khi đã biết thì niềm tin mất hết. Mất niềm tin thì khó lấy lại. Mình có làm tốt bao nhiêu việc sau đó, người ta vẫn nhớ chuyện cũ. Quả thứ hai là sống thấp thỏm. Người lấy trộm thì lúc nào cũng sợ bị phát hiện. Đi đâu cũng ngó trước ngó sau. Nghe ai nói chuyện thì giật mình. Sống như vậy thì làm sao mà an được. Quả thứ ba là dạy hư con cháu. Cha mẹ lấy trộm thì con cái nhìn thấy. Con cái nhìn thấy thì học theo. Mình dạy con đừng lấy của người khác mà chính mình lại lấy thì dạy sao được.

Có người sẽ nói: tôi chỉ lấy khi tôi thật sự cần. Tôi nghèo quá. Tôi đói quá. Tôi không còn cách nào khác. Nói vậy cũng có lý. Người đói mà lấy một ổ bánh thì khác với người giàu mà lấy cả kho vàng. Nhưng nhân quả không chỉ tính thứ mình lấy. Nó tính cả cái tâm mình gieo. Người đói lấy bánh vì đói thì tâm còn có chỗ thương. Nhưng nếu lấy quen rồi thì đói hay không đói cũng lấy. Lúc ấy, cái nghèo không còn là lý do nữa. Mà thành cái cớ. Người thật sự cùng đường thì có thể xin. Xin được thì người ta cho. Như mẹ tôi cho Tí ổi. Xin thì được cho. Lấy trộm thì phải giấu. Giấu thì phải sợ. Sợ thì không an. Tính ra, xin vẫn hơn lấy trộm nhiều.

Vậy thì phải làm sao khi mình đã từng lấy của không cho? Trước hết là dừng lại. Dừng ngay từ hôm nay. Không lấy thêm nữa. Dù là thứ nhỏ nhất. Thứ hai là trả lại nếu còn trả được. Trả lại không chỉ là trả đồ. Mà là trả lại sự ngay thẳng cho chính mình. Có người lấy trộm rồi áy náy cả đời. Áy náy ấy là vì trong lòng mình biết mình sai. Trả lại thì lòng nhẹ đi. Thứ ba là làm việc thiện để bù lại. Giúp người khác. Cho đi thứ mình có. Cho đi thì tay mình quen với việc cho. Quen cho thì sẽ không quen lấy nữa.

Tí bây giờ đã lớn. Nó đi làm thợ điện. Nó kể với tôi: hồi nhỏ em hái trộm ổi nhà anh, em nhớ mãi. Không phải vì mấy quả ổi. Mà vì câu mẹ anh nói. Muốn ăn thì cứ gõ cửa mà xin. Câu ấy dạy em một điều. Thứ gì mình muốn thì cứ xin đàng hoàng. Người ta cho thì mình cảm ơn. Người ta không cho thì thôi. Đừng lấy trộm. Vì lấy trộm thì được quả ổi mà mất lòng tự trọng. Còn xin thì có khi được cả túi ổi, mà lòng vẫn thẳng.

Mẹ tôi đã mất rồi. Cây ổi nhà tôi cũng không còn. Nhưng câu nói của bà thì vẫn còn. Muốn ăn thì cứ gõ cửa mà xin. Đừng trèo trộm. Câu nói ấy không chỉ nói về quả ổi. Nó nói về cách sống. Sống ngay thẳng thì đi đâu cũng ngẩng cao đầu. Sống lén lút thì đi đâu cũng phải cúi mặt. Bàn tay mình dùng để làm gì thì cuộc đời mình sẽ thành như vậy. Tay dùng để lấy trộm thì đời thấp thỏm. Tay dùng để làm việc và cho đi thì đời vững vàng. Chọn thế nào là ở mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 246–247 (dhp_ev18.htm)
Bài liên quanDạy con bằng đòn roi: gieo sợ hãi, gặt xa cáchNgười thầy thuốc gieo nhân lành: bàn tay chữa bệnh, phước theo cả đờiNgồi ghế cầm quyền: nhân quả của người có quyền trong tay