Chị Lan đi chợ về, phát hiện mất cái ví. Trong ví có ít tiền, có giấy tờ, có tấm hình con gái hồi nhỏ. Chị đứng lặng giữa đường. Người ta hỏi, chị nói: mất rồi. Rồi chị về nhà, làm cơm, như không có chuyện gì. Tối đó, chị kể cho chồng nghe, giọng bình thản: của đi thay người.
Ai cũng ngạc nhiên. Vì bình thường, mất đồ là người ta chửi rủa. Chửi kẻ trộm. Chửi số mình xui. Có người mất cái xe, oán cả tháng. Có người mất ít tiền, mà ngày nào cũng nhắc. Cái mất thì đã mất. Nhưng cái oán thì ở lại, làm khổ mình thêm.
Chị Lan nói một câu rất hay: ví đã mất rồi, oán thì ví có về không. Không. Oán chỉ làm mình mất thêm một thứ nữa: sự bình yên. Kẻ lấy đồ của mình, mình không biết mặt. Mình oán, họ không nghe. Chỉ có mình nghe, và mình khổ.
Trong kinh Pháp Cú có câu: hận thù diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Nói bằng lời thường: lấy oán trả oán thì oán chồng thêm oán. Chỉ có không oán mới dứt được oán. Câu này nghe thì dễ, làm thì khó. Nhưng khó không có nghĩa là không làm được.
Sách xưa cũng dạy: lấy đức báo oán thì oán sẽ tiêu tan. Lấy oán báo oán thì oán oán chất chồng. Người xưa đã nói vậy từ lâu. Vì họ thấy rõ: oán hận giống như cầm than nóng để ném người khác. Người ta chưa chắc đã bỏng. Mà tay mình bỏng trước.
Có một ông cụ bị kẻ gian lấy mất chiếc xe đạp. Xe ấy là phương tiện đi làm của ông bao năm. Ai cũng tưởng ông sẽ chửi rủa. Ông chỉ nói: nó lấy xe, chắc nó đang túng quẫn lắm. Tôi còn đi bộ được. Nói rồi, ông đi bộ đi làm. Mấy tháng sau, người ta thấy ông đi chiếc xe đạp mới, do con cháu mua cho. Ông cười: mất cái cũ, được cái mới. Mà lòng thì nhẹ.
Người ta hỏi ông: sao ông không giận. Ông nói: giận thì xe có về không. Không. Giận chỉ làm tôi mệt. Tôi già rồi, mệt một lần là bệnh. Thà không giận, để dành sức mà sống. Nghe ông nói, ai cũng nể. Vì đó không phải là cam chịu. Đó là trí tuệ của người đã sống đủ lâu để hiểu: giữ lòng yên quan trọng hơn giữ của.
Dĩ nhiên, không oán không có nghĩa là để mặc kẻ xấu làm bậy. Mất đồ thì báo công an. Có bằng chứng thì trình báo. Làm đúng pháp luật. Nhưng trong lòng thì buông. Làm việc cần làm, mà lòng không mang oán. Đó mới là buông thật sự. Còn miệng nói buông, lòng vẫn ngày đêm nguyền rủa, thì chưa buông.
Nhân quả ở đây rất rõ. Kẻ lấy đồ của mình, họ đã gieo nhân xấu. Quả của họ, họ sẽ gặt. Không cần mình phải oán thêm. Còn mình, nếu vì mất đồ mà sinh oán, thì mình đang gieo thêm một nhân xấu cho chính mình. Mất một lần, khổ hai lần. Có đáng không.
Mất đồ là chuyện nhỏ trong đời. Ai cũng từng mất. Mất tiền, mất xe, mất điện thoại. Nhưng sau mỗi lần mất, ta học được một điều. Rằng của cải vốn không chắc. Hôm nay có, mai mất. Giữ được lòng bình yên sau khi mất, đó mới là của thật. Của ấy, không ai lấy được.
Chị Lan mất cái ví. Nhưng chị không mất buổi chiều bình yên của mình. Chị không mất giấc ngủ tối đó. Chị không mất niềm vui nhìn con gái ăn cơm. Cái ví đi rồi. Nhưng những thứ quý hơn, chị vẫn giữ được. Vì chị biết buông.
Vậy nên, lần sau mất đồ, hãy thử dừng lại một chút. Hít một hơi. Tự hỏi: mình muốn lấy lại món đồ, hay muốn lấy lại sự bình yên. Thường thì, sự bình yên đáng giá hơn nhiều. Món đồ mất rồi, kiếm lại được. Lòng mà mất yên, kiếm lại khó hơn gấp bội.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư