🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lỡ làm sai rồi, dừng lại vẫn kịp

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Chị Lan bán rau ở chợ huyện. Một buổi sáng ế ẩm, chị cân cho bà khách quen thiếu đi một ít. Bà khách không để ý. Chị cầm thêm mấy nghìn đồng, trong lòng hơi gợn lên một chút, rồi tự nhủ: có tí thôi mà, ai bán hàng mà chẳng vậy.

Hôm sau, chị lại cân thiếu. Lần này không còn gợn nữa. Tay chị quen dần, miệng chị vẫn cười tươi với khách như mọi ngày. Một tháng sau, chuyện cân thiếu thành thói quen. Chị không còn nhớ lần đầu tiên mình đã áy náy như thế nào nữa.

Rồi một buổi chiều, con gái chị đi học về, đứng nhìn mẹ cân hàng cho khách. Con bé hỏi: sao mẹ cân cho cô kia ít hơn cân ghi trên bảng vậy? Chị Lan giật mình. Chị không biết trả lời con ra sao. Chị chợt hiểu, cái mình làm lén lút hôm nay, mai này con mình sẽ học theo như một chuyện bình thường.

Trong kinh Pháp Cú có một câu nói rất thẳng về chuyện này. Ai đã lỡ gieo trồng nghiệp ác, thì đừng làm liều, đừng tiếp tục gây thêm. Đừng biện hộ, đừng tìm cách quên đi. Vì quả khổ rồi sẽ phải gặt, như xích xiềng bủa giăng quanh mình.

Câu kinh không nói người lỡ làm sai là hết đường cứu. Nó chỉ nói một điều: dừng lại. Lỡ một lần thì đừng để thành lần hai. Lần hai thì đừng để thành thói quen. Thói quen rồi thì thành tính nết. Tính nết rồi thì thành cả một đời người.

Nguy hiểm nhất không phải là lần sai đầu tiên. Nguy hiểm nhất là những lời biện hộ mình tự nói với mình sau đó. Có tí thôi mà. Ai cũng làm vậy. Người ta không biết thì có sao đâu. Mỗi câu biện hộ như vậy là một viên gạch lót thêm cho con đường sai. Đi mãi rồi quen chân, quen đến mức không còn thấy mình đang đi sai nữa.

Nhiều người nghĩ rằng muốn sửa lỗi thì phải làm một việc gì thật lớn. Phải đi chùa thật nhiều, phải cúng thật nhiều, phải làm phước thật lớn để bù lại. Nhưng sửa lỗi bắt đầu từ một việc nhỏ hơn nhiều: dừng tay lại. Hôm nay cân đủ cho khách. Hôm nay nói thật một câu. Hôm nay trả lại món tiền mình lấy thừa. Dừng lại đã là một nhân mới rồi.

Chị Lan sau buổi chiều hôm đó đã làm một việc rất nhỏ. Chị gọi bà khách quen lại, nói thật rằng mấy lần trước chị cân thiếu, rồi bù thêm rau cho bà. Bà khách ngạc nhiên, rồi cười: có mấy nghìn mà làm gì dữ vậy. Nhưng chị Lan thấy lòng mình nhẹ hẳn. Tối đó chị nói với con gái: mẹ đã làm sai, mẹ đã sửa. Con bé gật đầu, không hỏi thêm gì nữa.

Sửa lỗi không cần ồn ào. Không cần phải kể cho cả xóm nghe. Chỉ cần mình biết mình sai ở đâu, dừng ở đó, và bù đắp được phần nào thì bù. Người ta có thể không biết mình đã sửa, nhưng lòng mình biết. Lòng nhẹ đi, ngủ ngon hơn, nhìn con cái cũng thấy yên tâm hơn. Đó là quả lành đầu tiên của việc dừng lại.

Cũng có những lỗi lớn hơn chuyện cân rau. Có người đã lừa dối vợ con nhiều năm. Có người đã lấy tiền chung của cơ quan. Có người đã nói một lời làm tan vỡ cả một gia đình. Những lỗi ấy nặng hơn, bù đắp khó hơn. Nhưng nguyên tắc vẫn như vậy: đừng làm thêm nữa. Đừng lấy lỗi mới che lỗi cũ. Đừng biện hộ nữa. Dừng lại, nhận lỗi, rồi sửa từng chút một, ngày này qua ngày khác.

Có người hỏi: lỡ làm sai nhiều rồi, giờ dừng có còn kịp không? Kinh dạy rằng còn kịp. Hạt giống xấu đã gieo thì sẽ trổ quả, điều đó không tránh được. Nhưng mỗi ngày mình không gieo thêm hạt xấu, mỗi ngày mình gieo thêm một hạt lành, thì vườn đời mình dần dần đổi khác. Quả xấu cũ có thể vẫn đến, nhưng nó đến với một người đã khác rồi. Người đã khác thì chịu quả cũng khác, nhẹ nhàng hơn, tỉnh táo hơn.

Đừng đợi đến lúc quả khổ chín mới giật mình. Đừng đợi đến lúc con cái học theo thói xấu của mình mới hối hận. Đừng đợi đến lúc mất hết niềm tin của người thân mới quay đầu. Ngay lúc này, ngay hôm nay, việc sai nào đang lặp lại trong đời mình? Nhận ra nó, gọi đúng tên nó, rồi dừng lại. Chỉ một việc thôi. Một việc dừng lại hôm nay, có thể cứu cả một đời sau này.

Ai cũng có lúc lỡ tay, lỡ lời, lỡ lòng. Không ai sống cả đời mà không sai. Điều phân biệt người này với người kia không phải là ai sai ít hơn, mà là ai dừng lại sớm hơn. Người dừng sớm thì vết thương nhỏ, sửa nhanh. Người cứ đi tiếp thì vết thương sâu dần, đến lúc muốn quay lại cũng khó.

Cho nên, nếu hôm nay mình chợt nhận ra mình đang làm một việc không đúng, đừng sợ, đừng giấu, đừng biện hộ. Dừng lại. Đó là việc thiện lớn nhất mình có thể làm ngay lúc này. Dừng lại, rồi sửa. Sửa được bao nhiêu thì sửa. Còn kịp. Bao giờ cũng còn kịp, miễn là mình chịu dừng lại hôm nay.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 423 Lời Vàng của Phật — Kinh Pháp Cú (TT Thích Nhật Từ dịch) — trang 66 (kệ 117: Ai đã lỡ gieo trồng nghiệp ác, đừng làm liều, tiếp tục gây thêm; chớ mà biện hộ, tìm quên, quả sầu phải gặt, xích xiềng bủa giăng)
Bài liên quanNghiệp đưa mình đi đâu sau một đời ngườiTu không ở áo mặc, ở chỗ tâm được điều phụcThương mình đúng cách là giữ mình khỏi điều ác