Hỏi mười người xem thương mình là gì, chín người sẽ trả lời giống nhau: ăn ngon, mặc đẹp, ở nhà cao, đi xe tốt. Thương mình là mua cho mình món đồ mình thích, là đi du lịch, là không để mình thiệt thòi. Nghe thì có lý. Nhưng có một kiểu thương mình khác, ít người nghĩ tới, mà lại quan trọng hơn nhiều.
Chị Hoa làm kế toán, lương khá, thương mình bằng cách mua sắm. Tháng nào chị cũng mua một món đồ mới: túi xách, giày, mỹ phẩm. Mua xong chị vui được vài ngày, rồi lại thấy thiếu thiếu, lại mua tiếp. Một hôm chị cãi nhau với chồng vì chuyện tiền bạc, chị nói những lời rất nặng. Tối đó chị ngồi một mình, vừa khóc vừa nghĩ: mình thương mình kiểu gì mà lòng mình khổ thế này?
Kinh Pháp Cú có một câu nói về chuyện thương mình, nghe thì lạ mà ngẫm thì đúng. Người nào đánh giá bản thân mình là quý, thì phải chính tâm bảo vệ lấy mình. Ngày đêm người trí giữ gìn mình, luôn trong tỉnh thức, tịnh minh cõi lòng.
Thương mình thật sự không phải là chiều chuộng mình. Thương mình thật sự là bảo vệ mình. Bảo vệ mình khỏi cái gì? Khỏi những điều ác mình tự làm với chính mình. Khỏi cơn giận làm mình mất ngủ cả đêm. Khỏi lời nói độc làm mình mất đi người thân. Khỏi thói quen xấu làm mình hao mòn sức khỏe. Khỏi lòng tham làm mình lao vào những việc mà sau này phải trả giá.
Hãy nhìn lại một ngày của mình. Có bao nhiêu lần mình tự làm khổ mình? Thức khuya lướt điện thoại đến hai giờ sáng, sáng dậy mệt mỏi, đó là tự làm khổ mình. Biết mình nóng tính mà vẫn để cơn giận bùng lên, nói xong rồi hối hận, đó là tự làm khổ mình. Biết rượu bia hại sức khỏe mà vẫn uống đến say, đó là tự làm khổ mình. Biết nói dối sẽ mất niềm tin mà vẫn nói, đó là tự làm khổ mình.
Người ta thường nghĩ kẻ thù là người ngoài. Nhưng kẻ làm mình khổ nhiều nhất, nhiều khi lại chính là mình. Không ai ép mình thức khuya. Không ai ép mình nổi giận. Không ai ép mình nói lời cay độc. Chính mình, trong lúc mất tỉnh thức, đã tự đẩy mình vào khổ. Cho nên bảo vệ mình trước hết là giữ cho tâm mình tỉnh thức.
Tỉnh thức nghĩa là gì? Nghĩa là trước khi nói, mình biết mình sắp nói gì. Trước khi làm, mình biết mình sắp làm gì. Trước khi giận, mình biết mình đang giận. Chỉ một khoảnh khắc dừng lại như vậy thôi, đã cứu được rất nhiều chuyện. Một câu chửi chưa nói ra thì còn cứu được. Một cái tát chưa giáng xuống thì còn cứu được. Một quyết định sai chưa ký thì còn cứu được.
Chị Hoa sau đêm khóc một mình đã thay đổi một điều nhỏ. Chị không bỏ mua sắm ngay, nhưng chị bắt đầu để ý đến lòng mình. Mỗi lần sắp nổi giận với chồng, chị im lặng một phút, uống một ly nước, rồi mới nói. Mỗi lần muốn mua một món đồ không cần thiết, chị để nó lại, đi về, hôm sau còn thích thì quay lại mua. Chị bảo: lạ lắm, tiền trong túi còn nhiều hơn trước, mà lòng thì nhẹ hơn trước rất nhiều.
Thương mình đúng cách còn có nghĩa là biết giữ sức khỏe, giữ giấc ngủ, giữ những mối quan hệ tốt đẹp. Người thương mình thật sẽ không đánh đổi sức khỏe để lấy thêm một chút tiền. Không đánh đổi gia đình để lấy một chút hơn thua. Không đánh đổi sự bình an để lấy một chút danh tiếng. Vì tiền mất thì kiếm lại được, danh mất thì gây dựng lại được, nhưng sức khỏe và người thân mất rồi thì khó lấy lại lắm.
Cũng có người hiểu lầm rằng thương mình là sống ích kỷ, chỉ lo cho mình, mặc kệ người khác. Không phải vậy. Người biết thương mình đúng cách thì tự nhiên cũng thương người khác được. Vì lòng mình đã an, đã nhẹ, thì mình mới có sức mà nhẹ nhàng với người khác. Người lúc nào cũng khổ trong lòng thì khó mà dịu dàng với ai. Muốn cho đi, trước hết mình phải có. Muốn thương người, trước hết mình phải biết thương mình cho đúng.
Cho nên, từ hôm nay, mỗi lần muốn thương mình, hãy hỏi một câu: việc này có làm mình khổ sau này không? Món đồ này có làm mình nợ nần không? Câu nói này có làm mình hối hận không? Cơn giận này có làm mình mất ngủ không? Nếu câu trả lời là có, thì đừng làm. Đó không phải là thương mình, đó là hại mình.
Thương mình không nằm ở những thứ mua được bằng tiền. Thương mình nằm ở chỗ mình có giữ được lòng mình trong sạch, tâm mình tỉnh thức, và đời mình không bị những điều ác tự tay mình gieo rồi tự tay mình gặt hay không. Giữ được mình như vậy, mới là thương mình thật.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư