🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Say con cái, say của cải — lũ cuốn đi lúc nào không hay

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Năm đó lũ về miền Trung, nước lên nhanh trong một đêm. Cả làng nhốn nháo chạy lên chỗ cao. Có người ôm theo cái tivi, có người ôm theo bao lúa, có người ôm theo con heo. Nước dâng đến ngực, đồ đạc nặng quá, người ta phải bỏ dần. Bỏ tivi, bỏ lúa, cuối cùng chỉ còn ôm lấy nhau mà chạy. Lên đến chỗ cao, nhìn xuống làng chìm trong nước, ai cũng thở phào: người còn là còn tất cả.

Nhưng cũng có người không chịu bỏ. Ông cụ trong xóm ôm khư khư cái hòm gỗ đựng tiền tiết kiệm, nước đến cổ vẫn không buông. Người ta kéo ông đi, ông giằng lại. May mà con trai ông khỏe, vác cả ông lẫn cái hòm lên vai mà chạy. Lên đến nơi, ông mở hòm ra, tiền bên trong ướt hết, dính lại thành một cục. Ông ngồi nhìn cục tiền ướt, khóc không thành tiếng.

Chuyện lũ lụt là chuyện của một đêm. Nhưng chuyện ôm chặt của cải, ôm chặt con cái, thì là chuyện của cả đời. Có người cả đời chỉ lo một việc: gom góp, giữ gìn, sợ mất. Sợ mất tiền, sợ mất nhà, sợ con mình khổ, sợ con mình thua người ta. Lo đến mức ăn không ngon, ngủ không yên. Lo đến mức lúc nhắm mắt rồi vẫn còn lo.

Kinh Pháp Cú có một câu nói về chuyện này, nghe mà giật mình. Người vướng kẹt trong chấp nê sở hữu, cứ khư khư rằng con cái là của tôi, tài sản là của tôi, thì tử thần sẽ theo bắt, kéo lôi đi, như cơn lũ lớn cuốn trôi cả một ngôi làng đang ngủ.

Cơn lũ trong câu kinh không phải là nước lũ thật. Cơn lũ là cái chết, là sự đổi thay, là những biến cố bất ngờ của đời người. Làng đang ngủ là những người đang say sưa ôm giữ, không biết rằng mọi thứ rồi sẽ đổi thay. Lũ đến, ai ôm nặng thì chìm nhanh, ai nhẹ nhàng thì chạy kịp.

Thương con, giữ của, vốn không có gì sai. Cha mẹ nào mà không thương con. Ai làm lụng cả đời mà không muốn giữ lại chút của cải cho con cháu. Cái sai không nằm ở chỗ thương, mà nằm ở chỗ chấp nê — bám chặt, không buông, xem con cái và của cải như một phần của chính mình, mất nó là mất mình.

Người cha bám chặt con cái thì khổ thế nào? Con lớn rồi, muốn đi xa lập nghiệp, cha không cho, sợ con khổ. Con muốn lấy người mình thương, cha không đồng ý, sợ con chọn sai. Con muốn sống theo cách của con, cha bắt con sống theo cách của cha. Cha thương con, nhưng cái thương ấy thành sợi dây trói. Con ngột ngạt, cha cũng khổ. Hai cha con xa nhau dần, không phải vì hết thương, mà vì thương sai cách.

Người mẹ bám chặt của cải thì khổ thế nào? Cả đời dành dụm, không dám ăn một bữa ngon, không dám mua một cái áo mới. Tiền trong tủ ngày càng nhiều, lòng ngày càng lo. Lo trộm, lo mất giá, lo con cái tiêu xài hoang phí. Đến lúc già yếu, tiền vẫn còn đó, nhưng sức khỏe thì hết, niềm vui thì hết. Tiền không mua lại được những ngày tháng đã sống trong lo sợ.

Buông không có nghĩa là bỏ mặc. Buông con không có nghĩa là không lo cho con. Buông của không có nghĩa là không giữ gìn. Buông nghĩa là thương mà không trói, giữ mà không bám. Nuôi con khôn lớn, dạy con nên người, rồi để con tự đi con đường của con. Làm lụng chăm chỉ, dành dụm vừa phải, rồi dùng tiền đó mà sống cho vui, cho khỏe, cho có ích.

Ông cụ ôm hòm tiền trong lũ, sau này kể lại, ông nói một câu mà cả làng nhớ mãi: tiền ướt thì phơi khô được, người mất thì không lấy lại được. Từ đó ông thay đổi hẳn. Ông chia tiền cho con cái, dặn chúng lo làm ăn, còn ông thì thảnh thơi đi chơi với bạn già. Ông bảo: giờ tôi nhẹ lắm, tối ngủ không còn mơ thấy lũ nữa.

Nhẹ nhàng là như vậy đó. Nhẹ không phải là không có gì, mà là có mà không bị nó trói. Có nhà, có tiền, có con cái, nhưng lòng không bị những thứ ấy kéo đi. Lúc cần buông thì buông được. Lúc cần chạy thì chạy được. Lũ đến, mình còn người, còn sức, còn nhau, là còn tất cả.

Cho nên, nếu hôm nay mình đang ôm một thứ gì quá chặt — một món tiền, một đứa con, một mối hận, một danh tiếng — thì hãy thử nới tay ra một chút. Hỏi mình: nếu mai này thứ ấy mất đi, mình có còn là mình không? Nếu câu trả lời là không, thì mình đang bám quá chặt rồi. Nới ra đi. Nới ra không phải là mất, nới ra là để tay mình còn trống, lòng mình còn nhẹ, mà đón những điều tốt đẹp khác đang đến.

Lũ có thể đến bất cứ lúc nào, dưới hình thức nào: một cơn bệnh, một biến cố, một mất mát. Không ai biết trước được. Điều duy nhất mình chuẩn bị được là một cái tâm nhẹ nhàng, không vướng kẹt. Người nhẹ nhàng thì lũ đến cũng không cuốn được. Người nặng nề vì chấp nê thì dù không có lũ, cũng đã chìm trong lo sợ từ lâu rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 423 Lời Vàng của Phật — Kinh Pháp Cú (TT Thích Nhật Từ dịch) — trang 123 (kệ 287: Người vướng kẹt chấp nê sở hữu, con cái tôi, tài sản của tôi; tử thần theo bắt, kéo lôi, như cơn lũ lớn cuốn trôi cả làng)
Bài liên quanLời xin lỗi muộn: một câu xin lỗi cũng gieo nhânĐòi nợ bằng lời dọa nạt: đồng tiền đòi được, phước mất điChia tài sản thừa kế: đồng tiền chung thử lòng người nhà