Chị Mai đi làm cả ngày, con trai chị mới bốn tuổi ở nhà với bà. Để con ngồi yên cho bà làm việc nhà, chị đưa cho con cái điện thoại, mở hoạt hình cho con xem. Ban đầu chỉ một lúc, rồi thành cả buổi sáng, rồi cả ngày. Thằng bé ngồi một chỗ, mắt dán vào màn hình, không chạy nhảy, không nói chuyện, không chơi đồ chơi. Bà thì mừng vì cháu ngoan, không quấy. Chị thì mừng vì con không khóc khi mẹ đi làm.
Nhưng dần dần, chị nhận ra con mình thay đổi. Thằng bé ít nói hơn, gọi không thưa, mắt lúc nào cũng đờ đẫn. Đi học mẫu giáo, cô giáo bảo cháu không tập trung, không chơi với bạn, chỉ thích ngồi một mình. Ăn cơm cũng phải có điện thoại mới chịu ăn. Không có điện thoại thì khóc lóc, đập phá. Chị bắt đầu lo, nhưng không biết phải làm sao, vì mỗi lần lấy điện thoại đi, con khóc còn dữ hơn.
Chuyện này không chỉ xảy ra với nhà chị Mai. Rất nhiều gia đình bây giờ dùng điện thoại như một người giữ trẻ miễn phí. Con khóc thì đưa điện thoại, con quấy thì mở hoạt hình, con không ăn thì bật video. Tiện lắm, nhanh lắm, hiệu quả ngay lập tức. Nhưng cái tiện đó đang lấy đi tuổi thơ của con, từng ngày một.
Trong kinh Pháp Cú có câu dạy rằng ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau như xe theo chân vật kéo. Ý nghĩ của cha mẹ khi đưa điện thoại cho con là: cho con yên một lúc. Ý nghĩ đó không xấu, nhưng hành động đó, lặp đi lặp lại mỗi ngày, sẽ tạo thành thói quen cho con. Thói quen đó sẽ theo con lớn lên, thành tính cách, thành cuộc đời.
Kinh Pháp Cú cũng dạy rằng chớ khinh điều ác nhỏ, cho rằng không tai ương, như nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần đầy bình. Một giờ xem điện thoại thì không sao, nhưng mỗi ngày vài giờ, rồi cả ngày, cái bình đầy lúc nào không hay. Đến lúc nhận ra, con đã nghiện màn hình, đã không còn thích chạy nhảy, không còn thích nói chuyện với người thật nữa.
Tuổi thơ của một đứa trẻ rất ngắn. Chỉ vài năm đầu đời, não bộ của con phát triển nhanh nhất, cần được chạm, được nghe, được chơi, được nói chuyện với người thật. Màn hình không thay thế được những thứ đó. Màn hình chỉ cho con hình ảnh và âm thanh, nhưng không cho con sự ấm áp của vòng tay mẹ, không cho con mùi cơm đang nấu, không cho con tiếng cười của bạn bè.
Chị Mai bắt đầu thay đổi. Chị cất điện thoại đi, mua cho con mấy món đồ chơi gỗ, mấy cuốn truyện tranh. Tối về, chị không lướt điện thoại nữa, mà ngồi chơi với con, đọc truyện cho con nghe. Ban đầu, con khóc, con đòi điện thoại. Chị kiên nhẫn, không nhượng bộ. Một tuần, hai tuần, thằng bé bắt đầu chơi đồ chơi, bắt đầu nói nhiều hơn, bắt đầu cười nhiều hơn.
Không có phép màu nào xảy ra trong một ngày. Nhưng mỗi ngày, chị gieo lại một nhân lành cho con: một giờ chơi cùng con, một câu chuyện kể cho con, một bữa cơm không có điện thoại. Những nhân lành nhỏ đó, tích lại, sẽ thành tuổi thơ của con. Tuổi thơ không phải là thứ mua được bằng điện thoại, mà là thứ cha mẹ phải dành thời gian để xây nên.
Có một ông bố kể rằng con gái ông mới ba tuổi mà đã biết mở điện thoại, tìm hoạt hình để xem. Ông khoe với bạn bè rằng con mình thông minh, mới ba tuổi đã biết dùng điện thoại. Bạn ông chỉ nói một câu: con biết dùng điện thoại sớm thì có gì hay? Con biết chạy, biết nhảy, biết nói chuyện với người khác mới là hay. Ông bố nghe xong, về nhà cất điện thoại đi, mua cho con một bộ đồ chơi xếp hình. Ban đầu con khóc, nhưng một tuần sau, con đã xếp được một ngôi nhà nhỏ bằng gỗ, và khoe với bố bằng giọng rất tự hào.
Tuổi thơ của con chỉ có một lần, không quay lại được. Khi con lớn lên, con sẽ không nhớ mình đã xem được bao nhiêu video hoạt hình, mà sẽ nhớ những buổi chiều chơi đùa với cha mẹ, những bữa cơm cả nhà quây quần, những câu chuyện mẹ kể trước khi ngủ. Những kỷ niệm đó mới là thứ nuôi lớn tâm hồn con. Điện thoại không cho con được những kỷ niệm đó. Chỉ có cha mẹ mới cho con được.
Nếu nhà bạn cũng đang có một đứa trẻ mê điện thoại, đừng vội trách con. Hãy nhìn lại xem ai đã đưa điện thoại cho con đầu tiên. Rồi hãy bắt đầu lại, từ hôm nay, bằng một giờ không màn hình. Một giờ thôi, để con được làm trẻ con đúng nghĩa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư