Sáng nào anh Tư cũng mở mắt khi mặt trời đã lên cao. Đồng hồ báo thức kêu mấy lần, anh tắt đi ngủ tiếp. Đi làm thì trễ, làm thì qua loa cho xong. Chiều về, anh nằm dài trên ghế, điện thoại lướt từ clip này sang clip khác, tới khuya mới ngủ. Hỏi anh có làm gì xấu không, anh lắc đầu. Anh không trộm cắp, không lừa ai, không hại ai cả. Nhưng năm này qua năm khác, đời anh cứ dậm chân tại chỗ. Sức khỏe mòn dần. Công việc không khá lên. Vợ con thì xa dần, vì trong nhà có một người mà lúc nào cũng như đang vắng mặt.
Anh Tư không phải là người ác. Anh chỉ là người sống buông thả. Sống mà không làm chủ ngày của mình. Thức dậy lúc nào cũng được. Làm việc gì cũng được. Tối nay xem gì cũng được. Cái gì cũng được, nghĩa là cái gì cũng không thật sự chọn. Ngày trôi qua như nước chảy qua kẽ tay, không giữ lại được gì.
Kinh Pháp Cú có một câu nói rất thẳng, nghe hơi nặng nhưng đáng để mình dừng lại mà nghĩ. Không phóng dật, đường sống, phóng dật là đường chết. Không phóng dật, không chết, phóng dật như chết rồi. Phóng dật là sống buông thả, sống không tỉnh thức, để mặc cho ngày tháng trôi. Người sống như vậy, thân còn đây mà như đã chết rồi. Vì có sống đâu, chỉ là đang trôi.
Mình hay nghĩ nhân quả là chuyện lớn, phải làm điều gì ghê gớm lắm mới gieo nhân xấu. Nhưng thật ra nhân quả bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ, lặp đi lặp lại mỗi ngày. Ngủ nướng thêm một giờ, hôm nay thì không sao. Nhưng ngủ nướng ba trăm ngày thì mất ba trăm giờ, mất bao nhiêu việc đáng làm. Lướt điện thoại tới khuya, hôm nay thì chỉ mệt một chút. Nhưng lướt như vậy cả năm thì sức khỏe đi xuống, mắt mờ, lưng đau, tinh thần lúc nào cũng uể oải. Một ngày buông thả không làm ai nghèo đi ngay. Nhưng một đời buông thả thì nghèo thật, nghèo cả sức khỏe, nghèo cả nghề nghiệp, nghèo cả tình cảm trong nhà.
Ngược lại, người tỉnh thức không phải là người làm việc gì to tát. Chỉ là người biết mình đang làm gì trong ngày hôm nay. Sáng dậy đúng giờ mình đã hẹn với mình. Làm xong việc đáng làm trước khi giải trí. Tối về ăn cơm với vợ con, nói với nhau vài câu thật lòng, rồi mới cầm điện thoại. Những việc nhỏ đó, làm đều mỗi ngày, chính là nhân lành. Quả của nó không đến ngay ngày mai. Nhưng một năm sau, hai năm sau, mình sẽ thấy đời mình khác hẳn. Khỏe hơn, vững hơn, nhà ấm hơn.
Có người hỏi, vậy sống buông thả có phải là tội không. Không phải tội theo kiểu ai phạt mình. Nhân quả không phải là ông trời cầm sổ ghi điểm. Nhân quả là quy luật tự nhiên như gieo hạt nào thì mọc cây đó. Gieo thói quen buông thả thì gặt một đời trôi dạt. Gieo thói quen tỉnh thức thì gặt một đời vững vàng. Không ai phạt mình cả. Chính mình gieo, chính mình gặt.
Bởi vậy, muốn đổi quả thì đừng đợi tới khi đời mình rối tung lên mới sửa. Chỉ cần bắt đầu từ ngày hôm nay, bằng một việc rất nhỏ. Tối nay, đặt điện thoại xuống sớm hơn mọi hôm một giờ. Sáng mai, dậy đúng giờ mình đã hẹn, đừng tắt báo thức. Làm xong một việc đáng làm trước chín giờ sáng. Nhỏ vậy thôi, nhưng đó là dấu hiệu mình đã bắt đầu làm chủ ngày của mình.
Người trí dẹp được sự buông thả, sống tỉnh thức từng ngày, thì giống như người đứng trên cao nhìn xuống, thấy rõ đường mình đi. Còn người cứ sống buông thả thì giống như người đi trong sương mù, đi hoài mà không biết mình đang đi đâu. Cùng một đời người, khác nhau ở chỗ đó.
Đời mình không cần phải huy hoàng. Chỉ cần mỗi ngày mình thật sự sống, chứ không phải chỉ trôi qua. Dậy đúng giờ, làm việc đáng làm, thương người bên cạnh, ngủ một giấc yên lành. Đó là đường sống. Còn sống mà như đã chết, ngày nào cũng để mặc cho đời xô đẩy, thì sớm muộn gì mình cũng phải trả giá bằng chính những năm tháng đã trôi qua vô ích.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư