🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Người bán vé số dạo: nhân quả của nghề bán hy vọng

Nhân quả – nghiệp báo · 8 phút đọc

Sáu giờ chiều, ở ngã tư gần chợ, ông Sáu bắt đầu dọn hàng. Hàng của ông chỉ là một xấp vé số kẹp trong tay, một cái ghế nhựa nhỏ, và một cái nón lá đã bạc màu.

Ông Sáu bán vé số đã hơn mười năm. Mưa cũng bán, nắng cũng bán. Chân ông đau, lưng ông còng, nhưng ngày nào ông cũng ra đúng chỗ cũ, đúng giờ cũ. Người quen đi qua, ông chào. Người lạ hỏi, ông trả lời từ tốn.

Ông có một thói quen. Ai hỏi ông, số nào đẹp, số nào dễ trúng, ông đều cười rồi nói, số nào cũng như nhau thôi, trúng hay không là do may mắn của mình. Mua một tờ cho vui thì được. Đừng mua nhiều quá.

Có lần, một cậu thanh niên ghé lại, mua một tờ rồi hỏi ông, chú có số nào chắc trúng không, cháu đang kẹt tiền quá. Ông Sáu lắc đầu. Ông nói, nếu chú biết số nào chắc trúng thì chú đã mua rồi, đâu có ngồi đây bán cho cháu. Cậu thanh niên cười, mua thêm hai tờ rồi đi.

Cách ông không xa, cũng có một người bán vé số khác. Người này thì khác hẳn. Ai đi qua, anh ta cũng gọi với theo. Số đẹp đây, số thần tài đây, mua đi, chiều nay trúng chắc. Có người mua một tờ, anh ta dúi thêm hai tờ, nói là mua nhiều trúng nhiều. Có người lưỡng lự, anh ta nói, số này tôi giữ riêng cho anh đó, người khác hỏi tôi không bán.

Anh ta bán được nhiều hơn ông Sáu. Có ngày gấp đôi, gấp ba. Nhưng người ta chỉ mua của anh ta một lần rồi thôi. Lần sau gặp lại, người ta đi đường khác. Còn ông Sáu, khách của ông toàn là khách quen. Có bà cụ ngày nào cũng mua một tờ, nói là mua để ủng hộ ông. Có anh xe ôm mua một tờ mỗi sáng, nói là lấy hên đi làm.

Một nghề, hai cách làm. Cái khác nhau không nằm ở xấp vé số. Nằm ở cái tâm của người bán.

Trong kinh Pháp Cú có một câu thế này. Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe, chân vật kéo. Nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc bước theo sau, như bóng, không rời hình.

Ý là cái đi trước. Lời nói và việc làm chỉ đi theo sau. Người bán vé số nói dối để bán được nhiều, cái đi trước là lòng tham. Lời nói dối chỉ là cái đi sau. Nhưng quả thì đi theo cả hai, như bánh xe đi theo chân con vật kéo xe, không rời được.

Nghề bán vé số, nói cho cùng, là nghề bán hy vọng. Người mua bỏ ra mười ngàn, mua một tờ giấy mỏng. Tờ giấy ấy không ăn được, không mặc được. Nó chỉ có một thứ, đó là hy vọng. Hy vọng chiều nay đổi đời. Hy vọng mai không còn khổ.

Bán hy vọng thì phải bán cho thật. Hy vọng thật là, mua một tờ cho vui, trúng thì mừng, không trúng thì thôi. Hy vọng giả là, số này chắc trúng, mua đi, đừng bỏ lỡ. Người bán nói vậy, người mua tin vậy, rồi dốc hết tiền trong túi ra mua. Chiều không trúng, tiền mất, hy vọng vỡ. Người bán thì đã cầm tiền đi rồi.

Ông Sáu hiểu điều này. Ông không bao giờ hứa hẹn. Ông bán đúng cái mình có. Một tờ vé số, một cơ hội nhỏ, một niềm vui nhỏ. Ai mua thì mua, ai không mua thì thôi. Ông không ép ai. Vì ông biết, đồng tiền người ta đưa cho mình mà trong lòng người ta vui thì khác, mà đưa trong lúc bị dụ dỗ thì khác.

Có người hỏi ông, sao ông không nói như người ta, bán cho nhiều. Ông cười. Ông nói, tôi bán chậm mà chắc. Ngày nào cũng bán được, tháng nào cũng đủ ăn. Quan trọng là tối về ngủ ngon. Tôi không muốn ai nhắc đến tên tôi mà chửi.

Ngủ ngon. Hai chữ đơn giản mà nhiều người có tiền cũng không mua được. Người bán hàng bằng lời dối, tối về đếm tiền thì vui. Nhưng lâu dần, khách bỏ đi hết. Rồi một ngày, người ta nhắc đến tên mình, không ai còn muốn lại gần. Cái đó là quả. Không cần đợi lâu.

Còn người mua thì sao? Mua vé số không có tội. Mười ngàn một tờ, mua cho vui, mua để giúp người bán có đồng ra đồng vào, đó là chuyện bình thường. Nhưng nếu mua bằng tiền ăn của con, tiền thuốc của cha, tiền nhà tháng này, thì tờ vé số không còn là niềm vui nữa. Nó thành một canh bạc. Mà canh bạc nào cũng có cái giá của nó.

Nhân quả trong nghề bán vé số nằm ở cả hai phía. Người bán gieo nhân bằng lời nói thật hay lời nói dối. Người mua gieo nhân bằng đồng tiền của mình, tiền vui hay tiền liều. Mỗi bên tự gặt phần của mình.

Ông Sáu vẫn ngồi ở ngã tư đó. Mưa thì ông mặc áo mưa, nắng thì ông đội nón lá. Xấp vé số trên tay ông vẫn mỏng như mọi ngày. Nhưng khách của ông thì đông dần. Người ta mua của ông không phải vì số đẹp. Mà vì người bán thật thà.

Một nghề nhỏ, một xấp vé mỏng, mà giữ được lòng ngay thẳng, thì cũng là gieo nhân lành mỗi ngày. Không cần làm việc lớn. Chỉ cần nói thật, bán thật, sống thật. Như vậy là đủ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (HT Thích Minh Châu dịch từ Pāli) — phẩm Song Yếu, câu 1–2: “Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo; nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe, chân vật kéo. Nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc bước theo sau, như bóng, không rời hình.”
Bài liên quanĐổ lỗi cho người khác: nhân quả của việc không dám nhận saiCon dâu với mẹ chồng: nhân quả gieo trong một mái nhàChúc phúc cho người khác: nhân quả của lòng hoan hỷ