🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Thua lỗ vẫn trả đủ tiền hàng: nhân quả của chữ tín lúc sa cơ

Nhân quả – nghiệp báo · 9 phút đọc

Anh Tùng bán vật liệu xây dựng ở quận ven thành phố. Tiệm của anh nhỏ, khách quen đa phần là thợ xây trong khu vực. Năm ngoái giá sắt thép tăng vọt, anh ôm một lô hàng lớn, tưởng sẽ lời. Ai ngờ công trình trong vùng hoãn lại, hàng nằm im trong kho, tiền vay ngân hàng thì đến hạn. Tính sơ sơ, anh nợ nhà cung cấp gần tám mươi triệu, nợ ngân hàng thêm một khoản nữa.

Có đêm anh ngồi một mình trong tiệm, nhìn đống sắt trong kho mà không ngủ được. Trong đầu anh có hai tiếng nói. Một tiếng nói: trốn đi, khất nợ, đổi số điện thoại, mai mốt có tiền rồi tính. Nhiều người cũng làm vậy, có sao đâu. Tiếng nói còn lại: nợ thì trả, chậm thì xin khất đàng hoàng, trả dần từng tháng, dù ít cũng trả.

Tiếng nói thứ nhất nghe rất ngọt. Trốn nợ thì đêm nay ngủ được ngay, không phải đối mặt với chủ nợ, không phải xấu hổ. Tiếng nói thứ hai nghe rất đắng. Trả dần tám mươi triệu, mỗi tháng vài triệu, không biết bao giờ mới hết. Mà đã thua lỗ rồi, lấy đâu ra tiền để trả? Anh Tùng ngồi đến gần sáng, rồi quyết định gọi điện cho nhà cung cấp. Anh nói rõ tình hình, xin trả dần mỗi tháng năm triệu, đúng hẹn, không thiếu một kỳ.

Chủ nhà cung cấp im lặng một lúc, rồi nói: được, tôi tin anh. Câu nói đó làm anh Tùng muốn khóc. Anh nói sau này mới hiểu, người ta tin anh không phải vì anh giàu, mà vì anh không trốn. Người nợ nần mà dám đối mặt, dám nói thật, dám hẹn trả dần, thì người ta còn dám tin. Người nợ nần mà trốn, thì dù sau này có tiền, người ta cũng không dám giao hàng nữa.

Có một câu kinh dạy rằng, ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo tác. Nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc sẽ bước theo sau, như bóng không rời hình. Anh Tùng nghiệm ra điều này rất rõ. Cái ý đầu tiên trong đầu anh đêm đó, ý trốn hay ý trả, đã quyết định cả quãng đời sau đó của anh. Ý trốn thì gieo sợ hãi, gieo lẩn tránh, gieo mất mát. Ý trả thì gieo ngay thẳng, gieo tin tưởng, gieo an lạc. Cùng một món nợ, nhưng hai cái ý khác nhau sẽ đưa anh đến hai cuộc đời khác nhau.

Anh trả được ba tháng thì có chuyện không ngờ. Một khách hàng cũ giới thiệu cho anh một công trình mới. Chủ công trình nói, tôi nghe người ta nói anh làm ăn đàng hoàng, nợ nần mà vẫn trả đúng hẹn, nên tôi muốn làm việc với anh. Anh Tùng nhận công trình đó, lời được một khoản, trả nợ nhanh hơn dự tính. Chưa đầy một năm, anh trả hết nợ nhà cung cấp. Anh nói, đó không phải là may mắn. Đó là quả của cái ý ngay thẳng đêm hôm đó. Nếu đêm đó anh chọn trốn, thì hôm nay đã không có công trình này, không có lời giới thiệu này.

Kinh cũng dạy rằng, chớ khinh điều ác nhỏ, cho rằng không có tai ương. Nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần cũng đầy vại to, tội lỗi cứ thế mà ngập tràn. Trong buôn bán, điều ác nhỏ có rất nhiều hình dạng. Cân non một lạng. Trộn một ít hàng kém chất lượng vào hàng tốt. Báo giá cao hơn một chút khi khách không biết. Ghi khống một khoản chi. Mỗi lần như vậy, người ta tự nhủ: nhỏ thôi, có ai biết đâu. Nhưng giọt nước nào cũng chảy vào cùng một cái vại. Đến ngày vại đầy, người ta mới giật mình: sao mình mất hết khách, mất hết bạn hàng, mất hết chữ tín?

Anh Tùng kể, hồi mới mở tiệm, anh cũng từng cân non. Có lần khách mua mười ký sắt, anh cân thiếu nửa ký. Khách không biết, anh lời được mấy nghìn. Tối về anh thấy lòng không yên. Anh nghĩ, mấy nghìn đó mua được gì, mà sao lòng mình nặng thế. Từ đó anh bỏ hẳn. Anh nói, buôn bán mà gian dối thì giống như xây nhà trên cát. Nhìn bề ngoài thì cao, nhưng mưa xuống là sập. Buôn bán thật thà thì giống như xây nhà trên đá. Ban đầu chậm, nhưng càng về sau càng vững.

Chữ tín lúc sa cơ mới là chữ tín thật. Lúc làm ăn phát đạt, ai cũng giữ chữ tín được, vì giữ chữ tín lúc đó không tốn gì. Lúc thua lỗ, nợ nần, giữ chữ tín mới tốn kém thật sự. Phải trả tiền khi trong túi không còn bao nhiêu. Phải nói thật khi nói thật thì mình thiệt. Phải đúng hẹn khi đúng hẹn thì mình khổ. Nhưng chính những lúc đó, chữ tín mới được thử lửa. Qua được lửa, chữ tín thành vàng. Không qua được, chữ tín thành tro.

Anh Tùng bây giờ vẫn bán vật liệu xây dựng ở tiệm cũ. Tiệm không lớn hơn bao nhiêu, nhưng khách thì đông hơn trước. Người ta đến với anh không chỉ vì hàng tốt, giá phải chăng, mà vì người ta tin anh. Có khách nói thẳng: mua của anh, tôi yên tâm, không sợ bị cân non, không sợ hàng giả. Cái yên tâm đó, anh mua bằng tám mươi triệu nợ nần trả dần và bằng cái ý ngay thẳng đêm không ngủ năm xưa.

Vậy nên, nếu bạn đang làm ăn và gặp khó khăn, xin đừng chọn con đường trốn tránh. Nợ thì viết giấy, hẹn ngày, trả dần. Lỗi thì nhận, sửa, đền bù đàng hoàng. Gian dối nhỏ thì dừng lại ngay, đừng đợi nó thành giọt nước đầy vại. Ý nghĩ đầu tiên khi gặp khó khăn sẽ quyết định quả báo của cả chặng đường sau. Ý ngay thẳng thì an lạc theo sau như bóng không rời hình. Ý quanh co thì lo sợ theo sau cũng như bóng không rời hình.

Anh Tùng nói, anh không giàu. Nhưng anh ngủ ngon. Mỗi tối đóng cửa tiệm, anh về nhà ăn cơm với vợ con, không phải thấp thỏm sợ ai gõ cửa đòi nợ, không phải giật mình khi điện thoại reo. Cái giấc ngủ ngon đó, anh bảo, đáng giá hơn tất cả những món lời gian dối mà anh từng có cơ hội lấy. Thua lỗ vẫn trả đủ tiền hàng, nghe thì thiệt, nhưng thật ra là lời. Lời được chữ tín, lời được giấc ngủ, lời được một cuộc đời ngay thẳng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ – Tập 1, Pháp Cú (VNC PHVN, 2021) — tr. 13: "Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý thanh tịnh, Nói lên hay hành động, An lạc bước theo sau, Như bóng không rời hình."
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Thích Đồng Ngộ – Thích Nguyên Hùng dịch) — tr. 85: "Chớ khinh điều ác nhỏ, Cho rằng không tai ương, Nước từng giọt tuy nhỏ, Dần dần đầy vại to, Phàm tội lỗi ngập tràn."
Bài liên quanNgười đưa đò: nhân quả của bàn tay chèoCha mẹ nhận lỗi trước mặt con: nhân quả bắt đầu từ một câu xin lỗiĐừng hái hoa bẻ cành nơi công cộng: nhân quả của bàn tay phá