Buổi sáng chủ nhật, công viên đông người. Một bé gái chừng sáu tuổi chạy theo bướm, thấy khóm hoa mười giờ nở rộ bên lối đi thì reo lên, cúi xuống ngắt một nắm. Người mẹ vội kéo tay con lại: "Đừng ngắt, con. Hoa để mọi người cùng ngắm." Bé gái phụng phịu: "Có một bông thôi mà, mẹ." Người mẹ cười: "Mỗi người một bông thôi, thì công viên còn hoa đâu nữa."
Chuyện nhỏ, nhưng soi vào đó thấy cả một cách sống. Cái cây ngoài đường, khóm hoa trong công viên, ghế đá, hàng cây bên trường — không phải của riêng ai, mà là của chung mọi người. Mình lấy một chút, tưởng không sao. Nhưng ngàn người cùng nghĩ "một chút thôi", thì cái chung chẳng còn gì.
Trong Kinh Pháp Cú, Phật dạy về con ong: như ong hút mật hoa, ra đi không làm hại hương và sắc, bậc Thánh đi vào làng cũng như vậy. Con ong lấy mật mà hoa vẫn còn nguyên, hương vẫn còn thơm. Lấy mà không phá, dùng mà không hại — đó là cách sống của người có trí. Bàn tay mình chạm vào đời cũng vậy. Mình có thể hưởng, nhưng đừng làm hư. Mình có thể lấy, nhưng đừng lấy đến mức người sau không còn gì để dùng.
Bẻ một cành cây, ngắt một bông hoa, khắc tên lên thân cây, giẫm lên thảm cỏ cho tắt đường — những việc đó nhỏ quá, chẳng ai phạt, chẳng ai bắt đền. Nhưng nhân quả không đợi ai phạt mới trổ. Mỗi lần bàn tay phá một chút, lòng mình cũng quen dần với việc phá. Hôm nay bẻ cành cây không ai nói gì, mai có thể vứt rác bừa bãi cũng thấy bình thường. Cái quen tay đó mới đáng sợ. Việc xấu nhỏ làm mãi thành thói quen, thói quen thành tính nết.
Ngược lại, một đứa trẻ được dạy giữ gìn của chung sẽ lớn lên khác hẳn. Nó không xả rác ra đường. Nó không bẻ cây, không phá ghế đá. Đi đâu, nó cũng để lại chỗ đó nguyên vẹn như lúc mình đến, hoặc tốt hơn một chút. Người như vậy đi đến đâu cũng được người ta quý. Vì ai cũng yên tâm khi giao của chung cho người biết giữ.
Có người nói: cây ngoài đường là của nhà nước, hoa trong công viên là của chung, mình phá một tí thì có ai thiệt đâu? Nhưng của chung chính là của mình, của con mình, của hàng xóm mình. Công viên xấu đi, chính con mình là người mất chỗ chơi. Hàng cây bị bẻ trụi, chính nhà mình là nhà mất bóng mát. Mình phá của chung, rốt cuộc là mình phá phần của chính mình.
Dạy con giữ hoa, giữ cây cũng là dạy con biết nghĩ cho người khác. Bông hoa này mình không ngắt, để người đi sau còn được ngắm. Cái ghế đá này mình không khắc tên, để người ngồi sau còn thấy sạch. Sống mà biết chừa phần cho người sau, đó là lòng từ trong việc nhỏ nhất. Từ bi không phải chuyện lớn lao gì. Nó bắt đầu từ bàn tay không phá.
Người xưa có câu: ăn quả nhớ kẻ trồng cây. Cây có được như hôm nay là nhờ bao nhiêu bàn tay trồng, tưới, chăm. Mình hưởng bóng mát, hưởng hoa thơm, thì ít nhất đừng làm hư công sức của người ta. Biết ơn không phải chỉ nói bằng miệng. Biết ơn là giữ gìn.
Trong trường học cũng vậy. Thầy cô trồng cây cho học trò có bóng mát giờ ra chơi. Học trò bẻ cành, khắc tên lên thân cây, là phá công sức của thầy cô. Giữ được cây xanh trong sân trường, là giữ được chỗ chơi cho chính mình và cho các em khóa sau. Của chung giữ được lâu, là nhờ mỗi người biết giữ một chút.
Nhân quả của bàn tay rất rõ. Bàn tay phá, gieo nhân hư hao, quả là sống trong chỗ hư hao do chính mình tạo ra. Bàn tay giữ, gieo nhân lành, quả là đi đâu cũng có cây xanh, hoa đẹp, chỗ sạch sẽ đón mình. Hôm nay ra đường, gặp một khóm hoa, hãy để nó yên. Để nó nở cho người sau ngắm. Cái đẹp còn lại đó, chính là phước của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư