🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lười hôm nay, lỡ dở ngày mai — nhân quả của thói quen nhỏ

Nhân quả – nghiệp báo · 5 phút đọc

Anh Tuấn đặt báo thức năm giờ rưỡi sáng để dậy tập thể dục. Chuông reo, anh tắt. Đặt lại sáu giờ. Sáu giờ reo, anh tắt nữa. Bảy giờ, anh dậy vội, ăn qua loa, chạy đi làm muộn. Việc tập thể dục dời sang ngày mai. Ngày mai lại giống hệt hôm nay. Chuyện tập thể dục cứ dời hoài, dời mãi. Rồi anh tự nhủ: thôi, mình không có duyên với thể dục.

Không riêng anh Tuấn. Nhiều người trong chúng ta sống như vậy. Việc nhỏ dời sang mai. Mai dời sang mốt. Cái lười nó không đến một lần lớn. Nó đến từng chút. Hôm nay lười một chút, mai lười một chút nữa. Lâu dần, lười thành thói quen. Thói quen thành tính cách. Tính cách thành số phận.

Kinh Pháp Cú có câu rất thẳng: dẫu ai sống trăm tuổi, lười biếng không tinh tấn, chẳng bằng sống một ngày, dũng mãnh hành tinh tấn. Một ngày sống siêng năng, đáng giá hơn trăm năm sống lười biếng. Câu này nghe nặng, nhưng ngẫm lại thì đúng. Người sống trăm năm mà ngày nào cũng dời việc, cuối đời nhìn lại, chẳng có gì trong tay. Người sống một ngày mà làm trọn một việc, ngày đó đã có ý nghĩa.

Nhân quả của sự lười biếng không đến ầm ầm. Nó đến âm thầm, như nước rò rỉ. Mỗi lần mình dời việc, mình gieo một hạt nhân "để mai". Hạt đó nảy mầm thành thói quen trì hoãn. Thói quen trì hoãn lớn lên thành những quả rất cụ thể: sức khỏe xuống vì không vận động, tiền bạc thiếu vì không học thêm nghề, con cái thiệt thòi vì cha mẹ không dành thời gian dạy dỗ. Không có quả nào từ trên trời rơi xuống. Tất cả đều từ những lần "để mai" mà ra.

Ngược lại, cũng có một luật giống hệt, mà theo chiều lành. Kinh dạy: chớ khinh việc thiện nhỏ, cho rằng không phước báo. Giọt nước tuy cỏn con, lâu dần cũng đầy thùng. Việc tốt nhỏ xíu, làm đều mỗi ngày, cũng tích thành phước lớn. Đọc năm trang sách mỗi tối. Đi bộ mười lăm phút mỗi sáng. Dành mười phút chơi với con, không cầm điện thoại. Những việc nhỏ đó, làm một lần thì chưa thấy gì. Làm đều ba tháng, sáu tháng, đời mình đổi khác.

Cho nên, lười biếng và siêng năng không phải là chuyện tính cách trời sinh. Nó là chuyện gieo nhân. Mỗi sáng thức dậy, mình đứng trước một lựa chọn: gieo hạt lười, hay gieo hạt siêng. Không có lựa chọn trung lập. Nằm thêm mười phút, là gieo hạt lười. Dậy tập mười phút, là gieo hạt siêng. Nhân quả vận hành ngay trong những lựa chọn nhỏ đó, không cần đợi đến kiếp sau.

Làm sao để thắng lười? Kinh dạy một chữ: tinh tấn. Tinh tấn không có nghĩa là làm việc lớn lao. Tinh tấn là làm việc nhỏ, làm đều, không bỏ. Muốn dậy sớm, đừng đặt mục tiêu dậy năm giờ. Đặt mục tiêu dậy sớm hơn hôm qua mười phút. Muốn đọc sách, đừng đặt mục tiêu đọc một cuốn. Đặt mục tiêu đọc năm trang. Việc nhỏ thì dễ bắt đầu. Bắt đầu được thì có đà. Có đà thì thành thói quen. Thói quen tốt, làm đều, chính là phước.

Anh Tuấn sau này kể, anh đổi cách: không đặt báo thức năm giờ rưỡi nữa. Anh đặt sáu giờ, dậy là xỏ giày đi bộ ngay, không suy nghĩ. Đi bộ mười lăm phút, về tắm, ăn sáng. Ba tháng sau, anh giảm bốn ký, người nhẹ nhõm, làm việc tỉnh táo hơn. Anh nói: "Hóa ra không phải mình lười. Mình chỉ đặt mục tiêu lớn quá, rồi sợ, rồi dời."

Lười hôm nay, lỡ dở ngày mai. Siêng hôm nay, ngày mai có quả. Nhân nào, quả nấy. Gieo hạt siêng năng từ những việc nhỏ nhất, ngay sáng mai thức dậy. Đừng đợi đến một ngày đẹp trời nào đó. Ngày đẹp trời đó chính là ngày mai, nếu hôm nay mình bắt đầu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 28 (kệ: Dẫu ai sống trăm tuổi, Lười biếng không tinh tấn, Chẳng bằng sống một ngày, Dũng mãnh hành tinh tấn)
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 29 (kệ: Chớ khinh việc thiện nhỏ; Chớ khinh việc ác nhỏ)
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 42 (kệ: Tinh tấn làm việc lành)
Bài liên quanQuên người đã giúp mình — gieo nhân gìVay mà không trả — nợ tiền rồi nợ cả nhân quảCoi thường người yếu hơn mình — gieo nhân gì