🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Coi thường người yếu hơn mình — gieo nhân gì

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Buổi trưa ở một công ty, cô lao công đang lau sàn thì làm đổ xô nước. Anh quản lý đi ngang, quát lớn trước mặt bao nhiêu người: "Lau dọn kiểu gì vậy? Mắt để đâu?" Cô cúi đầu, xin lỗi lí nhí, lau vội. Anh đi thẳng, không quay lại. Chiều đó, cô vẫn lau dọn như mọi ngày. Nhưng từ hôm đó, mỗi lần thấy anh, cô tránh đi đường khác.

Chuyện nhỏ. Không ai đánh ai. Không ai mất tiền. Nhưng có một thứ đã mất: lòng tự trọng của một con người. Và có một thứ đã gieo: một hạt nhân khinh mạn.

Khinh mạn là gì? Là thấy mình hơn người, rồi coi người ta thấp hơn mình. Hơn về tiền, hơn về chức, hơn về học vấn, hơn về tuổi tác — cái gì hơn cũng có thể thành cớ để khinh. Người khinh kẻ yếu thường không thấy mình đang khinh. Họ nghĩ mình chỉ đang "nói thẳng", "dạy cho một bài học", "người ta sai thì phải nói". Nhưng người bị khinh thì cảm nhận rõ lắm. Một câu quát, một ánh mắt, một cái lườm — người ta nhớ rất lâu.

Trong nhà Phật, khinh mạn là một hạt nhân rất nặng, vì nó gieo từ tâm kiêu ngạo. Tâm kiêu ngạo thì không thấy lỗi mình, chỉ thấy lỗi người. Mà không thấy lỗi mình, thì không sửa được mình. Quả của khinh mạn, vì vậy, đến bằng nhiều đường.

Đường thứ nhất, nó làm mình thấp đi. Người ta đánh giá mình không phải bằng chức vụ, mà bằng cách mình đối xử với người yếu hơn mình. Một người quát nạt cô lao công, trong mắt đồng nghiệp, người đó không oai. Người đó nhỏ. Cái oai thật sự là người có quyền mà vẫn tử tế.

Đường thứ hai, nó gieo quả báo về địa vị. Kinh giảng về ba mươi tám pháp hạnh phúc, dẫn lời Phật dạy chàng thanh niên Subha: người nào cương ngạnh, ngã mạn, không chịu kính trọng các bậc đáng kính trọng, không chịu nhường chỗ ngồi, không tiếp đãi người đáng tiếp đãi, thì sau khi chết sẽ bị sanh vào ác đạo. Nếu được sanh làm người trở lại, sẽ bị sanh vào gia đình thấp hèn. Ngược lại, người không cương ngạnh, không ngã mạn, biết kính trọng, thì được sanh vào gia đình cao quý. Lời dạy này nói về nhân quả của sự kính trọng và khinh mạn, rõ ràng như một và một là hai.

Đường thứ ba, nó quay trở lại với chính mình. Hôm nay mình khinh người yếu hơn mình. Ngày mai, mình già đi, yếu đi, bệnh đi, mình sẽ là người yếu hơn người khác. Lúc đó, mình mong người ta đối xử với mình thế nào? Nhân mình gieo hôm nay, quả mình gặt ngày mai. Kinh Pháp Cú dạy: ai ai cũng sợ gươm đao, ai ai cũng sợ sự chết, vậy nên lấy lòng mình suy lòng người, chớ giết, chớ bảo giết. Lấy lòng mình suy lòng người — mình sợ bị coi thường, thì người khác cũng sợ bị coi thường. Mình muốn được tôn trọng, thì người khác cũng muốn được tôn trọng.

Muốn chuyển hạt nhân khinh mạn, không cần làm việc gì lớn. Chỉ cần đổi một thói quen nhỏ: khi nói với người yếu hơn mình, nói chậm lại một chút, nhẹ giọng đi một chút. Khi người ta làm sai, chỉ lỗi sai, đừng chà đạp con người. Khi người ta giúp mình, dù là việc nhỏ nhất, nói một tiếng cảm ơn. Cảm ơn cô lao công đã lau sạch sàn. Cảm ơn anh bảo vệ đã mở cửa. Cảm ơn người giao hàng giữa trưa nắng. Một tiếng cảm ơn, là một hạt giống kính trọng.

Anh quản lý trong câu chuyện đầu bài, sau này kể lại: có một lần anh thấy cô lao công lau sàn lúc trưa, mồ hôi ướt áo, anh nói: "Cô nghỉ một chút đi, uống nước đã." Cô ngạc nhiên, rồi cười. Từ đó, hai người chào nhau mỗi sáng. Anh nói: "Hóa ra mình tử tế với người ta một chút, mình cũng thấy vui. Trước đây mình quát nạt, mình tưởng mình oai. Giờ nghĩ lại, mình chỉ thấy mình nhỏ."

Coi thường người yếu hơn mình, là gieo nhân khinh mạn, gặt quả thấp hèn và cô độc. Kính trọng người yếu hơn mình, là gieo nhân cao quý, gặt quả được người kính trọng lại. Nhân nào, quả nấy. Và nhân này, mình gieo mỗi ngày, trong từng câu nói với người thấp hơn mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú song ngữ chú giải - tập 2 (Thích Phước Thái) — tr. 5 (kệ 129-130: Ai ai cũng sợ gươm đao, ai ai cũng sợ sự chết, lấy lòng mình suy lòng người)
• Giảng giải 38 pháp Hạnh Phúc (Pháp sư Maha Thongkham; Bình Anson hiệu đính) — lời Phật dạy chàng Subha về cương ngạnh, ngã mạn (BudSas, u-38hanhphuc/07.htm)
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 41 (kệ: Nhẫn nhục thắng sân hận, Thiện đức thắng tà ác)
Bài liên quanThấy sai mà im — không làm gì cũng gieo nhânKhoe của, khoe con — phước hao lúc nào không hayXả rác, chặt cây bừa bãi — gieo nhân với đất trời