Buổi tối, ông cụ bảy mươi tuổi hỏi con trai: "Mai con có về ăn cơm không?" Con trai đang bận xem điện thoại, đáp cộc lốc: "Ba hỏi hoài, con đã nói là chưa biết mà." Ông cụ im lặng, quay vào phòng. Một lát sau, bà cụ hỏi: "Con ăn cơm chưa, để mẹ hâm lại?" Con trai gắt lên: "Mẹ đừng hỏi nữa, con tự lo được." Bà cụ cũng im lặng. Bữa cơm tối hôm đó, cả nhà ăn trong im lặng, không ai nói với ai câu nào.
Chuyện như vậy xảy ra ở nhiều nhà. Cha mẹ già rồi, hỏi nhiều, nhắc nhiều, nói chậm, hay quên. Con cái thì bận rộn, áp lực, nghe một câu hỏi lặp lại hai ba lần là cáu. Cái cáu đó bật ra thành lời hỗn: sao ba mẹ phiền vậy, sao ba mẹ không nhớ, sao ba mẹ cứ hỏi hoài. Nói xong, con cái thấy nhẹ người một lúc, rồi quên đi. Nhưng cha mẹ thì không quên. Người già nhớ lời nói của con rất lâu, nhất là những lời làm họ buồn.
Có một câu kinh xưa nói thế này: vui thay, hiếu kính mẹ, vui thay, hiếu kính cha. Chữ vui ở đây không phải là vui vẻ qua loa, mà là niềm vui của người làm tròn bổn phận. Hiếu kính cha mẹ không chỉ là nuôi ăn, cho tiền, mua thuốc. Hiếu kính còn nằm ở lời nói. Nói với cha mẹ bằng giọng nhẹ nhàng, đó là hiếu. Nói với cha mẹ bằng giọng cáu gắt, hỗn hào, đó là bất hiếu, dù mình có cho cha mẹ bao nhiêu tiền đi nữa. Vì cha mẹ già không thiếu tiền bằng thiếu sự tôn trọng.
Câu kinh còn dạy: chớ nói lời ác độc, nói ác, bị nói lại, khổ thay lời phẩn nộ. Lời ác nói ra thì sẽ có ngày bị nói lại. Điều này đúng ngay trong chính gia đình mình. Con cái nghe cha mẹ nói hỗn với ông bà, chúng sẽ học theo. Hôm nay mình quát cha mẹ, ngày mai con mình sẽ quát mình bằng đúng giọng đó. Không cần đợi lâu, không cần đợi kiếp sau. Nhân quả của một câu hỗn đến ngay trong đời này, qua đôi tai của đứa con đang ngồi nghe ở góc nhà.
Người già hay hỏi lặp, không phải vì họ phiền, mà vì họ lo. Họ hỏi con mai có về ăn cơm không, vì họ muốn nấu món con thích. Họ hỏi con ăn chưa, vì họ sợ con đói. Họ nhắc con mặc áo ấm, vì họ sợ con bệnh. Những câu hỏi đó là cách họ thương con, khi tay chân họ đã yếu, không còn làm được gì nhiều cho con nữa, chỉ còn lời nói. Con cái hiểu được điều này, sẽ không còn thấy phiền nữa, mà thấy thương.
Cha mẹ già rồi, thời gian ở bên con cái không còn nhiều. Mỗi câu hỏi của họ, mỗi lần họ gọi tên mình, đều là một lần họ còn ở đây. Đến một ngày họ không còn hỏi nữa, mình sẽ nhớ những câu hỏi đó biết bao. Lúc đó, mình muốn nghe lại một câu "con ăn cơm chưa" cũng không được nữa. Cho nên, đừng để đến lúc đó mới hối hận. Hãy trả lời cha mẹ như lần đầu tiên, dù họ đã hỏi lần thứ mười.
Sửa một câu hỗn không khó. Khi cha mẹ hỏi lại, hãy dừng tay một chút, nhìn vào mắt họ, trả lời chậm rãi: dạ, con biết rồi, ba mẹ yên tâm. Chỉ một câu như vậy thôi, cha mẹ đã vui. Khi mình mệt, mình cáu, hãy im lặng một nhịp trước khi nói. Một nhịp im lặng đó đủ để lời hỗn không bật ra. Nói nhẹ không mất gì, mà giữ được hòa khí cả nhà.
Hiếu kính không phải là chuyện lớn lao. Nó nằm ở từng câu nói hằng ngày. Một câu hỗn gieo xuống, cả nhà lạnh đi. Một câu nhẹ nhàng gieo xuống, cả nhà ấm lên. Người con nào hiểu được điều này, cha mẹ già của họ sẽ sống những năm cuối đời trong an vui, và con cái của họ cũng sẽ học được cách thương yêu. Đó là nhân quả đẹp nhất trong một gia đình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư