🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lời ác như mũi tên, bắn ra không thu lại được

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Có câu chuyện xưa kể rằng, một người nói lời ác với bạn, hôm sau hối hận, đến xin lỗi. Người bạn tha thứ, nhưng nói: anh ra chợ mua một con gà, nhổ hết lông rồi rải lông khắp đường, mai đến nhặt lại hết thì tôi coi như chưa có chuyện gì. Người kia làm theo, hôm sau quay lại, lông gà đã bay đi khắp nơi, nhặt không được. Người bạn nói: lời ác cũng vậy, nói ra rồi thì bay đi khắp nơi, xin lỗi cũng không thu lại được.

Lời ác không chỉ làm đau người nghe lúc ấy. Nó đi xa hơn mình tưởng. Người nghe kể lại cho người khác, người khác kể tiếp. Câu nói ban đầu bị thêm thắt, méo mó, cuối cùng thành một câu chuyện hoàn toàn khác. Người nói thì quên, người nghe thì mang theo.

Kinh Pháp Cú dạy: "Nói lên lời ôn hòa, lợi ích và chân thật, không mất lòng một ai, ta gọi Bà-la-môn." Lời ôn hòa, có ích, chân thật là ba thứ phải có cùng lúc. Ôn hòa mà không chân thật thì thành nịnh. Chân thật mà không ôn hòa thì thành dao. Có ích mà không ôn hòa thì người ta không nghe. Lời lành phải đủ cả ba.

Cũng trong kinh ấy, có câu: "Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe, chân vật kéo." Lời ác không tự nhiên mà ra. Nó ra từ ý ô nhiễm, từ tâm đang giận, đang ganh, đang muốn hơn thua. Muốn hết lời ác thì phải sửa từ cái ý. Ý sạch thì lời sạch. Ý bẩn thì lời nào cũng bẩn.

Lời ác có nhiều hình dạng. Có lời mắng thẳng mặt, ai cũng thấy. Có lời nói xấu sau lưng, người bị nói không biết, nhưng người nghe thì biết. Có lời chê bai trá hình góp ý, miệng nói "tôi nói thật đấy" mà lòng thì muốn dìm người ta xuống. Có lời đùa cợt chạm vào nỗi đau của người khác, rồi bảo "đùa thôi mà". Tất cả đều là lời ác, chỉ khác nhau ở vỏ bọc.

Hậu quả của lời ác không phải lúc nào cũng đến ngay. Có khi người bị nói im lặng, không cãi. Nhưng trong lòng họ, một vết thương đã thành hình. Vết thương ấy làm họ mất tin, mất vui, có khi mất cả một đoạn đời. Người nói thì không thấy vết thương ấy, tưởng mình vô tội. Nhân quả thì thấy hết. Quả của lời ác là mình mất dần những người thương mình, vì ai cũng sợ ở gần một người hay nói lời làm đau.

Trong gia đình, lời ác còn nặng hơn. Cha mẹ mắng con bằng lời cay độc, vợ chồng nói nhau bằng lời khinh miệt, anh em nói nhau bằng lời hằn học. Những lời ấy ở trong nhà, không ai ngoài nghe thấy, nhưng nó làm nhà lạnh đi từng ngày. Nhà không lạnh vì thiếu tiền, mà lạnh vì thiếu lời ấm.

Muốn sửa lời ác thì phải sửa lúc chưa nói. Lúc giận, đừng nói. Lúc muốn chê, hãy nghĩ xem mình nói để người ta tốt lên hay để mình hả giận. Lúc muốn kể xấu ai đó, hãy nghĩ xem người nghe có tốt lên không, hay chỉ thêm một người ghét người kia. Nếu câu trả lời là không, thì đừng nói.

Cũng đừng lấy cớ "tính tôi thẳng". Thẳng là nói thật, không phải nói ác. Nói thật mà vẫn giữ được lòng người mới là thẳng. Nói thật mà làm người ta tổn thương thì không phải thẳng, mà là thiếu tu dưỡng. Người thẳng thật sự là người nói thật bằng lời ôn hòa.

Mũi tên bắn ra không thu lại được. Lời ác nói ra cũng vậy. Cho nên trước khi nói, hãy nghĩ như người cầm cung: mũi tên này bắn đi, nó sẽ trúng ai, và mình có gánh được hậu quả không. Nghĩ được như vậy thì nhiều lời ác đã dừng lại ngay trên môi, chưa kịp bay đi.

Hôm nay, thử tập nói lời ôn hòa, có ích, chân thật. Một ngày thôi cũng được. Rồi sẽ thấy nhà mình ấm hơn, bạn bè gần hơn, lòng mình nhẹ hơn. Đó là quả ngọt của lời lành, đến nhanh hơn mình tưởng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta (Thích Minh Châu dịch), tr. 46
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta (Thích Minh Châu dịch), tr. 1
Bài liên quanTrộm cắp nhỏ: cái giá không nằm ở món đồHiếu thảo với cha mẹ là gieo nhân lành lớn nhấtSân hận đốt phước nhanh hơn lửa đốt rừng