🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Nhân quả không phải định mệnh

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Có người gặp chuyện không may thì nói: số tôi nó vậy, định mệnh rồi, tránh không được. Làm ăn thua lỗ thì bảo số nghèo. Vợ chồng lục đục thì bảo số khắc nhau. Con cái hư thì bảo số khổ. Nói vậy cho nhẹ lòng, vì đổ cho số thì mình không phải chịu trách nhiệm. Nhưng nói vậy cũng là tự trói mình lại.

Nhân quả không phải định mệnh. Định mệnh là cái đã viết sẵn, không đổi được. Nhân quả là cái mình đang viết, đổi được từng ngày. Hôm qua mình gieo nhân xấu thì hôm nay mình gặt quả xấu. Nhưng hôm nay mình gieo nhân tốt thì ngày mai mình gặt quả tốt. Quá khứ không đổi được, tương lai thì đổi được. Đó là chỗ nhân quả khác hẳn định mệnh.

Kinh Pháp Cú dạy: "Tự mình làm điều ác, tự mình tạo ô nhiễm. Tự mình không làm ác, tự mình thanh lọc tâm. Trong sạch hay ô nhiễm đều tùy nơi mình, không ai làm cho người khác trong sạch." Câu này nói rõ: mọi chuyện đều tùy nơi mình. Không ai làm cho mình sạch, cũng không ai làm cho mình dơ. Mình làm thì mình chịu, mình sửa thì mình hưởng. Đổ cho số là trốn tránh cái quyền làm chủ của chính mình.

Cũng trong kinh ấy, Phật dạy: "Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo." Ý làm chủ. Mình là chủ của ý mình, của lời mình, của việc mình. Chủ thì có quyền đổi. Đổi ý thì đổi lời, đổi lời thì đổi việc, đổi việc thì đổi đời. Người hiểu được câu này thì không bao giờ nói "số tôi nó vậy" nữa. Vì họ biết số là do mình viết, từng ngày, từng giờ.

Có người bảo, vậy sao có người sinh ra đã khổ, đã nghèo, đã bệnh. Đúng là có những thứ mình không chọn được lúc sinh ra. Nhưng đó là quả của nhân cũ, không phải là án chung thân. Quả cũ thì phải trả, nhưng nhân mới thì mình được gieo. Người sinh ra nghèo mà chăm chỉ, thật thà, giúp người thì đời họ đổi dần. Người sinh ra giàu mà gian dối, ác độc, phung phí thì đời họ cũng xuống dần. Điểm xuất phát khác nhau, nhưng hướng đi thì ai cũng chọn được.

Đổ lỗi cho định mệnh còn nguy hiểm ở chỗ nó làm mình buông xuôi. Buông xuôi thì không sửa, không sửa thì quả xấu cứ tiếp tục. Người tin vào định mệnh thì gặp khó là nằm xuống, chờ số đổi. Người tin vào nhân quả thì gặp khó là đứng dậy, gieo nhân mới. Một người chờ, một người làm. Mười năm sau, hai người ấy ở hai nơi khác nhau.

Nhân quả cũng không phải là cái cân trừng phạt. Nó không phải ông trời ngồi ghi sổ rồi phạt mình. Nó là quy luật như lửa nóng, nước lạnh. Đụng lửa thì bỏng, uống nước thì hết khát. Không ai phạt mình, chỉ là mình làm gì thì nhận nấy. Hiểu như vậy thì mình không sợ nhân quả, mà mình dùng nhân quả để sống tốt hơn.

Muốn đổi đời thì đừng hỏi số mình thế nào. Hãy hỏi hôm nay mình gieo gì. Gieo lời lành, gieo việc thiện, gieo lòng thật. Gieo đều đặn mỗi ngày, như người nông dân gieo lúa. Nông dân không ngồi than đất xấu. Họ cày, họ gieo, họ tưới. Đất xấu mà chăm thì cũng có lúa. Đời mình cũng vậy, chăm thì đổi.

Cũng đừng đợi quả đến mới tin. Nhân quả có khi trả chậm, như cây trồng hôm nay, ba tháng sau mới có trái. Người gieo nhân tốt mà chưa thấy quả thì đừng nản. Quả đang lớn dưới đất, chưa trồi lên thôi. Người gieo nhân xấu mà chưa thấy quả thì đừng mừng. Quả cũng đang lớn, đến lúc trồi lên thì chạy không kịp.

Hôm nay, thay vì nói "số tôi nó vậy", hãy nói "hôm nay tôi gieo gì". Một câu nói đổi lại, cả đời đổi theo. Vì người làm chủ được ý mình thì làm chủ được đời mình. Nhân quả không phải định mệnh. Nhân quả là quyền làm chủ mà ai cũng có, chỉ cần mình chịu dùng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khéo Vấn, Khéo Đáp - Good Question, Good Answer (Shravasti Dhammika; Phạm Kim Khánh & Bình Anson dịch), tr. 11
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta (Thích Minh Châu dịch), tr. 1
Bài liên quanNói dối cho qua chuyện: lời dối nhỏ, nhân không nhỏThấy người ta hơn mình mà khó chịu: nhân quả của lòng ganhMiếng ăn trên bàn: nhân quả trong một bữa cơm mặn