Đồng nghiệp cùng phòng được tăng lương trước mình. Mình chúc mừng, miệng cười, bắt tay thật chặt. Nhưng tối về nhà, nằm trằn trọc. Sao nó được mà mình không? Nó vào sau mình hai năm cơ mà. Chắc nó nịnh sếp. Chắc sếp thiên vị.
Bạn cùng lớp ngày xưa vừa mua nhà mới, đăng hình lên mạng. Mình bấm thích, bình luận "Chúc mừng nha!". Nhưng trong lòng chua chua. Nhà mình vẫn còn đang trả góp, chật chội, con cái chen chúc.
Em họ lấy chồng giàu, đám cưới linh đình. Mình đi ăn cưới, mặc đẹp, cười tươi. Về nhà, mình thở dài. Sao người ta sướng thế, mình thì cứ lận đận hoài.
Cái cảm giác đó, ai cũng từng có. Thấy người ta hơn mình, trong lòng khó chịu. Miệng thì chúc mừng, lòng thì không yên. Mình không ghét người ta, mình chỉ thấy khó chịu với cái cảm giác mình thua kém.
Có một câu kinh xưa nói về chuyện này, ngắn mà thấm: đừng khinh điều mình được, đừng ganh điều người khác được. Người ôm lòng ganh tị, tâm không sao an định được.
Nghe thì đơn giản. Nhưng thử nghĩ kỹ: ganh tị làm gì được cho mình? Người ta tăng lương, mình khó chịu, lương người ta có giảm đi đâu. Bạn mình mua nhà, mình chua chát, nhà bạn mình có nhỏ lại đâu. Mình chỉ tự làm khổ mình. Giống như mình uống thuốc độc mà mong người khác đau bụng. Người khác vẫn khỏe, chỉ có mình là mệt.
Ganh tị còn có một cái hại kín đáo hơn: nó làm mình mù trước cái mình đang có. Trong lúc mình nhìn chằm chằm vào nhà mới của bạn, mình quên mất nhà mình tuy nhỏ nhưng ấm, con mình tuy nghịch nhưng khỏe, vợ chồng mình tuy nghèo nhưng thương nhau. Những thứ đó vẫn ở đây, ngay trong tay mình. Nhưng mắt mình cứ nhìn sang nhà người ta, nên tay mình không còn thấy mình đang cầm gì nữa.
Người xưa còn nói: ganh tị sinh ra từ so sánh. Mà so sánh thì không bao giờ công bằng. Mình so cái mình thiếu với cái người ta có. Mình không so cái mình có với cái người ta thiếu. Người đồng nghiệp được tăng lương, nhưng nó thức khuya làm thêm bao nhiêu đêm, mình có thấy đâu. Bạn mình mua nhà, nhưng nó vay nợ bao nhiêu, trả góp bao nhiêu năm, mình có biết đâu. Mình chỉ thấy cái ngọn, không thấy cái gốc.
Vậy làm sao để lòng bớt ganh? Có ba cách nhỏ, làm được ngay.
Thứ nhất, mừng thật cho người ta. Không phải mừng giả, mừng lấy lệ. Mà tập mừng như tập thể dục. Nghe tin vui của ai, dừng lại một chút, nghĩ: người ta vui, mình cũng vui lây được không? Ban đầu giả, làm nhiều thành thật. Lòng mình rộng ra một chút mỗi lần mừng cho người khác.
Thứ hai, quay về nhìn phần mình được. Tối nay, trước khi ngủ, kể ra ba thứ mình đang có mà sáng nay mình quên mất. Cơm ăn, áo mặc, người thân còn khỏe. Nghe thì tầm thường, nhưng đó là những thứ nhiều người đang ước.
Thứ ba, biến ganh thành học. Thay vì hỏi "sao nó hơn mình", hỏi "nó làm gì mà được vậy, mình học được gì". Người ta hơn mình ở điểm nào, mình xem có học được không. Học được thì mình tiến lên. Không học được thì thôi, buông xuống.
Ganh tị không phải là tội lớn. Nó là một thói quen của lòng. Thói quen thì sửa được, nếu mình chịu nhìn thẳng vào nó. Hôm nay, có ai hơn mình điều gì, thử chúc mừng người ta một cách thật lòng. Rồi xem lòng mình nhẹ đi bao nhiêu.
Mình nhớ có lần một người bạn thân khoe được lên chức. Lúc đó mình cũng khó chịu lắm. Nhưng mình cố nói một câu chúc mừng thật lòng, rồi hỏi bạn làm thế nào mà được vậy. Bạn kể, mình nghe, mình học được hai ba điều hay. Từ hôm đó, mình với bạn thân hơn, chứ không xa đi. Mình nhận ra: mừng cho người khác không làm mình mất gì cả. Ngược lại, mình được thêm một người bạn, thêm vài bài học, và lòng mình rộng ra một chút. Ganh tị thì ngược lại: mình mất bạn, mất bài học, và mất cả sự yên ổn trong lòng. Tính ra, mừng cho người ta lời hơn nhiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư