🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Xả rác, chặt cây bừa bãi — gieo nhân với đất trời

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Ông Ba có mảnh vườn sau nhà, trồng mấy cây xoài. Hôm nọ, ông chặt một cây xoài già để lấy chỗ xây chuồng gà. Chặt xong, ông vứt cành lá xuống kênh sau nhà. Rác sinh hoạt, ông cũng quen tay vứt xuống kênh. Nước kênh đen dần. Cá chết. Mùi hôi bốc lên. Hàng xóm phàn nàn, ông nói: "Kênh chung, ai chẳng vứt. Mình tôi vứt thì có sao đâu." Vài tháng sau, mùa mưa, nước kênh dâng, tràn vào vườn nhà ông. Nước đen, hôi, làm chết mấy luống rau ông trồng. Ông tức lắm. Ông không nghĩ, nước đó, chính là nước ông đã làm bẩn.

Chuyện ông Ba, nghe thì nhỏ. Nhưng nó nói lên một điều lớn: nhân quả không chỉ vận hành giữa người với người. Nhân quả còn vận hành giữa người với đất trời, với cây cỏ, với muôn loài.

Trong nhà Phật, mọi loài đều ham sống sợ chết. Kinh Pháp Cú dạy: ai ai cũng sợ gươm đao, ai ai cũng sợ sự chết, vậy nên lấy lòng mình suy lòng người, chớ giết, chớ bảo giết. Câu này, nhiều người hiểu là chỉ nói về con người. Nhưng lời chú giải trong kinh nói rõ hơn: ham sống sợ chết là đặc tính cố hữu của muôn loài. Không một loài động vật nào mà không biết quý trọng mạng sống. Nói rộng ra, ngay cả đến loài thực vật như cây cỏ, chúng vẫn biết quý tiếc mạng sống của chúng. Khi ta bẻ cành hay ngắt đọt, chúng lại đâm ra chồi non và cành lá khác — đó là chúng đang vươn lên để sinh tồn. Đã có mạng sống, dù động vật hay thực vật, tất cả đều biết ham sống sợ chết như nhau.

Cho nên, chặt cây bừa bãi, xả rác xuống sông, phá hoại môi trường, không phải là chuyện "không có nhân quả". Nó là gieo nhân hại mạng sống của muôn loài. Quả của nó đến bằng nhiều đường.

Đường thứ nhất, nó quay lại ngay trong đời này. Xả rác xuống kênh, nước bẩn, mình uống nước bẩn, mình bệnh. Chặt hết cây, nắng nóng, mình chịu nóng. Phá rừng, mưa lũ, mình chịu lũ. Thiên nhiên không trả thù. Thiên nhiên chỉ trả lại đúng thứ mình đã cho nó. Mình cho nó rác, nó trả mình nước bẩn. Mình cho nó sự tàn phá, nó trả mình sự khắc nghiệt.

Đường thứ hai, nó gieo thói quen vô cảm. Người quen tay vứt rác bừa bãi, lâu dần, quen tay với mọi sự bừa bãi khác: bừa bãi trong lời nói, bừa bãi trong việc làm, bừa bãi với người khác. Một thói quen xấu, nuôi lớn thành nhiều thói quen xấu. Kinh dạy: chớ khinh việc ác nhỏ, cho rằng không tai họa. Giọt nước tuy cỏn con, lâu dần cũng đầy thùng. Một túi rác vứt xuống kênh, là một giọt nước. Nhiều người cùng vứt, kênh thành bãi rác.

Đường thứ ba, nó gieo quả cho con cháu. Mảnh đất mình làm bẩn hôm nay, con mình sống trên đó ngày mai. Dòng sông mình làm ô nhiễm hôm nay, cháu mình uống nước đó ngày sau. Nhân quả không chỉ tính cho một đời. Nó tính cho nhiều đời. Người xưa trồng cây, để con cháu hưởng bóng mát. Người nay chặt cây, để con cháu chịu nắng gắt. Gieo gì, gặt nấy — mà người gặt, có khi không phải mình.

Muốn chuyển hạt nhân này, không cần làm việc gì lớn. Chỉ cần đổi vài thói quen nhỏ: rác bỏ đúng chỗ. Cây trồng thêm một cây, thay cho cây đã chặt. Nước thải, xử lý trước khi xả. Những việc nhỏ đó, làm một mình thì chưa thấy gì. Nhưng nếu cả xóm cùng làm, kênh sạch lại. Kinh dạy: tinh tấn làm việc lành. Việc lành ở đây, không chỉ là bố thí, cúng dường. Việc lành còn là giữ gìn sự sống quanh mình: một cái cây, một dòng kênh, một con cá.

Ông Ba sau này kể, sau trận lụt đó, ông bắt đầu dọn kênh. Ông vớt rác, trồng lại hai cây xoài. Ông nói với hàng xóm: "Tôi chặt cây, tôi vứt rác, rồi nước nó trả lại tôi. Giờ tôi trồng lại, dọn lại, coi như trả nợ." Vài tháng sau, nước kênh trong hơn. Cá về lại. Ông nói: "Hóa ra đất trời cũng biết nhớ. Mình tốt với nó, nó tốt lại với mình."

Xả rác, chặt cây bừa bãi, là gieo nhân hại muôn loài, gặt quả môi trường trả lại ngay trong đời này và để lại cho con cháu. Trồng một cây, giữ một dòng nước sạch, là gieo nhân lành với đất trời. Nhân quả với thiên nhiên, cũng như nhân quả với con người: gieo gì, gặt nấy. Chỉ khác là, thiên nhiên không bao giờ quên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú song ngữ chú giải - tập 2 (Thích Phước Thái) — tr. 5-6 (kệ 129-130: Ai ai cũng sợ gươm đao; chú giải: ngay cả loài thực vật như cây cỏ vẫn biết quý tiếc mạng sống)
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 29 (kệ: Chớ khinh việc ác nhỏ)
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — tr. 42 (kệ: Tinh tấn làm việc lành)
Bài liên quanChia sẻ tin chưa kiểm chứng — gieo nhân bằng một lần bấm nútNói cho sướng miệng hôm nay, trả giá bằng lòng người ngày maiHẹn mai mới làm lành, mai nào cũng bận