🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Buôn bán thật thà, của phi nghĩa không bền

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Đầu chợ có hai sạp bán rau. Sạp của bà Sáu lúc nào cũng đông. Sạp của chị Hoa thì lúc đông lúc vắng. Hai sạp bán cùng một loại rau, giá cũng ngang nhau. Hỏi ra mới biết: bà Sáu cân đủ, rau héo thì bà nói rau héo, rau non thì bà nói rau non. Chị Hoa thì hay cân non một chút, rau cũ thì trộn vào rau mới. Tính ra mỗi ngày chị Hoa lời hơn bà Sáu vài chục ngàn. Nhưng khách quen dần dần bỏ chị Hoa sang bà Sáu hết. Vài chục ngàn lời thêm mỗi ngày, đổi lấy cả một sạp hàng mất khách. Tính kỹ ra, ai lời hơn ai?

Làm ăn cũng là gieo nhân. Mỗi lần cân non, mỗi lần trộn hàng xấu, mỗi lần nói dối về món hàng, là một lần gieo nhân xấu. Lúc đó mình thấy mình khôn, mình lời. Nhưng nhân đã gieo thì quả sẽ tới, chỉ là sớm hay muộn. Khách hàng không phải không biết. Họ biết chậm thôi. Một lần họ phát hiện, họ không quay lại nữa. Rồi họ kể cho người khác nghe. Cái mất không phải là vài chục ngàn, mà là uy tín. Mà uy tín mất rồi, lấy lại khó gấp trăm lần lúc gây dựng.

Sách Cổ Học Tinh Hoa có một câu rất thấm, nói về chuyện để của lại cho con: để lại cho chúng cái tiếng thanh bạch, thơm tho muôn thuở, chẳng hơn là cái của phi nghĩa, chỉ tổ làm cho chúng kiêu sa, dâm dật, rồi đi đến bại vong hay sao? Nói bằng lời thường: tiền kiếm bằng cách không ngay thẳng, để lại cho con cái chỉ hại chúng, chứ không giúp chúng. Của phi nghĩa làm người ta quen sống xa hoa, quen hưởng thụ, rồi sa ngã. Còn tiếng thanh bạch thì con cháu đi đâu cũng ngẩng mặt được.

Trong sách Hương Vị Của Đất cũng có một người như vậy. Chàng không bao giờ nhận những tiền của phi nghĩa, chỉ muốn phát triển cơ nghiệp trên khả năng và sức làm việc của mình mà thôi. Chàng làm ăn chậm, nhưng làm bằng sức mình. Cơ nghiệp chàng gây dựng có thể nhỏ, nhưng nó sạch, nó bền. Người làm ăn chân thật có thể giàu chậm hơn người gian dối, nhưng cái giàu của họ không phải nơm nớp lo sợ. Đêm ngủ ngon. Con cái không phải xấu hổ về cha mẹ.

Có người nói: làm ăn mà thật thà thì lỗ. Người ta gian, mình thật thì mình thua. Nghe thì có lý, nhưng chỉ đúng trong ngắn hạn. Trong dài hạn, người gian dối phải trả giá bằng đủ thứ: khách bỏ đi, đối tác mất lòng tin, con cái học theo thói xấu, lương tâm không yên. Còn người thật thà trả giá bằng một thứ duy nhất: giàu chậm hơn một chút. Đổi lại, họ có khách trung thành, có đối tác tin cậy, có giấc ngủ ngon. Tính cho hết một đời, ai mới là người lời?

Gần nhà tôi có một bà bán xôi, bán hơn hai mươi năm rồi. Gánh xôi của bà chẳng có bảng hiệu, chẳng quảng cáo. Khách đến vì bà cân đủ, xôi ngon, giá không đổi dù gạo lên giá. Có hôm bà hết xôi sớm, khách đến sau bà xin lỗi rồi hẹn mai. Người ta không giận, mà mai lại đến. Hỏi bà bí quyết gì, bà cười: "Bán thật thì khách ở lại. Bán gian thì khách đi. Có vậy thôi." Hai mươi năm, gánh xôi của bà nuôi ba đứa con ăn học. Không giàu to, nhưng không nợ ai, không sợ ai. Đó là cái phước của người làm ăn thật thà: chậm mà chắc, ít mà bền.

Làm ăn chân thật không phải là chuyện đạo đức cao xa. Nó là chuyện thực tế nhất. Khách hàng quay lại là quả của cân đủ. Đối tác gắn bó là quả của giữ lời hứa. Con cái nên người là quả của cha mẹ làm ăn ngay thẳng. Nhân quả trong làm ăn không đợi tới kiếp sau. Nó trả ngay trong đời này, bằng uy tín, bằng khách hàng, bằng sự bình yên trong lòng. Cho nên, muốn làm ăn bền, đừng hỏi làm sao lời nhanh. Hãy hỏi làm sao để khách tin mình. Khách tin mình rồi, lời sẽ tự đến, và đến lâu dài.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cổ Học Tinh Hoa (Ôn Như) — tiếng thanh bạch hơn của phi nghĩa (trang 57)
• Hương Vị Của Đất – Văn Lang Dị Sử (Thích Nhất Hạnh) — không nhận tiền của phi nghĩa, phát triển cơ nghiệp bằng sức làm việc của mình (trang 72)
• Thời Cua Thánh Thần (Hoàng Minh Tường) — "Buôn gian bán lận, móc ngoặc, tham nhũng là không xong với tôi!" (trang 309)
Bài liên quanViệc ác chưa trổ quả, đừng tưởng là không có quảGiọt nước nhỏ lâu ngày cũng đầy bìnhTrăng thoát mây che: người từng lầm lỗi vẫn sáng lại được