🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Cho mà khinh người: của đến tay, phước có đến lòng không

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Bà cụ ăn xin ngồi ở góc chợ. Một chị đi ngang, rút tờ tiền ra, dúi vào tay bà, miệng nói: cầm lấy đi, đừng có ngồi đây xin hoài, làm xấu cả cái chợ. Bà cụ cầm tiền, cúi đầu cảm ơn. Nhưng mặt bà buồn hẳn. Tiền thì bà có, mà lòng thì bà đau.

Chuyện này, chắc mình gặp hoài. Có người phát cơm từ thiện mà mặt nặng như chì. Có người cho quà mà kèm theo một câu mắng. Có người giúp tiền rồi kể công khắp nơi, gặp ai cũng nhắc: tôi cho nó đó, không có tôi thì nó chết đói rồi. Của thì đến tay người nhận. Nhưng cái cách cho thì làm người ta thấy mình nhỏ bé, thấy mình thấp kém. Người nhận vừa biết ơn, vừa tủi thân. Họ nhận mà không vui.

Vậy thì phước ở đâu? Có người nghĩ, cho là có phước. Cho càng nhiều, phước càng lớn. Nhưng mà, nếu cho mà kèm theo sự khinh thường, thì phước có còn nguyên không? Đây là câu hỏi mà người xưa đã suy nghĩ rất kỹ.

Trong sách Phật Học Tinh Hoa, có một đoạn dạy về bố thí mà tôi rất nhớ. Bố thí đúng nghĩa là bố thí mà không dính mắc vào hình tướng. Tức là, khi cho, mình không thấy có mình là người bố thí, cũng không thấy có người được mình bố thí. Nghe thì cao siêu, nhưng nói bằng lời thường thì thế này: cho thì cứ cho, đừng đứng cao hơn người ta mà cho. Đừng cho rồi tự thấy mình lớn, thấy người ta nhỏ. Đừng cho rồi bắt người ta phải biết ơn, phải nghe lời mình, phải sống theo ý mình.

Vì sao lại như vậy? Vì cái làm cho việc cho trở nên quý, không phải là món đồ. Món đồ chỉ là cái vỏ. Cái làm cho việc cho trở nên quý là cái tâm. Tâm thương, tâm tôn trọng, tâm muốn người kia bớt khổ. Nếu trong lúc cho, tâm mình đầy sự khinh thường, thì món quà đã bị nhiễm cái tâm đó rồi. Người nhận cầm món quà, mà thấy như mình vừa bị ai tát một cái. Họ nhớ cái tát đó lâu hơn là nhớ món quà.

Còn người cho thì sao? Người cho cũng không yên đâu. Cho mà khinh người, tức là trong lòng mình đang nuôi một cái ngã rất to: tôi là người cho, tôi hơn người ta. Cái ngã đó càng to, lòng mình càng hẹp lại. Mình cho một lần, mình kể mười lần. Mình giúp một người, mình đòi người ta trả ơn cả đời. Rồi mình đi đâu cũng thấy người ta nợ mình. Sống như vậy, mệt lắm. Cho mà không vui, giúp mà không nhẹ, thì cho để làm gì?

Có người lại hỏi: vậy chẳng lẽ cho mà không được nói gì sao? Không phải vậy. Nói thì cứ nói, nhưng nói bằng lời thương. Cảm ơn thì cứ nhận, nhưng nhận cho nhẹ nhàng. Có người cho xong, còn quay lại hỏi: bà ăn cơm chưa, bà cần thuốc không? Một câu hỏi như vậy, quý hơn tờ tiền nhiều. Vì nó cho người ta thấy: mình không phải là kẻ ăn xin trong mắt người này. Mình là một con người, đang được một con người khác quan tâm.

Cho đúng cách thì tập thế nào? Trước khi cho, mình dừng lại một chút. Hỏi lòng mình: mình cho vì thương người ta, hay vì muốn người ta khen mình? Nếu vì thương, thì cho xong là xong. Không nhắc lại. Không kể công. Không bắt người ta phải tỏ ra biết ơn theo ý mình. Người ta cảm ơn thì nhận, người ta quên thì thôi. Mình cho, mình đã được cái vui của việc cho rồi. Cần gì thêm nữa?

Còn nếu mình thấy trong lòng mình đang có sự khinh thường, thì mình khoan hãy cho. Mình ngồi lại, nhìn cái tâm đó. Nó từ đâu ra? Từ việc mình nghĩ mình hơn người ta. Mà mình hơn ở chỗ nào? Hôm nay mình có tiền, ngày mai mình có thể trắng tay. Hôm nay mình khỏe, ngày mai mình có thể nằm một chỗ. Cái hơn đó, mong manh lắm. Nhìn ra được điều đó, tự nhiên mình cho bằng hai tay, bằng cả lòng tôn trọng.

Cho thì dễ. Cho mà người nhận không tủi thân, cho mà người cho không vướng bận, mới là cho trọn vẹn. Món quà nhỏ mà đi kèm một ánh mắt tôn trọng, nó ấm hơn nhiều so với món quà lớn mà đi kèm một lời khinh miệt. Của cho thì đến tay, nhưng cái ở lại trong lòng người ta mới là phước thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr.202, 208 (bố thí không trụ tướng: chẳng thấy có mình là người bố thí, cũng chẳng thấy có người được bố thí)
Bài liên quanNghe một câu đồn, ghét một con người: nhân quả của cái tai vội tinBỏ rơi thú nuôi: quay lưng với một sinh mạng cũng gieo nhânĐời cha ăn mặn, đời con khát nước — nghiệp có truyền sang con cháu không