🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Kiếm tiền bằng gian dối: cái giá trả dần mỗi ngày

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Chợ sáng mới mở cửa, bà con đã quen mặt ông Sáu ở sạp trái cây đầu chợ. Trái cây của ông lúc nào cũng bóng bẩy, giá lại rẻ hơn sạp bên cạnh một chút. Người mua đông. Tiền vào đều. Ai cũng nghĩ ông Sáu mát tay buôn bán.

Nhưng có một chuyện chỉ người trong nghề mới biết. Cân của ông Sáu bị chỉnh nhẹ. Mỗi ký trái cây bán ra, thực ra chỉ có chín lạng. Chênh lệch một lạng, mỗi ngày bán vài tạ, tháng này qua tháng khác, số tiền dôi ra không nhỏ. Ông Sáu tự nhủ: ai buôn mà chẳng vậy, có một lạng thôi, khách cũng chẳng để ý.

Lúc đầu mọi chuyện êm xuôi. Nhà ông Sáu sửa sang khang trang. Con cái ăn học đầy đủ. Ông thấy mình khôn ngoan. Kiếm tiền nhanh, ai dại gì mà làm ăn chậm chạp, thật thà từng đồng.

Rồi quả bắt đầu trổ, mà trổ từ từ, không ồn ào. Một bà khách quen mua xoài về cân lại ở nhà, thấy thiếu. Bà không làm ầm lên, chỉ từ đó không ghé sạp ông nữa. Rồi bà mách người quen. Người này mách người kia. Sạp vẫn đông, nhưng toàn khách lạ, khách quen thưa dần. Khách lạ mua một lần rồi thôi. Ông Sáu phải giảm giá sâu hơn để giữ khách. Lời mỗi ký mỏng dần. Ông lại chỉnh cân nặng tay hơn để bù. Vòng xoáy cứ thế quay.

Điều tệ hơn không nằm ở tiền. Đêm nào ông Sáu cũng ngủ chập chờn. Có tiếng xe cân hàng ngoài đường, ông giật mình. Có người hỏi chuyện cân kéo, ông chột dạ. Tiền kiếm được nhiều, nhưng lòng không yên. Cái giá phải trả không phải là một lần, mà là mỗi ngày, từng chút một.

Con trai ông Sáu lớn lên nhìn cha làm ăn như vậy. Nó học rất nhanh. Đi làm cho công ty, nó kê khống hóa đơn, ăn chặn tiền vật tư. Bị phát hiện, nó mất việc. Về nhà, nó trách cha: hồi đó cha dạy con thế nào, giờ con làm thế ấy. Ông Sáu cứng họng. Cái nhân ông gieo trong sạp trái cây, giờ trổ quả trong đời con mình. Quả không chỉ rơi lên đầu người gieo, mà rơi cả lên những người thương yêu nhất.

Người xưa có một câu rất thấm. Người có trí thì sợ ngay từ lúc gieo nhân. Còn người mê muội thì chỉ sợ khi quả xấu đã tới. Ông Sáu là người sợ quả. Lúc gieo thì coi thường, lúc quả tới thì hoảng hốt. Nhưng lúc đó đã muộn. Cân đã chỉnh, tiền đã lấy, khách đã mất, con đã học theo.

Cũng có một câu khác trong truyện cổ. Ở hiền thì gặp lành, ở bạc thì gặp ác. Gieo nhân nào thì gặt quả ấy. Trời đất và quỷ thần luôn soi xét hành vi, lời nói, việc làm của mình. Nghe thì có vẻ xa xôi. Nhưng nhìn đời ông Sáu thì thấy rất gần. Không cần ai phán xét. Chính việc làm mỗi ngày đã tự phán xét mình rồi.

Tiền bạc không xấu. Kiếm tiền cũng không xấu. Xấu là cách kiếm. Đồng tiền kiếm bằng gian dối giống như cái nhà xây trên cát. Nhìn bề ngoài thì cao ráo, nhưng móng không chắc. Chỉ cần một cơn sóng nhỏ là nghiêng. Người làm ăn ngay thẳng thì chậm hơn, nhưng ngủ ngon. Khách quay lại. Con cái nhìn vào cũng học được một điều: tiền sạch thì xài mới yên.

Vậy nếu đã lỡ gieo nhân xấu thì sao. Sửa được không. Sửa được, nhưng phải sửa từ gốc. Ông Sáu sau này đã làm một việc. Ông đem cân đi chỉnh lại cho đúng. Ông dán bảng giá rõ ràng. Ông chấp nhận bán chậm lại. Có khách cũ quay lại, có khách vẫn không. Ông không trách. Ông biết mình đang trả lại từng chút một. Trả bằng việc làm tử tế mỗi ngày, chứ không phải bằng lời xin lỗi suông.

Tiền bạc đến rồi đi. Nhưng cái cách mình kiếm tiền thì ở lại trong đời mình rất lâu. Nó ở lại trong giấc ngủ. Nó ở lại trong ánh mắt con cái nhìn mình. Nó ở lại trong tiếng tăm của gia đình. Gieo nhân tốt thì quả tốt đến chậm cũng vẫn đến. Gieo nhân xấu thì quả xấu đến muộn cũng vẫn đến. Hiểu được điều đó, người ta sẽ cẩn thận hơn ngay từ lúc cầm cân lên, ngay từ lúc ký tên vào một hợp đồng, ngay từ lúc nghĩ cách kiếm thêm một đồng.

Hôm nay, nếu bạn đang làm ăn, đang buôn bán, đang kiếm tiền nuôi gia đình, hãy tự hỏi mình một câu. Đồng tiền này mình kiếm có sạch không. Có phải trả giá bằng giấc ngủ, bằng lòng tin của người khác, bằng tương lai của con mình không. Nếu câu trả lời là không, thì mừng cho bạn. Nếu câu trả lời làm bạn chột dạ, thì chưa muộn. Chỉnh lại cái cân của mình ngay hôm nay. Vì nhân gieo hôm nay, quả sẽ trổ ngày mai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khổng Minh Thần Toán — trang 24: "Phật sợ nhân, cho nên Phật không dám gieo nhân xấu, chúng sanh sợ quả"
• Truyền Thuyết Việt Nam (Nhiều Tác Giả) — trang 190: "Ở hiền gặp lành, ở bạc gặp ác, hãy cứ gieo nhân nào thì gặt quả ấy, bởi vì trời đất và quỷ thần luôn luôn chứng giám và soi xét hành vi, lời nói, việc làm của mình"
Bài liên quanLời nói nặng trong nhà: khẩu nghiệp vợ chồng gieo mỗi ngàyDạy con bằng roi vọt: nỗi sợ lớn lên cùng conLàm việc ẩu hôm nay: nhân quả của thái độ trong công việc