🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Mười sáu phép quán trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, nói dễ hiểu

Niệm Phật – Tịnh độ · 6 phút đọc

Có một câu chuyện mở đầu Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật mà nghe xong, ai cũng thấy gần gũi với đời mình. Ở thành Vương Xá, có Thái tử A Xà Thế nghe lời kẻ ác, bắt vua cha Tần Bà Sa La nhốt trong nhà tối bảy lớp cửa. Quốc Thái phu nhân tên là Vi Đề Hi thương chồng, lấy tô mật nhồi mì trét lên thân, giấu nước nho trong chuỗi ngọc, lén vào ngục thăm vua. Bà làm như vậy suốt hai mươi mốt ngày. Đến khi bị phát hiện, bà đau khổ cùng cực, quay về hướng núi Kỳ Xà Quật mà cầu xin đức Phật: xin Ngài chỉ cho một cõi nước không có khổ đau, để bà hướng tâm về đó.

Đức Phật không bảo bà quên nỗi khổ đi. Ngài dạy bà mười sáu pháp quán, tức là mười sáu cách nhìn, cách tưởng, để tâm bà dần dần thấy được cõi Tịnh độ. Mười sáu pháp quán nghe thì nhiều, nhưng thực ra nó là một con đường đi từng bước, giống như người ta leo cầu thang: bước một vững rồi mới bước tiếp.

Mấy bước đầu rất cụ thể, ai cũng tưởng tượng được. Đầu tiên là quán mặt trời lặn: ngồi quay về hướng Tây, nhìn mặt trời đang lặn, giữ hình ảnh đó trong tâm. Kế đó là quán tưởng nước: thấy nước trong vắt, rồi thấy nước đóng thành băng, băng chói sáng như ngọc lưu ly. Đó gọi là pháp quán thứ hai. Rồi đến địa quán: thấy đất của cõi Cực Lạc trong như lưu ly, sáng và sạch. Rồi quán Bửu Thọ: thấy cây báu mọc lên, cành lá bằng châu báu, tỏa sáng. Đó là pháp quán thứ tư. Cứ như vậy, từng bước một, tâm người quán từ chỗ chỉ thấy ngục tối, thấy khổ đau, dần dần thấy được một thế giới khác: sáng, sạch, an lành.

Càng về sau, các phép quán càng đi sâu vào cõi Phật. Có phép quán tổng quát, gọi là pháp quán thứ sáu, gom tất cả những gì đã thấy lại thành một bức tranh trọn vẹn. Có phép quán hoa tòa: tưởng tòa sen mà đức Phật ngồi. Có phép quán Phật Vô Lượng Thọ: tưởng thân Phật cao lớn, sáng rỡ. Có phép quán Quán Thế Âm Bồ tát ngồi tòa sen. Mỗi phép quán là một nấc thang. Không cần nhảy cóc. Không cần giỏi ngay. Chỉ cần đi từng bước, tâm sẽ tự lắng xuống.

Nghe đến đây, nhiều người sẽ hỏi: tôi là người thường, bận rộn, làm sao quán được những hình ảnh đó? Câu trả lời là: không cần quán được hết mười sáu phép. Cũng không cần quán cho thật rõ như nhìn bằng mắt. Điều quan trọng của phép quán không phải là hình ảnh có rõ hay không, mà là tâm mình có đang hướng về một chỗ an lành hay không. Giống như người ta nhớ quê: không cần nhớ rõ từng con đường, từng gốc cây. Chỉ cần nhớ về quê với lòng ấm áp, thì lòng đã yên rồi. Quán tưởng cũng vậy. Giữ được một hình ảnh an lành trong tâm, dù mờ, cũng đã là đang quán.

Một điểm nữa rất hay trong kinh: đức Phật dạy bà Vi Đề Hi phép quán không phải để bà trốn khỏi đời. Bà vẫn ở trong thành Vương Xá, vẫn đối mặt với đứa con đã giam cha, vẫn sống giữa khổ đau. Nhưng trong lòng bà đã có một cõi khác để hướng về. Đó chính là ý nghĩa của Tịnh độ đối với người đời: không phải là nơi mình chạy trốn đến, mà là chỗ bám trong tâm để mình sống tiếp giữa đời đầy khổ đau này.

Vậy người hôm nay muốn tập theo mười sáu phép quán thì bắt đầu từ đâu? Hãy bắt đầu từ phép quán đơn giản nhất: mỗi tối, trước khi ngủ, ngồi yên vài phút, tưởng tượng mặt trời đang lặn ở phía Tây, ánh sáng vàng ấm phủ xuống. Giữ hình ảnh đó trong tâm, thở đều, niệm thầm "Nam mô A Di Đà Phật". Không cần thấy rõ. Chỉ cần tâm mình đang ở đó, trong ánh hoàng hôn, chứ không phải đang ở trong lo lắng, giận hờn, tiếc nuối. Làm được vài phút như vậy mỗi tối, tâm sẽ dần quen với việc có một chỗ an để trở về.

Mười sáu pháp quán trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, nói cho cùng, không phải là mười sáu bài học khó. Nó là mười sáu bước chân dẫn một người mẹ đau khổ từ trong ngục tối ra đến ánh sáng. Và cũng là mười sáu bước chân mà bất cứ ai trong chúng ta, khi lòng đang tối, cũng có thể bước theo, từng bước một, về phía an lành.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật (HT Thích Trí Tịnh dịch; vbkin086.htm) — bà Vi Đề Hi cùng năm trăm thị nữ nghe đức Phật nói về mười sáu pháp quán; pháp quán thứ hai quán nước, địa quán thấy đất Cực Lạc, pháp quán thứ tư Bửu Thọ, pháp quán thứ sáu tổng quán, quán hoa tòa, quán Phật Vô Lượng Thọ, quán Quán Thế Âm Bồ tát.
Bài liên quanNhất tâm bất loạn là gì, nói cho người mới hiểuMười niệm cũng được vãng sinh — lời nguyện thứ mười támQuán mặt trời lặn — bài tập đầu tiên cho tâm hay loạn