Chị lướt điện thoại, thấy bạn cùng lớp ngày xưa giờ đã có nhà, có xe, con học trường quốc tế. Quay lại nhìn mình, vẫn ở nhà thuê, lương tháng nào xài hết tháng đó, con học trường làng. Lòng chị chùng xuống. Rồi chị lại so tiếp. So với đồng nghiệp trẻ hơn mà lương cao hơn. So với em họ lấy chồng giàu. So cả ngày, càng so càng thấy mình thua thiệt. Tối về, cơm ăn không ngon, ngủ cũng không yên, chỉ vì trong đầu cứ chạy một câu: sao người ta hơn mình nhiều thế.
Cái khổ của việc so sánh là nó không có điểm dừng. So với người hơn mình thì mình thua. So với người kém mình thì mình lại sợ một ngày họ vượt lên. So mãi, lòng không bao giờ yên. Người ta hơn mình về tiền, mình lại hơn người ta về sức khỏe. Người ta hơn mình về nhà cửa, mình lại hơn người ta về con cái ngoan. Nhưng khi đang so, mình chỉ nhìn cái mình thiếu, không nhìn cái mình có. Mắt chỉ nhìn lên, không nhìn xuống, cũng không nhìn quanh mình.
Phật dạy trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ về ba tâm đưa người về cõi lành. Tâm thứ hai là thâm tâm, tức là lòng tin sâu. Tin sâu vào nhân quả, tin sâu rằng mỗi người có một con đường riêng, một phước báu riêng, không ai giống ai. Người ta giàu là quả của nhân người ta đã gieo. Mình chưa giàu là vì nhân của mình chưa đủ, hoặc quả chưa tới lúc trổ. So sánh mình với người khác, nói cho cùng, là không tin nhân quả của chính mình.
Kinh còn dạy rằng người muốn về cõi lành phải có chí thành tâm, tức là lòng thành thật. Thành thật với chính mình: mình đang ghen tị, mình đang buồn vì thua thiệt. Nhận ra như vậy không phải để tự trách, mà để thấy rõ bệnh của mình. Bệnh so sánh chữa bằng cách nhìn lại chính mình. Hôm nay mình có khỏe không, con mình có ngoan không, nhà mình có ấm không. Đếm những cái mình có, rồi sẽ thấy mình không nghèo như mình tưởng.
Niệm Phật chữa bệnh so sánh như thế nào. Khi lòng cứ so sánh, tức là tâm đang chạy theo người khác. Câu niệm Phật kéo tâm về lại với mình. Niệm một câu, tâm dừng lại một nhịp. Niệm mười câu, tâm lặng xuống mười nhịp. Tâm lặng rồi thì mới thấy rõ. Thấy rõ rằng người ta có nhà lầu không làm nhà mình mất đi. Người ta lương cao không làm lương mình thấp đi. Cái mình có vẫn còn nguyên đó, chỉ là lúc so sánh mình quên mất thôi.
Có một cách niệm rất hợp với người hay so sánh. Mỗi lần thấy lòng mình nổi lên ý so sánh, mình niệm thầm một câu Nam Mô A Di Đà Phật, rồi tự hỏi: mình đang có gì tốt. Hỏi rồi tự trả lời. Sáng nay con mình chào mình trước khi đi học. Trưa nay mình ăn cơm với chồng. Tối nay mình có chỗ ngủ ấm. Những điều nhỏ ấy, khi được gọi tên, sẽ hiện ra rõ ràng. Lòng biết ơn bắt đầu từ việc gọi tên những điều mình đang có.
Người hay so sánh cũng hay quên mất một điều. Cõi Cực Lạc trong Kinh A Di Đà được mô tả là nơi có bảy hàng cây báu, bảy lớp lan can, ao bảy báu, hoa sen lớn như bánh xe. Nhưng kinh cũng dạy, muốn về đó không phải nhờ so với ai, mà nhờ thiện căn, phước đức, nhân duyên của chính mình. Mỗi người trồng sen của mình. Sen của người ta nở sớm, sen của mình nở muộn, nhưng ao thì rộng, chỗ nào cũng có sen. Không ai phải tranh chỗ với ai. Hiểu như vậy, lòng sẽ nhẹ đi rất nhiều.
Tập như thế nào cho quen. Thứ nhất, bớt lướt mạng xã hội khi lòng đang yếu. Lướt lúc vui thì không sao, lướt lúc đang buồn thì chỉ thấy toàn điều làm mình thêm buồn. Thay mười phút lướt mạng bằng mười câu niệm Phật. Mười câu niệm không cho mình thêm tiền, nhưng cho mình lại sự bình yên. Bình yên rồi thì mới làm việc tốt, làm việc tốt rồi thì tiền bạc cũng sẽ khá dần lên.
Thứ hai, mỗi tối trước khi ngủ, niệm Phật rồi đếm ba điều tốt trong ngày. Không cần điều gì lớn lao. Hôm nay không bệnh, hôm nay con không ốm, hôm nay có cơm ăn. Ba điều nhỏ thôi. Đếm đều mỗi tối, một tháng sau sẽ thấy lòng mình đổi khác. Người biết ơn thì không còn thời gian để so sánh. Lòng đã đầy thì không còn chỗ cho ghen tị.
Thứ ba, khi thấy người khác hơn mình, tập mừng cho người ta. Mừng thật lòng thì khó, nhưng tập dần sẽ quen. Niệm một câu Phật hiệu, rồi nghĩ: người ta tốt thì mình mừng, mình tốt thì người ta mừng. Đời không phải là cuộc đua mà chỉ có một người thắng. Ai cũng có thể thắng theo cách của mình, nếu chịu đi con đường của mình mà không nhìn ngang nhìn dọc.
So sánh là thói quen, mà thói quen thì sửa được. Mỗi lần lòng muốn so, mình niệm một câu. Câu niệm không làm mình giàu lên ngay, nhưng làm mình yên lại ngay. Yên rồi thì mới thấy đường đi của mình. Đi đường của mình, trồng sen của mình, tới ngày sen nở, mình sẽ thấy cõi lành không ở đâu xa, mà ở ngay trong lòng không còn so sánh nữa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư