Năm giờ chiều, đường kẹt cứng. Xe nhích từng chút một, còi xe vang lên từ bốn phía. Người phía trước thắng gấp, mình thắng theo, trong lòng chửi thầm một câu. Tay nắm vô lăng chặt hơn. Chỉ mười phút kẹt xe thôi mà cả người đã nóng ran. Về tới nhà, cơn bực vẫn còn nguyên, ăn cơm cũng không ngon.
Ai lái xe ở thành phố đều biết cảm giác đó. Đường đông, người chen lấn, đèn đỏ dài, mưa bất chợt. Mình không kiểm soát được đường, mà mình lại muốn kiểm soát. Cái muốn đó chính là nguồn gốc của bực bội. Càng muốn nhanh, càng chậm. Càng muốn người khác nhường, người ta càng chen.
Người tu Tịnh độ có một cách rất hay để giữ tâm lúc này: niệm Phật. Không phải niệm to, không phải niệm lúc đang cần tập trung cao độ để xử lý tình huống nguy hiểm. Mà niệm thầm trong lòng, trong những lúc xe đang dừng, đang đi chậm, đang chờ đèn. Một câu Nam Mô A Di Đà Phật niệm thầm, tâm mình có chỗ bám, không còn chạy theo còi xe và dòng xe nữa.
Sách xưa có dạy một nguyên tắc rất giản dị: bất kỳ là đi, đứng, nằm, ngồi, lúc nào cũng có thể tu luyện. Nghĩa là tu không phải chỉ ở trong chùa, chỉ lúc ngồi xếp bằng. Tu ở ngay trong lúc mình đang làm việc thường ngày, kể cả lúc đang lái xe. Tay lái vẫn là tay lái, mắt vẫn nhìn đường, nhưng trong lòng có một câu niệm Phật chạy đều. Cái tâm có chỗ tựa thì nó bớt chạy lung tung.
Vậy niệm lúc lái xe thì niệm sao cho đúng? Trước hết, an toàn là trên hết. Niệm Phật không bao giờ được làm mình mất tập trung vào đường. Mình niệm thầm, không niệm ra tiếng lớn, không lần chuỗi khi đang lái, không nhắm mắt, không chìm đắm. Câu niệm chỉ như một hơi thở đều đặn trong lòng. Lúc đường đông, xe đi chậm, mình niệm chậm. Lúc cần xử lý, mình dừng niệm, tập trung lái. Niệm Phật là để giữ tâm yên, không phải để thử thách tay lái của mình.
Có một thời điểm rất tốt để niệm, đó là lúc dừng đèn đỏ. Thay vì bấm còi, thay vì nhìn đồng hồ đếm ngược rồi sốt ruột, mình niệm thầm vài câu. Đèn đỏ sáu mươi giây, niệm được chừng mười câu. Mười câu đó không làm đèn xanh nhanh hơn, nhưng làm lòng mình mát hơn. Hết đèn đỏ, mình đi tiếp với một cái tâm khác hẳn. Người đi đường cắt ngang trước mặt, mình cũng bớt muốn chửi. Vì tâm đang yên thì khó nổi giận.
Còn khi bị người khác chen lấn, vượt ẩu, bóp còi sau lưng? Đó là lúc câu niệm Phật phát huy tác dụng nhất. Thay vì chửi thầm, mình niệm một câu. Câu niệm đó như một cái phanh cho cơn giận. Giận thì ai cũng có, nhưng giữa giận và hành động có một khoảng trống. Câu niệm Phật lấp đầy khoảng trống đó. Mình vẫn thấy bực, nhưng mình không bấm còi trả đũa, không rồ ga đuổi theo, không làm một việc mà năm phút sau mình hối hận.
Nhiều người lái xe đường dài kể rằng họ niệm Phật suốt quãng đường, không phải để cầu xin điều gì, mà để giữ mình tỉnh táo. Lái xe đường dài dễ buồn ngủ, dễ lơ đãng. Câu niệm đều đặn giữ cho tâm không trôi đi. Mệt thì dừng lại nghỉ, đó là nguyên tắc không thay đổi. Nhưng trong lúc lái, có một câu niệm trong lòng, tay lái tự nhiên vững hơn, vì tâm không còn lang thang.
Cũng có người hỏi: niệm Phật lúc lái xe có bất kính không? Vì lái xe là việc đời, không phải việc tu. Nhưng chính sách xưa đã nói rõ: đi, đứng, nằm, ngồi đều có thể tu. Phật không ở trong chùa mới nghe thấy mình. Phật ở trong tâm mình, lúc nào mình nhớ tới thì lúc đó mình đang tu. Người vừa lái xe vừa giữ được tâm lành, không giận, không chen lấn, không làm khổ người khác trên đường, đó là tu thật, không phải tu hình thức.
Chiều nay, nếu lại kẹt xe, thử một lần khác đi. Đừng bấm còi. Đừng nhìn đồng hồ. Niệm thầm một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Rồi một câu nữa. Cứ vậy cho tới khi đèn xanh. Biết đâu tới nhà, mình vẫn còn đủ bình tĩnh để ăn một bữa cơm ngon, nói một câu nhẹ với người thân. Một chuyến xe yên, một buổi tối yên, bắt đầu từ một câu niệm thầm sau tay lái.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư