Sáng sớm, khoảng năm giờ, ông Sáu dậy mở cửa sổ. Ngoài vườn, chim hót líu lo. Có con hót trên cây xoài, có con hót trên mái nhà. Ông Sáu pha ấm trà, ngồi nghe. Nghe một lúc, ông chợt nhớ ra: mình quên niệm Phật sáng nay. Tiếng chim hót nhắc ông. Ông mỉm cười, niệm thầm một câu: Nam mô A Di Đà Phật.
Trong kinh A Di Đà, cõi Cực Lạc có những loài chim lạ: bạch hạc, khổng tước, anh võ, xá lợi, ca lăng tần già. Những con chim đó hót lên thành tiếng pháp. Người ở cõi đó nghe tiếng chim mà nhớ Phật, nhớ Pháp, nhớ Tăng. Tiếng chim không chỉ để nghe cho vui. Tiếng chim là bài giảng.
Ở cõi mình, chim không hót ra tiếng pháp. Chim chỉ hót theo bản năng. Nhưng người biết nghe thì tiếng chim nào cũng thành lời nhắc. Nhắc mình thức dậy. Nhắc mình còn một ngày mới. Nhắc mình niệm Phật. Cái khác nhau không nằm ở con chim. Cái khác nhau nằm ở cái tai và cái lòng của người nghe.
Có người nghe chim hót mà bực mình. Năm giờ sáng, đang ngủ ngon mà chim hót ầm ĩ. Họ trở mình, lấy gối bịt tai. Cũng một tiếng chim đó, người thì nghe thành lời nhắc, người thì nghe thành tiếng ồn. Tiếng chim không đổi. Lòng người đổi.
Ông Sáu trước đây cũng vậy. Hồi còn trẻ, ông ngủ nướng, chim hót ông cũng không nghe. Giờ già rồi, ông dậy sớm. Dậy sớm mới nghe được chim hót. Nghe được chim hót mới thấy buổi sáng có cái gì đó rất lành. Trời chưa nóng, gió còn mát, lòng còn yên. Đó là giờ niệm Phật tốt nhất trong ngày, mà nhiều người bỏ qua vì còn đang ngủ.
Kinh Pháp Cú dạy: nhờ trí tuệ quán chiếu, thấy các hành vô thường, thế là chán đau thương, đây chính đường thanh tịnh. Tiếng chim hót buổi sáng cũng vô thường. Nó hót một lúc rồi bay đi. Nó không ở lại cả ngày. Hôm nay nghe được, ngày mai chưa chắc đã nghe. Người biết vô thường thì nghe chim hót mà trân trọng. Không phải trân trọng con chim. Trân trọng cái khoảnh khắc lòng mình đang yên.
Niệm Phật theo tiếng chim thì niệm làm sao? Không cần gì nhiều. Sáng dậy, mở cửa sổ, nghe chim hót một chút. Rồi niệm thầm mười câu. Niệm xong rồi làm việc. Cả ngày hôm đó, mỗi lần nghe tiếng chim, lại nhớ tới câu niệm sáng nay. Tiếng chim thành cái chuông nhỏ, nhắc mình quay về.
Có người sống ở thành phố, sáng không nghe chim hót mà chỉ nghe tiếng xe. Tiếng xe cũng nhắc được. Tiếng còi xe nhắc mình đừng vội. Tiếng xe chạy nhắc mình đang còn sống, còn đi được, còn làm được. Âm thanh nào cũng có thể thành lời nhắc, nếu lòng mình chịu nghe.
Ông Sáu bảo: "Hồi trẻ tôi tưởng tu phải vào chùa, phải có kinh sách. Giờ tôi mới biết, tu cũng có thể bắt đầu từ tiếng chim hót ngoài cửa sổ. Chim hót là chim hót. Nhưng mình nghe ra tiếng Phật thì đó là tu."
Buổi sáng mai, nếu thức dậy mà nghe chim hót, đừng vội bịt tai. Nghe một chút. Rồi niệm một câu. Một câu thôi. Câu niệm theo tiếng chim bay vào lòng, nhẹ như cánh chim. Lòng nhẹ thì ngày nhẹ. Ngày nhẹ thì việc gì cũng dễ hơn.
Tiếng chim hót không ở lại lâu. Câu niệm cũng vậy, niệm xong là qua. Nhưng cái yên mà tiếng chim và câu niệm để lại thì ở lại. Ở lại trong lòng mình cả ngày. Đó là món quà của buổi sáng, ai dậy sớm thì nhận được.
Có người bận rộn, sáng dậy là lao ngay vào việc, không có giờ ngồi nghe chim. Không sao. Nghe chim không cần ngồi yên. Vừa đánh răng vừa nghe cũng được. Vừa phơi đồ vừa nghe cũng được. Chỉ cần trong lúc làm, tai mình mở ra một chút, lòng mình mở ra một chút. Tiếng chim bay vào lúc nào không hay. Câu niệm theo đó mà vào theo. Tu không cần phải dừng việc lại. Tu là làm việc mà lòng vẫn mở.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư