Có một câu nói của người xưa mà ai nghe cũng giật mình: chớ đợi đến già rồi niệm Phật, đồng hoang mồ trẻ đã nhiều đây! Câu này được ghi lại trong sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ, ở phần nói về nhân quả. Ý của nó rất rõ: đừng hẹn chuyện tu hành tới lúc già, vì vô thường không hẹn tuổi tác. Đồng hoang là nơi chôn cất những người chết trẻ, mồ trẻ đã nhiều, tức là người chết khi còn trẻ nhiều lắm, không phải ai cũng sống tới già để mà tu. Người ta cứ nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe, còn nhiều thời gian, để sau này già rồi tu cũng chưa muộn. Nhưng có ai chắc được mình sẽ sống tới già? Có ai ký được giấy bảo đảm với vô thường rằng mình sẽ sống tới bảy mươi, tám mươi tuổi? Không ai cả. Vậy mà người ta vẫn hẹn, hẹn mãi, cho tới khi không còn hẹn được nữa.
Người trẻ thường hẹn tu hành bằng nhiều lý do nghe rất hợp lý. Còn trẻ thì phải lo sự nghiệp, lo tiền bạc, lo con cái, lo nhà cửa, làm sao có thời gian niệm Phật. Già rồi, rảnh rang rồi, lúc đó niệm cũng chưa muộn. Nghe thì có lý, nhưng thử nghĩ xem, người già có thật sự rảnh rang không? Già rồi thì bệnh tật tới, mắt mờ, tai điếc, chân yếu, trí nhớ kém, ngồi niệm được vài câu đã mệt, đã quên. Già rồi thì con cháu bận rộn, mình ở nhà một mình, muốn đi chùa cũng không có ai chở. Già rồi thì bao nhiêu thói quen xấu đã ăn sâu cả đời, muốn đổi cũng khó. Hẹn tới già mới tu, chẳng khác nào hẹn tới lúc hết sức mới bắt đầu chạy. Lúc đó, dù muốn chạy cũng không chạy nổi nữa.
Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ còn nói thêm một câu rất thấm: con người từ lúc còn trẻ, có gia đình rồi đến nuôi con cái, trong cuộc sanh sống phải chịu biết bao là nỗi khổ nhọc đắng cay! Khi hơi thở đã tàn thì gia đình, tiền của, tất cả đều bỏ lại hết, chỉ theo nghiệp mà đi. Đọc câu này, mình mới thấy cả đời mình bận rộn vì những thứ mà cuối cùng mình đều phải bỏ lại. Nhà cửa, tiền bạc, danh vọng, tất cả đều ở lại, chỉ có nghiệp là đi theo mình. Nghiệp là những gì mình đã làm, đã nói, đã nghĩ trong cả đời. Nếu cả đời mình chỉ lo gom góp của cải mà không lo tu tập, thì lúc ra đi, mình mang theo một đời nghiệp nặng, còn những thứ mình gom góp thì để lại cho người khác. Như vậy có đáng không? Câu hỏi ấy, mỗi người hãy tự trả lời cho mình.
Niệm Phật khi còn trẻ có một cái lợi mà người già không có: sức khỏe còn tốt, trí nhớ còn tốt, thời gian còn dài. Trẻ niệm Phật, câu niệm thấm sâu, công phu tích lũy được nhiều năm, tới lúc già, câu niệm đã thành thói quen, không cần cố gắng cũng tự hiện lên. Trẻ niệm Phật, còn có thể niệm ra tiếng, niệm lớn, niệm trong lúc đi làm, lúc lái xe, lúc tập thể dục, còn người già chỉ niệm thầm được thôi. Trẻ niệm Phật, còn có thể dẫn dắt cả gia đình cùng niệm, con cái thấy cha mẹ niệm Phật thì cũng học theo, cả nhà cùng có phước. Người già niệm Phật thì tốt, nhưng người trẻ niệm Phật thì tốt hơn, vì còn cả một đời phía trước để mà niệm.
Vậy thì bắt đầu từ hôm nay, đừng hẹn nữa. Không cần phải bắt đầu bằng một thời khóa lớn lao, chỉ cần bắt đầu bằng mười câu niệm mỗi sáng, trước khi ra khỏi nhà. Mười câu thôi, không mất một phút. Rồi khi đã quen, tăng lên hai mươi câu, năm mươi câu, rồi một trăm câu. Niệm trong lúc chờ xe, niệm trong lúc xếp hàng, niệm trong lúc nấu cơm, niệm trước khi ngủ. Mỗi ngày một ít, nhưng ngày nào cũng có. Một năm sau nhìn lại, mình đã niệm được bao nhiêu ngàn câu, mà không hề thấy mệt, không hề thấy mất thời gian. Cái khó nhất của việc niệm Phật không phải là niệm nhiều, mà là bắt đầu. Bắt đầu được rồi thì mọi chuyện sau đó đều dễ dàng.
Chớ đợi đến già rồi mới niệm Phật, vì già chưa chắc đã tới, mà vô thường thì chắc chắn sẽ tới. Hơi thở này còn đây, thì niệm được câu nào hay câu đó. Đừng để tới lúc nằm trên giường bệnh mới tiếc rằng mình đã hẹn quá lâu. Người xưa đã nhắc rồi, đồng hoang mồ trẻ đã nhiều, đừng tưởng mình là ngoại lệ. Hôm nay còn khỏe, còn trẻ, còn có thời gian, đó chính là lúc tốt nhất để bắt đầu. Niệm một câu Phật hiệu hôm nay, là gieo một hạt giống lành cho ngày mai, và cho cả đời sau. Gieo sớm thì gặt sớm, gieo muộn thì gặt muộn, không gieo thì không có gì để gặt. Xin hãy bắt đầu ngay từ tối nay, trước khi đi ngủ, niệm thầm mười câu Nam mô A Di Đà Phật. Mười câu thôi, nhưng đó là mười câu của người đã bắt đầu, chứ không phải của người còn đang hẹn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư