Vợ chồng cãi nhau, chuyện bắt đầu chỉ vì một việc nhỏ: ai quên tắt đèn, ai để quên đồ, ai nói một câu không vừa ý. Nhưng cãi một lúc thì chuyện nhỏ thành chuyện lớn, vì không ai chịu thua ai. Anh nói anh đúng, chị nói chị đúng, càng cãi càng to tiếng, càng to tiếng càng nói ra những lời làm tổn thương nhau. Cuối cùng, dù ai thắng ai thua, thì cả hai đều khổ, cả nhà đều nặng nề. Anh em ruột cãi nhau vì chuyện chia tài sản, đồng nghiệp cãi nhau vì ai làm nhiều hơn ai, bạn bè cãi nhau vì một lời nói vô tình. Những cuộc cãi vã này, nhìn kỹ, đều có một điểm chung: cái tôi của mỗi người không chịu buông xuống. Ai cũng muốn mình đúng, ai cũng muốn mình thắng, ai cũng sợ thua thì mất mặt. Cái tôi, xét cho cùng, là thứ làm cho người ta khổ nhiều nhất, mà người ta lại ôm nó chặt nhất.
Niệm Phật để buông cái tôi, điều đầu tiên cần hiểu là buông cái tôi không có nghĩa là mình thua, mà có nghĩa là mình thắng chính mình. Người ta thường nghĩ, buông xuống là thua, là yếu, là để cho người khác lấn lướt. Nhưng thật ra, người buông được cái tôi xuống mới là người mạnh, vì cái tôi là thứ khó buông nhất. Buông một món đồ thì dễ, buông một số tiền thì khó hơn, buông cái tôi thì khó nhất. Người niệm Phật lâu ngày sẽ thấy, mỗi lần mình buông được cái tôi xuống một chút, lòng mình nhẹ đi một chút, nhà mình yên đi một chút. Thắng một cuộc cãi vã thì được cái gì? Được một chút hả hê, rồi sau đó là bao nhiêu ngày nặng nề. Buông một cuộc cãi vã thì được cái gì? Được cả nhà yên, được lòng mình nhẹ, được giấc ngủ ngon. Tính ra, buông mới là thắng, mà thắng cái tôi của mình mới là thắng thật.
Trong sách chú giải kinh Vô Lượng Thọ có dạy, pháp môn Tịnh độ lấy phát Bồ Đề tâm, nhất hướng chuyên niệm làm tông. Nhất hướng chuyên niệm là chỉ hướng về một hướng, chỉ chuyên niệm một câu Phật hiệu. Một hướng, một câu, không phân tán, không tạp loạn. Người niệm Phật với tâm nhất hướng thì lòng họ chỉ có một hướng là hướng về Phật, nên không còn chỗ cho hơn thua, cho cái tôi chen vào. Cái tôi muốn đúng, muốn thắng, muốn hơn người, tất cả những thứ ấy đều là tâm phân tán, tâm chạy đi nhiều hướng cùng một lúc. Câu niệm Phật, niệm cho đúng, là kéo tâm mình về một hướng duy nhất, để cái tôi không còn chỗ mà bám. Niệm được như vậy, thì lúc cãi nhau, câu niệm sẽ tự hiện lên trong lòng, nhắc mình rằng mình đang niệm Phật, mình đang hướng về Phật, thì việc hơn thua này có đáng không.
Cách tập thì đơn giản lắm, nhưng cần kiên nhẫn. Trước khi nói ra một lời cãi lại, niệm thầm mười câu Phật hiệu. Mười câu không lâu, chỉ chừng một phút, nhưng một phút đó đủ để cơn nóng giận lắng xuống một bậc, đủ để mình chọn lại lời nói của mình. Hỏi mình một câu: mình muốn đúng hay mình muốn yên? Nếu mình muốn đúng, thì cứ cãi tiếp, cãi cho tới khi thắng, rồi về sau chịu hậu quả. Nếu mình muốn yên, thì niệm Phật rồi nói nhẹ lại, hoặc im lặng một lúc, để cho chuyện qua đi. Nói sau một phút niệm Phật, lời nói thường nhẹ hơn, và người nghe cũng đỡ đau hơn. Đó là cách niệm Phật giữ được cả lòng mình lẫn lòng người khác. Mười câu niệm trước khi cãi, nghe thì ít, nhưng nó cứu được bao nhiêu cuộc cãi vã khỏi thành chuyện lớn.
Có người sẽ nói, buông cái tôi xuống thì người khác sẽ lấn tới, sẽ coi thường mình. Xin thưa, người buông cái tôi không phải là người để cho người khác lấn lướt, mà là người không còn cần phải thắng nữa. Người không cần phải thắng thì không ai làm cho họ thua được, vì họ đã không còn chơi trò thắng thua nữa. Vợ chồng sống với nhau, ai thắng ai thua thì có quan trọng gì, quan trọng là cả nhà có yên không. Anh em ruột thịt với nhau, chia tài sản ai hơn ai một chút thì có quan trọng gì, quan trọng là tình anh em có còn không. Đồng nghiệp với nhau, ai được khen nhiều hơn thì có quan trọng gì, quan trọng là việc chung có xong không. Buông cái tôi xuống không làm mình mất gì cả, mà làm mình được nhiều thứ: được lòng yên, được nhà yên, được người thân yên.
Tập buông cái tôi, cứ bắt đầu từ một việc nhỏ mỗi ngày. Hôm nay, có ai nói mình một câu không vừa ý, thay vì cãi lại ngay, hãy niệm thầm mười câu rồi mới trả lời. Hôm nay, có chuyện gì mình thấy mình đúng mà người khác không nghe, thay vì cố cãi cho bằng được, hãy niệm Phật rồi để đó, mai tính tiếp. Làm như vậy một tuần, một tháng, sẽ thấy cái tôi của mình nhỏ dần lại, mà lòng mình thì rộng ra. Câu niệm Phật, niệm cho đều, niệm cho sâu, sẽ dần dần chiếm chỗ của cái tôi trong lòng mình. Cái tôi càng nhỏ thì câu niệm càng có chỗ, mà câu niệm càng có chỗ thì lòng mình càng yên. Buông cái tôi xuống, câu niệm Phật mới có chỗ ở, và khi câu niệm đã có chỗ ở trong lòng mình, thì nhà mình, người thân mình, cũng được yên theo.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư